| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,162 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,737,682 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,178,718 |
واکاوی تمایزهای فضایی در برقراری عدالت افقی از نظر برخورداری از خدمات آموزشی با رویکرد تصمیمگیری چند معیاره و GIS (مطالعه موردی: محلات شهر اردبیل) | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 5، شماره 15، مرداد 1404، صفحه 23-1 اصل مقاله (1.99 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2025.66464.1129 | ||
| نویسندگان | ||
| غلامرضا مختاری اصل1؛ محمدتقی معصومی* 2؛ رسول صمدزاده3 | ||
| 1دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، | ||
| 2گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران | ||
| 3دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردبیل، اردبیل، ایران، | ||
| چکیده | ||
| هدف: این تحقیق با هدف تحلیل و ارزیابی برخورداری محلات شهر اردبیل از خدمات آموزشی انجام یافته است. روش پژوهش: روش تحقیق آن از نوع توصیفی – تحلیلی میباشد. نتایج: برای تحلیل و ارزیابی برخورداری محلات، ابتدا هفت شاخص در حوزه آموزشی مورد استفاده قرار گرفته و اطلاعات مربوط به آنها از ادارات کل آموزش و پرورش اردبیل و نوسازی مدارس اردبیل اخذ گردیده و در مواردی دادههای جمعآوری شده با پایگاه داده OSM به روز شده است. برای انجام تحلیل از تکنیک کریتیک برای وزندهی و برای تجزیه و تحلیل دادهها نیز از مدل تصمیمگیری چندمعیاره راهحل مصالحه ترکیبی که به مدل کوکوسو معروف است، استفاده شده است. برای تهیه و تحلیل نقشهها نیز از نرمافزار ArcGIS استفاده گردید. نتیجهگیری: نتیجه به دست آمده نشان داد که در شهر اردبیل نوعی بی عدالتی در بین 5 منطقه و 51 محله موجود در شهر وجود دارد. به طوری که منطقه 1 دارای وضعیت مطلوبی در بین مناطق بوده و از میان 11 محله موجود در این منطقه 6 محله در وضعیت خیلی برخوردار قرار دارد. همچنین مناطق 3 و 4 شهرداری، فاقد محله خیلی برخوردار از امکانات بوده اند و 62 درصد جمعیت منطقه 4 تحت پوشش وضعیت خیلی محروم و محروم قرار دارد. با این وجود در بین مناطق شهرداری نیز منطقه 5 شهرداری دارای 4 محله در وضعیت خیلی محروم از برخورداری از امکانات می باشد که شرایط مطلوبی ندارد. | ||
تازه های تحقیق | ||
خـدمات و کاربریهای آموزشـی از خـدمات مـورد اهمیـت و توجـه در محیطهای شـهری اسـت که توزیـع بهینـه و متعـادل آنهـا نقـش مهمـی در ایمنـی و رفـاه شهروندان و بهصورت کلی، ارتقای کیفیت زنـدگی شـهری دارد. هدف این تحقیق تحلیل و ارزیابی عدالت افقی در برخورداری محلات شهری شهر اردبیل از خدمات آموزشی با رویکرد تصمیم گیری چند معیاره بر مبنای روش کوکوسو و کریتیک بوده است. نتیجه بدست آمده از تحقیق نشان می دهد که عدم برخورداری و بی عدالتی افقی در میان مناطق و محلات شهر اردبیل در برخورداری از امکانات آموزشی وجود دارد. بطوریکه با بررسی نتایج بدست