آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,511 |
| تعداد مقالات | 18,451 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,145,015 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,201,803 |
بهینهسازی تفکیک اراضی شهری با رویکرد سازگاری اقلیمی با استفاده از GIS: (مطالعه موردی شهرک جدید شهریار تبریز) | ||
| نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی | ||
| دوره 5، شماره 14، فروردین 1404، صفحه 61-38 اصل مقاله (2.04 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/rsgi.2025.63870.1102 | ||
| نویسندگان | ||
| پریناز بادامچی زاده1؛ ایرج تیموری* 2؛ پریا سعادت جو3؛ علی اسکوئی ارس4؛ فریدون بابائی اقدم5 | ||
| 1دانشجوی دکتری تخصصی، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، | ||
| 2دانشیار جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 3استادیار معماری، گروه معماری و طراحی شهری، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 4دانشجوی دکتری تخصصی، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، | ||
| 5دانشیار، جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشگاه تبریز، | ||
| چکیده | ||
| از آنجا که تعدیل شرایط اقلیمی فضای شهری بر آسایش شهروندان تأثیرگذار است، با ایجاد خرد اقلیم در مقیاس منطقهای میتوان عملکرد حرارتی بنا را بهبود بخشید. در پژوهش حاضر با اعمال آلترناتیوهای تفکیک زمین به صورتی که جهتگیری خیابانها و بلوکهای شهری نسبت به جهت جریان غالب باد متغیر باشد، تأثیر الگوی تفکیک اراضی بر سرعت باد و آسایش اقلیمی در شهر تبریز مورد مطالعه قرار گرفته و نهایتاً حالت بهینه تفکیک اراضی زمین ارائه شده است. هدف از این پژوهش بهینهسازی تفکیک زمینهای شهری با رویکرد سازگاری با اقلیم منطقه در شهرک شهریار تبریز میباشد که در اقلیم سرد و کوهستانی واقع شده است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی با استفاده از شبیهسازی توسط محیط نرمافزار RWIND Simulation1.75 و تفکیک با استفاده از محیط نرمافزار CIVIL3D 2022 میباشد. طبق نتایج شبیهسازی به دست آمده از تفکیک منطقه شهری مورد بررسی و مقایسه با یکدیگر و با توجه به معیار آسایش باد دانپورت، حد آسایش، حد عدم آسایش و محدوده غیر قابل تحمل ارزیابی شد. نتایج حاکی از آن است که تفکیک متناسب با اقلیم و توپوگرافی محدوده تا حد بسیار زیادی میتواند بر آسایش اقلیمی تأثیرگذار باشد و در اقلیم سرد و کوهستانی که باد یکی از مهمترین عوامل آسایش اقلیمی می باشد، باید در تفکیک اراضی شهری حداقل زاویه 45 درجه با جهت جریان باد لحاظ گردد. نتایج حاصل از مدلسازی شهرک جدید شهریار تبریز نشان میدهد که طراحی متناسب با توپوگرفی محدوده، بیشترین میزان آسایش اقلیمی را دارا میباشد. | ||
تازه های تحقیق | ||
