دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,551
تعداد مقالات18,922
تعداد مشاهده مقاله63,458,124
تعداد دریافت فایل اصل مقاله23,187,516
حسینی, جعفر, جوان جعفری بجنوردی, عبدالرضا, حسینی, سید حسین. (1404). تحلیل تطبیقی جایگاه مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان (مطالعۀ حقوق ایران و افغانستان). سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(41), 71-104. doi: 10.22034/law.2026.67684.3494
جعفر حسینی; عبدالرضا جوان جعفری بجنوردی; سید حسین حسینی. "تحلیل تطبیقی جایگاه مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان (مطالعۀ حقوق ایران و افغانستان)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 41, 1404, 71-104. doi: 10.22034/law.2026.67684.3494
حسینی, جعفر, جوان جعفری بجنوردی, عبدالرضا, حسینی, سید حسین. (1404). 'تحلیل تطبیقی جایگاه مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان (مطالعۀ حقوق ایران و افغانستان)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(41), pp. 71-104. doi: 10.22034/law.2026.67684.3494
حسینی, جعفر, جوان جعفری بجنوردی, عبدالرضا, حسینی, سید حسین. تحلیل تطبیقی جایگاه مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان (مطالعۀ حقوق ایران و افغانستان). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(41): 71-104. doi: 10.22034/law.2026.67684.3494

تحلیل تطبیقی جایگاه مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان (مطالعۀ حقوق ایران و افغانستان)

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 41، دی 1404، صفحه 71-104    اصل مقاله (1.02 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2026.67684.3494
نویسندگان
جعفر حسینی1؛ عبدالرضا جوان جعفری بجنوردی* 2؛ سید حسین حسینی3
1دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2استاد گروه حقوق، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3دانشیار گروه حقوق، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
چکیده
دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان به دلیل ویژگی‌های رشدی، روان‌شناختی و اجتماعیِ این گروه سنی، مستلزم بهره‌گیری از سازوکارهای افتراقی و تخصص‌محور است. یکی از مهم‌ترین نمودهای این تخصص‌گرایی، پیش‌بینی نهاد مشاور در فرایند رسیدگی کیفری کودکان است؛ نهادی که مأموریت اصلی آن پیوند دادن داده‌های علمی مربوط به شخصیت کودک با تصمیم‌گیری قضایی است. با این حال، بررسی نظام‌های حقوقی نشان می‌دهد که صرف پیش‌بینی نهاد مشاور، بدون اعطای اثر حقوقی مؤثر به نظر وی، لزوماً به تحقق عدالت کودک‌مدار منجر نمی‌شود. پژوهش حاضر با روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد تطبیقی کارکردمحور، به بررسی جایگاه حقوقی و اثر نظر مشاور در دادرسی کیفری اطفال و نوجوانان در حقوق ایران و افغانستان می‌پردازد. مبنای تطبیق در این پژوهش، نه صرفاً مقایسۀ نصوص قانونی، بلکه تحلیل کارکرد واقعی نهاد مشاور در سه محور هدف دادرسی کیفری کودکان، ساختار نهادی و فرایندی رسیدگی، و اثر حقوقی نظر مشاور در تصمیم قضایی است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در حقوق ایران، علی‌رغم پیش‌بینی حضور مشاور و تأکید بر تخصص‌گرایی، مشورتی و غیرالزام‌آور بودن نظر مشاور موجب تضعیف نقش تصمیم‌ساز این نهاد، کاهش کارآمدی پروندۀ شخصیت و استمرار الگوی قاضی‌محور در دادرسی کودکان شده است. در مقابل، حقوق افغانستان با اتخاذ ساختاری مشارکتی و الزام‌آور، نظر مشاور را به بخشی از فرایند رسمی تصمیم‌سازی قضایی تبدیل کرده و به الگویی نزدیک‌تر به عدالت کودک‌مدار دست یافته است. در پایانِ پژوهش حاضر پیشنهادهایی در راستای الزام به انعکاس نظر مشاور در رأی، تقویت دادرسی مشارکتی و ارتقای کارکرد پروندۀ شخصیت ارائه شده است.
کلیدواژه‌ها
دادرسی کیفری اطفال؛ مشاور؛ پروندۀ شخصیت؛ دادرسی مشارکتی؛ عدالت کودک‌مدار؛ حقوق ایران؛ حقوق افغانستان
مراجع
الف) منابع فارسی