آمده مشخص می شود در میان 5 منطقه شهری و 51 محله موجود در میان این مناطق، منطقه 1 شهرداری که در مرکز شهر اردبیل قرار دارد در مقایسه با مناطق دیگر در وضعیت بهتری می باشد. از میان 11 محله این منطقه 6 محله در وضعیت خیلی برخوردار و برخوردار، 2 محله در وضعیت متوسط و 3 محله در وضعیت محروم و خیلی محروم قرار دارند. شاید علت برخورداری از امکانات در منطقه 1 شهرداری به دلیل در مرکز شهر بودن این منطقه است که از سالهای قبل بخصوص قبل از استان شدن که شهر رشد آنچنانی نداشته است محیطهای آموزشی در داخل مرکز شهر احداث شده اند. البته بعد از این سالها وجود این مدارس آموزشی در این منطقه خود بر معضلات شهری افزوده است و لزوم جابجایی مراکز آموزشی به نقاط دیگر کاملا لازم بنظر می رسد. در این میان منطقه 2 شهرداری نیز مانند منطقه 1 وضعیت نسبتا مطلوبی دارد، از میان 11 محله موچود در این منطقه 9 محله در وضعیت متوسط تا خیلی برخوردار قرار دارد و نزدیک به 74 درصد جمعیت این منطقه دارای پوشش امکانات آموزشی هستند. در این منطقه با وجود اینکه 6 محله جزو محلات قدیمی و در کنار هسته مرکزی شهر قرار دارند اما شهرکهای تازه تاسیسی مانند شهرک دادگستری، کشاورزی، مخابرات و شهرک کوثر نیز در حاشیه بیرونی شهر قرار دارند که براساس جمعیت و محلات موجود در این منطقه دارای امکانات آموزشی قابل قبولی هستند، بطوریکه فقط 1 محله خیلی محروم در این منطقه دیده می شود. با این وجود در میان 3 منطقه دیگر شهرداری یعنی مناطق 3، 4و 5 که دارای وضعیت پایین تری نسبت به دو منطقه قبلی هستند، منطقه 4 شهرداری کم امکانات ترین و کم برخوردارترین منطقه شهری شهر اردبیل می باشد، با بررسی نتایج مشخص گردید که 6 محله در این منطقه در وضعیت بسیار محروم و محروم می باشد که این محلات 62 درصد مردم این منطقه را پوشش می دهد. آنچه که از نتایج تحقیق می توان استنباط کرد این مساله است که در شهر اردبیل هر چقدر از مرکز شهر به بیرون شهر حرکت کنیم از امکانات آموزشی برای محلات کاسته شده است. البته این مساله فقط در منطقه 2 شهرداری در شهرک کوثر، دادگستری، کشاورزی نقض شده است. اما در محلاتی مانند کارشناسان در منطقه 3 شهرداری یا محلات حاشیه ای و سلمان آباد که در منطقه 4 شهرداری قرار دارند با توجه به ازیاد جمعیت از امکانات آموزشی در حد پایینی قرار دارد. با توجه به نتایج تحقیق می توان گفت برای توسعه بهتر در شهر قطعا نگاه مدیران و برنامه ریزان شهری باید تغییر پیدا کند تا مناطقی که در حاشیه شهر قرار دارند، از امکانات آموزشی بهره مند شوند. بطوریکه مناطق مرکزی و نزدیک به مرکز شهر اردبیل نباید برخوردار تر از محلات و شهرک های تازه تاسیسی باشد که در حاشیه و یا دور از مرکز شهر قرار دارند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| خدمات آموزشی؛ شهر اردبیل. عدالت افقی؛ کریتیک-کوکوسو | ||
| اصل مقاله | ||
|
