آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,555 |
| تعداد مقالات | 18,968 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,953,216 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,371,756 |
کارکرد قاعده «بسیط الحقیقة» در فرایند انتزاع صفات متکثر از ذات واحد و بسیط الهی، با ارزیابی راه‌حل‌های اندیشمندان اسلامی | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| دوره 6، شماره 2 - شماره پیاپی 20، شهریور 1405، صفحه 23-42 اصل مقاله (791.57 K) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.70805.1574 | ||
| نویسندگان | ||
| علیرضا خاقانی* 1؛ حسن پناهی آزاد2 | ||
| 1تبریز چهارراه حافظ کوی فرمانبردار کوچه ی حسینی پلاک۲۰ | ||
| 2دانشیار گروه مبانی نظری اسلام دانشگاه معارف اسلامی | ||
| چکیده | ||
| چگونگی «انتزاع صفات متکثر از ذات واحد و بسیط الهی»، یکی از مسائل پیچیده در الاهیات بالمعنی‌الاخص از فلسفه اسلامی است. این پژوهش با روش تحلیلی، نخست، راه‌حل‌های ارائه شده از سوی بوعلی سینا، صدرالمتألهین، امام خمینی و آیت‌الله سبحانی، را بررسی کرده، نشان می‌دهد که این دیدگاه‌ها با تاملاتی مواجه بوده و به نتیجه نهایی واصل نمی‌شوند؛ سپس بر اساس قاعده «بسیط الحقیقة» و رهاورد آن، یعنی حضور «وجود لابشرط مقسمی» در همه مراتب هستی در عین رهایی آن از همه قیود هستی، به نتیجه مطلوب، یعنی حل مسئله یادشده، می‌رسد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تجلی صفات کمالی در مراتب گوناگون هستی، ناشی ازحضور «وجود لابشرط قسمی» است و انتزاع هر صفت از مرتبه‌ای خاص، به موجب حضور کامل «بسیط الحقیقة» در آن مرتبه می‌باشد. این نظریه ضمن حفظ وحدت و بساطت ذاتی، کثرت مفهومی صفات را بر مبنایی عینی و خارجی تبیین می‌کند و راهکاری تازه برای جمع بین دو دیدگاه تنزیه و تشبیه، در الهیات بالمعنی‌الاخص ارائه می‌کند.افزون بر این، مقاله حاضر با بازخوانی دقیق مفاهیم وجودی در حکمت متعالیه، نشان می‌دهد که قاعده «بسیط الحقیقة» ظرفیت حل‌وفصل بسیاری از تعارض‌های دیرپای الاهیاتی را داراست و می‌تواند به‌عنوان مبنایی روشمند برای تحلیل صفات الهی در مطالعات فلسفی و کلامی معاصر مورد استفاده قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| صفات متکثر؛ ذات واحد؛ ذات بسیط؛ تغایر مفهومی؛ وحدت مصداقی؛ بسیط الحقیقة | ||
| مراجع | ||
|
1- قرآن کریم؛ ترجمه حسین انصاریان
2- گرامی، محمدعلی.(1382). منطق مقارن، نشر امید.
3- علامه، مظفر.(1366). منطق مظفر، نشر اسماعیلیان قم.
4- شهابی، محمود.(1392). رهبر خرد، نشر عصمت.
5- صدرالمتالهین، اسفار.(1428هـ). دارالاحیای تراث، نشر طلیعه نور.
6- صدرالمتالهین.(1422). الرسائل، مکتبه المصطفوی.
7- صدرالمتالهین عرشیه.(1341).دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
8- علامه طباطبایی.(1332). اصول فلسفه و روش رئالیسم،نشر صدرا.
9- شهید مطهری.(1391). مجموعه آثار، نشر صدرا.
10- شبستری، شیخ محمود.(1368). گلشن راز، کتابخانه طهوری.
11- صدرالمتالهین.(1382). شواهدالربوبیه، بنیاد حکمت صدرا.
12- سبزواری، شیخ محمود(1369). شرح منظومه، نشر ناب.
13- جوادی آملی.(1401). رحیق مختوم، نشر اسرا.
14- امام خمینی.(1381). تقریرات فلسفه، نشر آثار امام.
15- ابن سینا.(1363). مبدا و معاد، نشر موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران.
16- شیخ صدوق.(1394). التوحید، مرکز تحقیقات رایانه‌ای قائمیه اصفهان.
17- آیت الله سبحانی.(1382هـ). الهیات غلی الهذی والکتاب والسنه، نشر امام صادق.
18- خسروپناه.(1401). نظام معرفت شناسی صدرایی، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
19- عبودیت، عبدالرسول.(1389). خطوط کلی حکمت متعالیه، نشر موسسه امام خمینی.
بنائیان، محمد واکاوی مفهومی سبک زندگی اسلامی – ایرانی از دیدگاه مقام معظم رهبری در آینه آیات و روایات، مجله مدیریت فرهنگی، 9(30): 90-59.
مقیمی، احمد، سبک زندگی اسلامی، 27/8/1399، پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری(www.leader.ir). | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 101 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||