امروزه با توجه به گرمایش زمین و افزایش جمعیت شهرها، تغییرات اقلیمی و نیاز به طراحی متناسب با اقلیم جهت حفظ آسایش اقلیمی، ضرورت توجه به فرآیند تفکیک اراضی شهری با تأکید بر بعد محیط زیستی و آسایش اقلیمی شهروندان و استفادهکنندگان از فضا بیش از پیش ضروری به نظر میرسد. از طرفی طراحی در اقلیم سرد و کوهستانی نیازمند توجه به معیارهای حفظ آسایش اقلیمی باد میباشد که در طرحهای تفکیک بایستی مورد توجه قرار بگیرد. در گذشته معمولاً با توجه به شرایط اقلیمی حاکم بر هر منطقه، معماری و شهرسازی بومی مختص آن مناطق برای ساخت و سازها و طراحیها اعمال میشد. این در حالی است که در چند دهه اخیر با توجه به تغییرات اقلیمی و شرایط میکروکلیمای شهری، بایستی هر طرحی قبل از اجرا از لحاظ آسایش اقلیمی و مؤلفههای اقلیمی مورد بررسی قرار گرفته و در صورت تأیید تمامی موارد، اجرای طرح آغاز گردد. در این پژوهش، هدف بررسی الگوی تفکیک بر میزان آسایش اقلیمی باد در شهرک جدید شهریار تبریز بود و همچنین بررسی نحوه تأثیر جهتگیری خیابانهای اصلی و بلوکهای ساختمانی در مراحل تفکیک زمین بر میزان آسایش اقلیمی در محدوده مورد مطالعه می باشد. یافتههای این پژوهش از نظر بنیادی و توجه به عوامل کالبدی – فیزیکی در تفکیک زمینهای شهری با منتظرالحجه(1397)؛ توجه به عوامل اجتماعی و کالبدی در فرآیند تفکیک با کاظمینیا (1399) و محمدی و بهنامیفرد (1400 )همسو میباشد. همچنین این پژوهش از موضوعشناسی با پژوهش زمانی و همکاران (1395) که براساس بهینهسازی فرآیند تفکیک می باشد، همخوانی دارد؛ این در حالی است که وجه تمایز پژوهش حاضر از این جهت قابلیت بررسی دارد که جزو معدود پژوهشهای کمی در حوزه برنامهریزی شهری قلمداد میشود که به بررسی اقلیمی فرآیند تفکیک زمین شهری با استفاده از شبیهسازی جریان باد پرداخته است و خلأ مطالعات اقلیمی و پرداختن به بعد محیط زیستی در مقیاس شهری و منطقهای کاملاً مشهود میباشد. همانطوریکه یافتههای پژوهش نیز نشان داد از عوامل تأثیرگذار بر تفکیک زمینهای شهری، توپوگرافی و اقلیم محدوده میباشد که در این پژوهش برای دستیابی به حالت بهینه، 3 آلترناتیو برای الگوی تفکیک زمین ارائه شد. آلترناتیو اول بر اساس توپوگرافی محدوده تفکیک شده بود و خیابانهای اصلی بر منحنیهای میزان منطبق بودند. در آلترناتیو 2، جهتگیری خیابانهای اصلی با زاویه 45 درجه نسبت به جهت جریان باد غالب شهری انتخاب شد و در نهایت در آلترنایو 3، تفکیک بر اساس معماری بومی منطقه مورد مطالعه که بهمنظور بهرهگیری نهایت ساختمان از نور جنوب و همچنین به سمت قبله بودن ساختمانها طراحی میشود که در این حالت ساختمانها از حالت افقی 13 درجه به سمت جنوبغربی چرخش داشتند. بعد از مرحله تفکیک زمین باتوجه به ویژگی غالب و متغیر هر آلترناتیو، مدلها در محیط نرمافزار شبیهسازی جریان باد، شبیهسازی شده و میزان تأثیر متغیرهای هر آلترناتیو بر سرعت جریان باد و منحنی میزان باد مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج پژوهش حاکی از آن است که آلترناتیو شماره 1 که با توجه به توپوگرافی زمین تفکیک شده بود، در وضعیت کلی مطلوب قرار گرفت و آلترناتیو شماره 2، که بر اساس زاویه 45 درجه نسبت به جریان باد تفکیک شده بود، در وضعیت قابل قبول و در نهایت آلترناتیو 3 که مطابق با معماری بومی منطقه و همچنین چرخش 13 درجه در راستای جنوبغربی بود، از کمترین میزان مطلوبیت و همچنین حداکثر میزان پهنه غیرقابل تحمل و ناخوشایند دارا بود(شکل 11). توجه به این مهم ضروری است که مطالعات صورت گرفته با سرعت متوسط جریان باد در روزهای سرد سال میباشد و برای روزهای طوفانی و بادی، با افزایش سرعت باد آزاردهنده محدوده قابل تحمل به محدوده غیرقابل تحمل و عدم آسایش شهروندان تبدیل خواهد شد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تفکیک اراضی شهری؛ Rwind simulation؛ GIS؛ جریان باد؛ شبیه سازی CFD؛ سازگار با اقلیم | ||