هدف: این تحقیق با هدف تحلیل و ارزیابی برخورداری محلات شهر اردبیل از خدمات آموزشی انجام یافته است. روش پژوهش: روش تحقیق آن از نوع توصیفی – تحلیلی میباشد. نتایج: برای تحلیل و ارزیابی برخورداری محلات، ابتدا هفت شاخص در حوزه آموزشی مورد استفاده قرار گرفته و اطلاعات مربوط به آنها از ادارات کل آموزش و پرورش اردبیل و نوسازی مدارس اردبیل اخذ گردیده و در مواردی دادههای جمعآوری شده با پایگاه داده OSM به روز شده است. برای انجام تحلیل از تکنیک کریتیک برای وزندهی و برای تجزیه و تحلیل دادهها نیز از مدل تصمیمگیری چندمعیاره راهحل مصالحه ترکیبی که به مدل کوکوسو معروف است، استفاده شده است. برای تهیه و تحلیل نقشهها نیز از نرمافزار ArcGIS استفاده گردید. نتیجهگیری: نتیجه به دست آمده نشان داد که در شهر اردبیل نوعی بی عدالتی در بین 5 منطقه و 51 محله موجود در شهر وجود دارد. به طوری که منطقه 1 دارای وضعیت مطلوبی در بین مناطق بوده و از میان 11 محله موجود در این منطقه 6 محله در وضعیت خیلی برخوردار قرار دارد. همچنین مناطق 3 و 4 شهرداری، فاقد محله خیلی برخوردار از امکانات بوده اند و 62 درصد جمعیت منطقه 4 تحت پوشش وضعیت خیلی محروم و محروم قرار دارد. با این وجود در بین مناطق شهرداری نیز منطقه 5 شهرداری دارای 4 محله در وضعیت خیلی محروم از برخورداری از امکانات می باشد که شرایط مطلوبی ندارد. | ||
| مراجع | ||
|
احدنژاد روشتی ، محسن ؛ ویسیان ، محمد؛ محمدی حمیدی ، سمیه؛ موسوی ، میر نجف؛ (1395)، بررسی و تحلیل عدالت اجتماعی در برخورداری از خدمات شهری (مورد مطالعه: دسترسی به خدمات آموزشی مقطع راهنمایی شهر میاندوآب)، جرافیا و توسعه فضای شهری، دوره 3، شماره 1، صص 53-31. https://doi.org/10.22067/gusd.v3i1.34437 اکاتی، صادق (1393)، ارزیابی و تحلیل توزیع کمی و کیفی امکانات و خدمات شهری با رویکرد عدالت اجتماعی (مطالعه موردی شهر زابل)، پایاننامه کارشناسیارشد جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه زابل. صص۲-۱۴. https://civilica.com/doc/238271/ امان پور، سعید، ملکی، سعید، و حسینی شه پریان، نبی اله. (1396). بررسی و تحلیل پراکنش خدمات شهری با رویکرد عدالت فضایی در کلانشهر اهواز (با استفاده از تکنیک ادغام). برنامه ریزی منطقه ای، 7(25)، 55-67. SID. https://sid.ir/paper/230395/fa جامی اودولو، مریم، یزدانی، محمدحسن، و جلیلی صدرآباد، سمانه. (1401). سنجش جدایی گزینی فضایی-اجتماعی گروه های تحصیلی و شغلی در شهر اربیل. پژوهش های جغرافیای برنامهریزی شهری، 10(2 )، 73-92. SID. https://sid.ir/paper/1063398/fa جاماسبی، نوین؛ الفت، لعیا؛ امیری، مقصود؛ پیشوایی، میرسامان. (1401). ارائه مدل ارزیابی و انتخاب تامینکنندگان خدمات لجستیک طرف سوم پایدار در زنجیره تامین بر پایه رویکرد ترکیبی تحلیل سلسله مراتبی فازی و تکنیک کوکوسو (مورد مطالعه: صنعت لبنی). فصلنامه انجمن علوم مدیریت ایران، 17(68)، 45-74. https://journal.iams.ir/article_391.html جوان، جعفر، و عبدالهی، عبداله. (1387). عدالت فضایی در فضاهای دوگانه شهری (تبیین ژئوپلیتیکی الگوهای نابرابری در حاشیه کلانشهر مشهد). ژئوپلیتیک، 