کتاب‌ها

  1. امامی‌ نمینی، محمود و صلاحی، جاوید (1389). دادرسی اطفال و نوجوانان بزهکار. تهران: میزان.
  2. احمدی، عبدالشکور (1394). عدالت کیفری اطفال در حقوق افغانستان. کابل: دانش.
  3. شهبازی، امید و باوی، حسن (1398). آیین دادرسی کیفری ویژه اطفال و نوجوانان. تهران: مرکز مطبوعات و انتشارات قوۀ قضاییه.
  4. پاک‌نیت، مصطفی (1396). افتراقی شدن دادرسی کیفری. تهران: میزان.
  5. حق‌پناهان، عباس (1394). قانون آیین دادرسی کیفری در نظم حقوقی نوین. تهران: جنگل جاودانه.
  6. خمینی، روح‌الله (1383). تحریر الوسیله. ترجمۀ علی اسلامی. جلد سوم. قم: انتشارات اسلامی.
  7. خالقی، علی (1402). آیین دادرسی کیفری. جلد نخست. تهران: مطالعات و پژوهش‌های حقوقی شهردانش.
  8. زهروی، رضا و صفری، محسن (1394). حقوق اطفال و نوجوانان. تهران: دادگستر.
  9. سبزواری‌نژاد، حجت (1394). حقوق جزای عمومی. تهران: جنگل.
  10. صبری، نورمحمد (1384). هیات منصفه/ مطالعۀ تطبیقی. تهران: میزان.
  11. غلامی، حسین (1398). عدالت ترمیمی. تهران: جنگل.
  12. معظمی، شهلا (1390). بزهکاری کودکان و نوجوانان. تهران: دادگستر.
  13. نجفی توانا، علی (1390). جرم‌شناسی. تهران: انتشارات آموزش و سنجش.
  14. ویلیامز، فرانکلین و مریلین، مک‌شین (1398). نظریه‌های جرم‌شناسی. ترجمۀ حمیدرضا ملک‌محمدی. تهران: میزان.
  15. هوارد، زهر (1390). کتاب کوچک عدالت عدالت ترمیمی. ترجمۀ حسین غلامی. تهران: مجد.
مقالات

  1. ایروانیان، امیر؛ عاکفی، لیلا و پاک‌نهاد، امیر (1399). ضرورت تشکیل پروندۀ شخصیت در دادرسی اطفال و نوجوانان بزهکار از دیدگاه زنان کارشناس. زن و جامعه، 11 (4)، 117-134.
  2. الهام، غلامحسین و منوچهری، مریم (1393). تخصصی شدن رسیدگی در دادگاه‌های اطفال در ایران و ایتالیا. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی، 7 (1)، 39-69.
  3. حسینی، فاطمه و محمدی، مرضیه (1402). بررسی تجربه‌ی زیسته‌ی نوجوانان بزهکار در فرآیند دادرسی از دیدگاه مددکاری اجتماعی. پژوهش حقوق کیفری، 12 (44)، 199-231.
Doi:10.22054/JCLr.2024.74325.2597

  1. سبزه‌علی، راضیه؛ اشرفی، محمود و حیدری، مسعود (1397). آثار پروندۀ شخصیت در حقوق کیفری ایران. حقوقی دادگستری، 82 (104)، 67-93.  Doi:10.22106/JLJ.2018.34678
  2. شاملو، باقر و حسینی، انسیه (1399). حق بر سلامت روان کودکان و نوجوانان بزهکار در پرتو عدالت کیفری افتراقی. تحقیقات حقوقی، 23 (92)، 71-96.
Doi:1022034/JLR.2020.185035.1629

  1. غلامی، حسین (1392). الگوها یا گونه‌های عدالت کیفری اطفال. آموزه‌های حقوق کیفری، 6 (9)، 90.
  2. مؤذن‌زادگان، حسنعلی (1387). سیر تحول قوانین کیفری حمایتی کودکان و نوجوانان در حقوق ایران. حقوقی دادگستری، 72 (62و63)، 15-40.
  3. نکونام، وحید (1402). دادرسی افتراقی اطفال بزه‌دیده در مرحلۀ پیش‌محاکمه. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 14 (31)، 255-285.  Doi: 10.22034/LAW.2022.51286.3123
  4. پورخاقان، زینب؛ حیدرپور، حمیدرضا و یعقوب‌پور، رزا (1397). مبانی و ضرورت‌های اعمال جایگزین‌های حبس در مورد کودکان و نوجوانان در پرتو نگاه تطبیقی به تجربه حقوق ایران و آمریکا. تحقیقات حقوق خصوصی و کیفری، (37)، 77-113.
گزارش‌ها