| اصل مقاله | ||
|
بیان مسئله: از آنجا که تعدیل شرایط اقلیمی فضای شهری بر آسایش شهروندان تأثیرگذار است، با ایجاد خرد اقلیم در مقیاس منطقهای میتوان عملکرد حرارتی بنا را بهبود بخشید. در پژوهش حاضر با اعمال آلترناتیوهای تفکیک زمین به صورتی که جهتگیری خیابانها و بلوکهای شهری نسبت به جهت جریان غالب باد متغیر باشد، تأثیر الگوی تفکیک اراضی بر سرعت باد و آسایش اقلیمی در شهر تبریز مورد مطالعه قرار گرفته و نهایتاً حالت بهینه تفکیک اراضی زمین ارائه شده است. هدف: هدف از این پژوهش بهینهسازی تفکیک زمینهای شهری با رویکرد سازگاری با اقلیم منطقه در شهرک شهریار تبریز میباشد که در اقلیم سرد و کوهستانی واقع شده است. روش بررسی: روش تحقیق در این پژوهش توصیفی-تحلیلی با استفاده از شبیهسازی توسط محیط نرمافزار RWIND Simulation1.75 و تفکیک با استفاده از محیط نرمافزار CIVIL3D 2022 میباشد. یافته ها: طبق نتایج شبیهسازی به دست آمده از تفکیک منطقه شهری مورد بررسی و مقایسه با یکدیگر و با توجه به معیار آسایش باد دانپورت، حد آسایش، حد عدم آسایش و محدوده غیر قابل تحمل ارزیابی شد. نتیجه گیری: نتایج حاکی از آن است که تفکیک متناسب با اقلیم و توپوگرافی محدوده تا حد بسیار زیادی میتواند بر آسایش اقلیمی تأثیرگذار باشد و در اقلیم سرد و کوهستانی که باد یکی از مهمترین عوامل آسایش اقلیمی می باشد، باید در تفکیک اراضی شهری حداقل زاویه 45 درجه با جهت جریان باد لحاظ گردد. نتایج حاصل از مدلسازی شهرک جدید شهریار تبریز نشان میدهد که طراحی متناسب با توپوگرفی محدوده، بیشترین میزان آسایش اقلیمی را دارا میباشد. | ||
| مراجع | ||
|
ابراهیمی، حمیدرضا؛ براتی، ناصر؛ فرامرزی، مهران. (1391). بررسی رابطه بین تفکیک اراضی شهری و کیفیت فضاهای شهری در توسعههای جدید شهری (مطالعه موردی: شهر زنجان). معماری و شهرسازی آرمانشهر، 5(9)، 165-176. https://www.armanshahrjournal.com/article_33249.html
اسکوئی ارس، علی. (1401). واکاوی پروسه آمادهسازی زمین (مطالعه موردی: شهر باسمنج شهرستان تبریز). جغرافیا و روابط انسانی، 5(3)، 83-106. doi: 10.22034/gahr.2022.336134.1689
اصغری زمانی، اکبر؛ روستایی، شهریور؛ کوشش وطن، محمدعلی. (1399). ارزیابی تفکیک اراضی مسکونی و تجاری از منظر شاخصهای تفکیک زمین و ذینفعان عرصه زمین؛ مطالعه موردی: منطقه یک و سه شهر تبریز. جغرافیا و برنامهریزی، 24(74)، 13-28. doi: 10.22034/gp.2021.10793
اعتصامیپور، محسن. (1391). مبانی نظام تفکیک زمین در شهرسازی. تهران: انتشارات آذرخش.
بادامچی زاده، پریناز؛ سعادتجو، پریا؛ احمدلوی داراب، مجید؛ کاظمیان، مهیار. (1401). ارزیابی عملکرد پوشش گیاهی در برقراری آسایش باد شهری؛ نمونه موردی: پیادهراه خیابان امام تبریز. نقش جهان - مطالعات نظری و فناوریهای نوین معماری و شهرسازی، ۱۲(۴): ۹۶-۱۱۵. http://dorl.net/dor/20.1001.1.23224991.1401.12.4.4.0
حقجو، محمدرضا؛ هادیان، هالهالسادات؛ بهزادی، غلامعلی؛ قائمیپور، مرتضی؛ رییسی، حامد؛ رستمآبادی، سمیه. (1392). تدوین الگوی راهنمای تهیه طرحهای تفکیک اراضی، سازمان نظام مهندسی ساختمان، مازندران.
رستمی، ابراهیم. ( 1395). طرح آمادهسازی زمین در محله برد کوه شهرستان رستم. مطالعات جغرافیا، عمران و مدیریت شهری، 2(3)، 149 – 173. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=251907
رحیمی, اکبر, آقازاده, فیروز, رستم زاده, هاشم. (1403). بررسی نقش پارامترهای اقلیمی در تشکیل جزایر حرارتی شهری (UHI) با استفاده از سنجش از دور مطالعه موردی: کلانشهر تبریز. نشریه کاربرد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی در علوم محیطی, 4(10), 122-95. 10.22034/rsgi.2024.61462.1073
زمانی، زهرا؛ حیدری، شاهین؛ حناچی، پیروز. (1398). بهینهسازی شیوه تفکیک زمین در یک بلوک شهری در راستای کاهش دمای حیاط در تهران. علوم و تکنولوژی محیط زیست، 21(9)، 221-231. https://doi.org/10.22034/jest.2019.10909
طرح توسعه و عمران (جامع) شهر تبریز. (1395). مهندسان مشاور نقش محیط.
فرامرزی، مهران؛ ابراهیمی، حمیررضا؛ براتی، ناصر. (1391). مفهوم تفکیک اراضی در گسترشهای جدید شهری (براساس مقایسه تطبیقی رضایتمندی ساکنان از سه نمونه موردی الگوی تفکیک در شهر زنجان). باغ نظر، شماره 23، سال 9، 3-10. https://www.bagh-sj.com/article_57875.html
قاضی میرسعید، سید مجتبی؛ محمدی، محمود؛ طالعی، محمد؛ ابولحسنی، سمیه. (1398). سناریوسازی تفکیک قطعات زمین در فرآیند توسعه شهری (مطالعه موردی: نواحی پیرامونی شهر سمنان). پژوهشهای جغرافیای انسانی، 51(3)، 625-652. doi: 10.22059/jhgr.2018.238968.1007514
قلیزاده، علی اکبر؛ کمیاب، بهناز. (1387). بررسی اثر سیاست پولی بر حباب قیمت مسکن در دورههای رونق و رکود در ایران. اقتصاد مقداری (بررسیهای اقتصادی)، 5(3 (پیاپی 18))، 48-78. https://dor.isc.ac/dor/20.1001.1.00398969.1389.45.3.9.4
کاظمی نیا کرانی, عبدالرضا. (1399). معرفی روشی برای تهیۀ نقشه و ابزار تفکیک خودکار املاک در اراضی مسکونی شهرها. مجله علمی " آمایش سرزمین ", 12(2), 547-570. doi: 10.22059/jtcp.2020.310538.670157
کسمایی ، مرتضی . (1383) . اقلیم و معماری . چاپ پنجم ، اصفهان ، نشر خاک .
محمدی، مریم، بهنامیفرد، فائزه، (1400)، «تدوین مدل مفهومی فرم مبنا در تهیة طرحهای آمادهسازی زمین؛ نمونة مطالعاتی: بررسی فرآیند تهیة طرح آمادهسازی شهر جدید هشتگرد » ،فصلنامة علمی هنر مدیریت سبز، سال اول، شمارة 1 ، 28 – 7 magiran.com/p2608006
منتظرالحجه، مهدی، نوکار، بهار، شریفنژاد، مجتبی، فتوحی، زهرا، (1397) سنجش شاخصهای کالبدی مؤثر بر مؤلفة زیباییشناسی در توسعههای شهری معاصر؛ مطالعة موردی: نواحی آمادهسازی شده در شهر یزد ،فصلنامة علمی-پژوهشی مطالعات شهری، سال هشتم، شمارة 29 ، 58 – 45 doi: 10.34785/J011.2019.134 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 985 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 315 |
||