4(2 (پیاپی 12))، 157-175. SID. https://sid.ir/paper/356459/fa حاتمی نژاد، حسین، واحدیان بیگی، لیلا و پرنون، زیبا (۱۳۹۳)، سنجش الگوی توزیع فضایی خدمات شهری در منطقه ۵ شهر تهران به کمک مدل آنتروپی و ویلیامسون، فصلنامه تحقیقات جغرافیایی، سال ۲۹، شماره ۳، شماره پیاپی ۱۱۴، صص ۱۷-۲۸. حدیدی، مسلم؛ نادری، کاوه؛ مرآتی، انسیه؛ سوزنی، بیتا (1396)، بررسی و تحلیل الگوی بهینه پراکنش مراکز آموزشی با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره (MADM) در محیط GIS مورد شناسی: آموزش و پرورش ناحیه یک کرمانشاه، جغرافیا و آمایش شهری - منطقه ای، سال هفتم، شماره 22. https://doi.org/10.22111/gaij.2017.3042 خان گیلانی، سوسن (۱۳۸۹)، تبیین مفاهیم عدل و عدالت اقتصادی، ماهنامه دانش و غذا و کشاورزی، ۷۸، ۹۰ص. داداش پور، هاشم، و رستمی، فرامرز. (1390). بررسی و تحلیل نحوه توزیع خدمات عمومی شهری از دیدگاه عدالت فضایی (مطالعه موردی: شهر یاسوج). جغرافیا و توسعه ناحیه ای، -(16)، 171-198. SID. https://sid.ir/paper/503332/fa رسولی فر، فاطمه (۱۳۹۴)، تبیین نابرابریهای فضایی در توزیع خدمات شهری منطقه ۴ شهرداری تهران، پایاننامه کارشناسیارشد رشته جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه آزاد تهران مرکز، تهران، صص ۲۵-۷۸. زندی، ایمان؛ پهلوانی، پرهام؛ بیگدلی، بهناز. (1399). تلفیق روش وزندهی عینی کریتیک با روش کوداس و ویکور به منظور انتخاب مکانهای مستعد احداث بیمارستان (مطالعه موردی: منطقه 5 تهران). جغرافیا و توسعه فضای شهری، 7(2)، صص 63-41. https://doi.org/10.22067/jgusd.2021.48121.0 سرایی، محمدحسین ؛ غفاریان، حمیدرضا ؛ دستا ، فرزانه (1400)، تحلیلی بر توزیع فضایی خدمات ورزشی در محلات شهر اصفهان، جغرافیای اجتماعی شهری سال هشتم ،شماره 1 (پیاپی 18)، صص 129-151. https://www.doi.org/10.22103/JUSG.2021.2036 سلطانی، ادریس؛ حسینی، محدثه؛ میرزایی علیآبادی، مصطفی؛ صالحی، ایرج؛ عسکری، متینا. (1402). ارزیابی ریسک شغل هوشبری با استفاده از تلفیق روشهای AHP-CoCoSo. مجله مهندسی بهداشت حرفه ای. ۱۰(۳)، صص ۱۷۹-۱۹۱. 10.32592/joohe.10.3.179 سلیمی سبحان، محمدرضا؛ منصوری، کامران (1399)، تحلیلی بر توزیع فضایی مراکز آموزشی و ساماندهی مناسب آن (مطالعه موردی: شهر پیرانشهر)، نشریه علمی مهندسی جغرافیایی سرزمین دوره چهارم، شماره (پیاپی 8)، صص 459-445. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.25381490.1399.4.8.14.1 فصیحی حبیب اله. تحلیل توزیع فضایی و دسترسی به مدارس در منطقه ۲۰ شهرداری تهران تحقیقات کاربردی علوم جغرافیایی ۱۳۹۸; ۱۹ (۵۵) :۲۶۴-۲۴۹. http://dorl.net/dor/20.1001.1.22287736.1398.19.55.12.4 قدیری ، محمود ؛ حکمت نیا ، حسن ؛ رجبی ، زهرا (1398)، تحلیل تعادل فضایی دسترسی به خدمات شهری مطالعه موردی: شهر اقلید، برنامه ریزی رفاه و توسعه اجتماعی، شماره 40، صص 115-145. https://doi.org/10.22054/qjsd.2019.11188 کنعانپور ، عبداله ؛ معصومی، محمدتقی؛ نظم فر، حسین (1400)، واکاوی عدالت فضایی در تخصیص کاربریهای اراضی شهری (مطالعۀ موردی: مناطق پنجگانۀ شهر اردبیل)، پژوهشهای جغرافیای برنامهریزی شهری، دورة ،9 شمارة 3 ،ص 637-662. https://doi.org/10.22059/jurbangeo.2021.315186.1420 کی قبادی،امیر (۱۳۹۵)، برنامهریزی برای کاهش نابرابری فضای شهری با تاکید بر عدالت اجتماعی (نمونه موردی: منطقه ۷ شهر تهران)، پایاننامه کارشناسیارشد برنامهریزی شهری ، دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر قدس. ص۱۹. کیانی، اکبر و کاظمی، علیاکبر (۱۳۹۴)، تحلیل توزیع خدمات عمومی شهر شیراز با مدلهای خودهمبستگی فضایی در نرمافزار ARCGIS و GEODA، نشریه پژوهش و برنامهریزی شهری، سال ۶، شماره ۲۲، صص ۵. https://dorl.net/dor/20.1001.1.22285229.1394.6.22.1.7 محمدی، چنور. (1403). ارزیابی شاخصهای خدمات شهری در مناطق کلانشهر کرمانشاه. جغرافیا و روابط انسانی، 7(2)، 72-83. https://doi.org/10.22034/gahr.2023.421806.1972 معصومی، محمدتقی؛ اثنی عشری، محمد (1391)، تحلیلی بر روند تغییرات نابرابری های ناحیه ای و سطوح توسعه با استفاده از تکنیک های برنامه ریزی و تعیین سطوح توسعه یافتگی شهرستان های استان اردبیل (1385-1365)، نگرشهای نو در جغرافیا و توسعه، 9 (21)، صص117-136. https://dorl.net/dor/20.1001.1.66972251.1391.4.3.5.5 میرجلیلی، سُرور؛ لرک، علیرضا ، امین نژاد، بابک. (1402). ارزیابی ریسک در مدیریت پورتفولیوی پروژههای ساختمانی به روش تصمیم گیری چندمعیاره کریتیک. مجله مهندسی سازه و ساخت، 10(12), 5-17. 10.22065/jsce.2023.357970.3030 نیکومرام، سعید؛ بهزادفرف مصطفی؛ صفوی، بیژن. (1402). تحلیل عوامل مؤثر بازتعریف درآمد پایدار در فضاهای پیراشهری کلانشهر تهران. توسعه فضاهای پیراشهری، 5(2)، 203-220. 10.22034/jpusd.2023.368449.1241 وارثی، حمیدرضا، زنگیآبادی، علی؛ یغفوری، حسین (۱۳۸۷)، بررسی تطبیقی توزیع خدمات عمومی شهری از منظر عدالت اجتماعی مورد: زاهدان، جغرافیا و توسعه، شماره ۱۱، صص ۱۴۴-۱۹۴. https://doi.org/10.22111/gdij.2008.3651 یزدانی، محمدحسن، سعیدی زارنجی، سمیرا (1402)، تحلیلی بر پراکنش فضایی مدارس در محلات منطقه 2 شهرداری اردبیل، جغرافیا و روابط انسانی، دوره 5، شماره 20، صص 351-329. https://doi.org/10.22034/gahr.2023.390317.1828 یزدانی، محمدحسن؛ فیروزی مجنده، ابراهیم (1395)، سنجش عدالت فضایی در توزیع مکانی کاربریهای آموزشی شهر اردبیل، فصلنامه علمی - پژوهشی برنامهریزی فضایی (جغرافیا)، سال ششم، شماره سوم، پیاپی 22، صص 36-17. https://doi.org/10.22108/sppl.2016.21638 یغفوری، حسن و کاشفی دوست، دیمن (1395)، «توزیع خدمات و امکانات شهری با رویکرد عدالت اجتماعی (موردشناسی: شهر پیرانشهر)»، فصلنامهی جغرافیا و آمایش شهری - منطقهای، دوره 6، شماره 19، صص 70-55. https://doi.org/10.22111/gaij.2016.2446 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 430 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 192 |
||