  1. قانون آیین دادرسی کیفری ایران 1392
  2. قانون رسیدگی به تخلفات اطفال افغانستان 1383
  3. کمیتۀ حقوق کودک
  4. کنوانسیون حقوق کودک 1989
  5. حداقل مقررات استاندارد سازمان ملل متحد برای دادرسی ویژۀ نوجوانان (مقررات پکن) 1985.
ب) منابع انگلیسی

Books

  • Bishop, D.M., & Frazier, C. E. (2008). Punishment and Control: Juvenile Justice Reform in the United States. In J. Junger-Tas and S.H. Decker (Eds.), International Handbook of Juvenile Justice.
  • Heilbrun, K. S; Sevin Goldstein, N. E, & Redding, R. E. (Eds). (2005). Juvenile Delinquency: Prevention, Assessment, and Intervention. New York: Oxford University Press.
  • Scott, E, S, & Steinberg, L. (2008). Rethinking Juvenile Justice. Cambridge: MA: Harvard University Press.
  • Shoemaker, D. J. (2018). Theories of Delinquency: An Examination of Explanation of Delinquent Behavior. 7th Oxford: University Press.
Articles

  • Bazemore, G, & Umbreit, M. S. (1995). Balanced and Restorative Justice (BARJ): Program Summary. Juvenile Justice Bulletin, U.S. Department of Justice.
  • Carolyn Mckay & Kristin Macintosh (2024). Remote Criminal Justice and Vulnerable Individuals: Blunting Emotion and Empathy? Tilburg Law Review, 29 (2), 125-143.
  • Dunkel, F. (2014). Juvenile Justice Systems in Europe-Reform Developments between Justice, Welfare and Punitiveness, European Journal of Criminology, 1 (1), 31-76.
  • Farrington, D. P. (2003). Developmental and Life-course Criminology: Key Theoretical and Empirical Issues. Criminology, 41 (2), 221-255.
  • Henggeler, S W, & Schoenwald, S. K. (2011). Evidence- Based Intervention for Juvenile Offenders and Juvenile Justice Policies that Support Them. Social Policy Report, 25 (1), 3-20.
  • Kalra, P.P.K, & Mahapatra, M. (2021). Critical Analysis of the Best Interest of Child Theory. International Journal of Law Management and Humanities, 4 (4), 381-389.
  • Cecile (2016). Effective Components of Intervention in Juvenile Justice Facilities: How to Take Care of Delinquent Youths­? Children and Youth Services Review, (73), 32-319.
  • Mears, D.P; Cochran, J.C; Greenman. S, J; Bhati, A. S, & Greenwald, M. A. (2014). The Juvenile Offender. Age Effects and Juvenile Court Sanctioning Criminology, 52 (2), 169-194.
  • National Council of Juvenile and Family Court Judges (NCJFCJ), (2015). Understanding and Using Brief Interventions in the Juvenile Justice System.
  • Lawrence T. (2018). The Impact of Public Policy Decisions on Juvenile Recidivism in the United States: A Retrospective Examination, International Journal of Criminal Justice Sciences, 13, p. 137-146.
  • Peters, C. M. (2011). Social Work and Juvenile Probation: Historical Tensions and Contemporary Convergences, Social Work, 56, p. 355-365.
  • Rap, Stephanie S.E. (2016). A Childrens Rights, Perspective on the Participation of Juvenile Defendants in the Youth Court, International Journal of Childrens Rights 24, p. 93-112.
  • Waldman, Ellen (2004). Healing Hearts or Righting Wrongs, Mediation on the Goals of Restorative Justice, Hamlin Journal of Public Law and Policy, 25, p. 355.
  • Tseveleva, I. V; Starinov, G. P, & Meretskyj, N. E. (2021). Psychological Knowledge used in Criminal Practice with the Involvement of Minors. In N. G. Bogachenko (Ed.), Amurcon 2020: International Scientific Conference (Vol.111, pp.1051-1057). European Proceedings of Social and Behavioural Sciences. European Publisher.
Cases & Reports:

  • Committee on the Rights of the Child, General Comment No. 24 (2019): on Childrens Rights in the Child Justice System
  • CRC, Art 40-3, Beijing Rules, Rule11 and Riyadh Guidelines. Para 58.
  • Committee of Ministers of the Council of Europe. (2010): p. 49
  • UN Committee on the Rights of the Child, General Comment No. 10 (2007): Childrens Rights in Juvenile Justice.6. 10. 92-95.
  • Rules for the Protection of Juveniles Deprived of Their Liberty (The Havana Rules), 1990.
  • National Council of Juvenile and Family Court Judges (NCJFCJ) (2015): Understanding and Using Brief Interventions in the Juvenile Justice System. Reno, NV: NCJFCJ.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 974
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 165


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب