آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,548 |
| تعداد مقالات | 18,869 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,058,401 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,939,599 |
ارائه یک روش جدید برای مطالعه تغییرپذیری رگبارها (مطالعه موردی:استان گیلان) | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| دوره 29، شماره 93، 1404، صفحه 411-395 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2024.62377.3274 | ||
| نویسندگان | ||
| یعقوب دین پژوه* 1؛ ساینا وکیلی آذر2 | ||
| 1استاد گروه مهندسی آب دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| 2دانشجوی دکترای گروه مهندسی آب، دانشگاه تبریز،تبریز،ایران | ||
| چکیده | ||
در این مطالعه، الگوی رگبارهای تاریخی در سه ایستگاه باراننگار ثبات استان گیلان تحلیل و در هر ایستگاه رگبارها از نظر مدت تداوم به سه کلاس متمایز شامل الف) 6-0 ساعت، ب) 12-6 ساعت و ج) بیش از 12 ساعت تفکیک شدند. تحلیلها برای هر کلاس جداگانه صورت گرفت. منحنی های هاف هر کلاس رسم و از دیدگاه چارکها الگوی بارشی ایستگاهها مشخص شد. از روش جدیدبر مبنای فاصله قائم دو منحنی هاف 90 و 10 درصد و منحنی‌هاف50 درصد (d50) در 25، 50 و 75 درصد زمان بارش بود، برای مطالعه تیپ رگبارها استفاده شد. نتایج نشان داد که اغلب رگبارها در کلاسهای بارشی مختلف از نوع چارک دومی بودند. در کلاسهای بارشی کمتر از 12 ساعت، ایستگاه هشتپر در هر 25، 50 و 75 درصد زمانی بارش دارای مقادیر V بیشتری نسبت به دو ایستگاه دیگر بود. این نشان میدهد که میزان تغییر پذیری رگبارها در این ایستگاه نسبت به دو ایستگاه دیگر بیشتر است. در کلاس بیش از 12 ساعت، در 25 و 50 درصد زمان بارش ایستگاه خرجگیل و در 75 درصد زمانی بارشی ایستگاه قلعه رودخان دارای مقدار V بیشتری نسبت به سایر ایستگاهها بودند. همچنین، در کلاس بارشی 6-0 ساعت، ایستگاه خرجگیل در هر سه مقطع زمانی 25، 50 و 75 درصد، دارای مقادیر d50 بیشتری نسبت به سایر ایستگاهها بود. این امر حاکی از آن است که شدت بارشها در ایستگاه خرجگیل نسبت به دو ایستگاه دیگر بیشتر بود. در کلاس بارشی 12-6 ساعت، مقدار d50 در 25 درصد زمان بارش در ایستگاه خرجگیل و در 50 و 75 درصد زمان بارش در ایستگاه قلعهرودخان بیشتر بود. در کلاس بارشی بیش از 12 ساعت نیز در 25 و 50 درصد زمان بارش، ایستگاه خرجگیل و در 75 درصد زمان بارش ایستگاه هشتپر دارای بیشترین مقدار d50 بودند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| رگبار؛ منحنی هاف؛ روش چارکی؛ استان گیلان | ||
| اصل مقاله | ||
|
امروزه با توجه به تغییرات اقلیمی و بحران منابع آبی، لزوم توجه به الگوی ریزشهای جوی از اهمیت فراوانی برخوردار است. در این مطالعه، الگوی رگبارهای تاریخی در سه ایستگاه باراننگار ثبات استان گیلان بنامهای خرجگیل، قلعهرودخان و هشتپر، تحلیل و در هر ایستگاه رگبارها از نظر مدت تداوم به سه کلاس متمایز شامل، الف) 6-0 ساعت، ب) 12-6 ساعت و ج) بیش از 12 ساعت تفکیک شدند. تحلیلها برای هر کلاس جداگانه صورت گرفت. منحنیهای هاف هر کلاس رسم و از دیدگاه چارکها الگوی بارشی ایستگاهها مشخص شد در روش جدید، اختلاف فاصله قائم دو منحنی هاف 90 و 10 درصد در سه مقطع زمانی بیبعد 25، 50 و 75 محاسبه و با V نشان داده شد. آنگاه عمق بی بعد ریزش جوی بر اساس منحنی هاف 50 درصد در همان مقاطع زمانی با d50 نشان داده شد. مقادیر فوق (V و d50) معیارهای تشخیص تفاوت الگوی ریزش در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که اغلب رگبارها در کلاسهای بارشی مختلف از نوع چارک دومی بودند. در کلاسهای بارشی کمتر از 12 ساعت، ایستگاه هشتپر در هر 25، 50 و 75 درصد زمانی بارش دارای مقادیر V (اختلاف بین دو منحنی هاف 90 و 10 درصد) بیشتری نسبت به دو ایستگاه دیگر بود. این نشان میدهد که میزان تغییر پذیری رگبارها در این ایستگاه نسبت به دو ایستگاه دیگر بیشتر است. در کلاس بیش از 12 ساعت، در 25 و 50 درصد زمان بارش ایستگاه خرجگیل و در 75 درصد زمانی بارشی ایستگاه قلعه رودخان دارای مقدار V (اختلاف بین دو منحنی هاف 90 و 10 درصد) بیشتری نسبت به سایر ایستگاهها بودند. همچنین، در کلاس بارشی 6-0 ساعت، ایستگاه خرجگیل در هر سه مقطع زمانی 25، 50 و 75 درصد، دارای مقادیر d50 (مقادیر منحنی هاف 50 درصد) بیشتری نسبت به سایر ایستگاهها بود. این امر حاکی از آن است که شدت بارشها در ایستگاه خرجگیل نسبت به دو ایستگاه دیگر بیشتر بود. در کلاس بارشی 12-6 ساعت، مقدار d50 در 25 درصد زمان بارش در ایستگاه خرجگیل و در 50 و 75 درصد زمان بارش در ایستگاه قلعهرودخان بیشتر بود. در کلاس بارشی بیش از 12 ساعت نیز در 25 و 50 درصد زمان بارش، ایستگاه خرجگیل و در 75 درصد زمان بارش ایستگاه هشتپر دارای بیشترین مقدار d50 بودند. | ||
| مراجع | ||
|
احمدزاده، ابراهیم؛ ولیزاده کامران، خلیل؛ مختاری، داود و رسولی، علیاکبر (1401). بررسی تغییرات بارشهای حدی در استان تهران با استفاده از مدل مقادیر اوجهای بالاتر از آستانه. نشریه علمی جغرافیا و برنامهریزی، 26(79)، 12-1.
بنی اسدی، محسن (1390). تعیین الگوی زمانی بارش در استان کرمان. فصلنامه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب، 2(5)، 61-74.
حاتمییزد، ابوذر؛ تقوایی ابریشمی، علی اصغر و قهرمان، بیژن (1384). الگوی توزیع زمانی بارش استان خراسان بزرگ. تحقیقات منابع آب ایران، 1(3)، 54-64.
خورشید دوست، علی محمد؛ رضایی بنفشه، مجید؛ رستمزاده، هاشم و زارعی، یوسف (1402). ارزیابی اثرات تغییرات جهانی اقلیم بر عناصر اقلیمی دما و بارش در نواحی مختلف آب و هوایی ایران با استفاده از سناریوهایRCP . نشریه علمی جغرافیا و برنامهریزی، 27(83)، 71-63.
دینپژوه، یعقوب و وکیلیآذر، ساینا (1398). تحلیل زمانی رگبارهای شرق دریاچه ارومیه با روش منحنیهای هاف. نشریه حفاظت منابع آب و خاک، 8(3)، 27- 44.
راشدی، شهناز؛ جهانبخشاصل، سعید؛ خورشید دوست، علی محمد و محمدی، غلامحسن (1402). معرفی و مطالعه ابرهای خزری (مطالعه موردی روزهای20 تا 31 ماه جولای سال 2013). نشریه علمی جغرافیا و برنامهریزی، 27(84)، 79-71.
عساکره، حسین؛ مسعودیان، سید ابالفضل و ترکارانی، فاطمه (1400). بررسی وردایی دههای بارش سالانه ایرانزمین طی چهار دهه اخیر (1394-1355). نشریه علمی جغرافیا و برنامهریزی، 25(76)، 202-187.
علوی، عصمت السادات؛ دینپژوه، یعقوب و اسدی، اسماعیل (1398). تحلیل رگبارهای ساعتی به منظور استخراج هیتوگراف طرح به روش هاف مطالعه موردی: استان خوزستان. مجله جغرافیا و برنامهریزی محیطی، 30(3)، 41-58.
مرادنژادی، مریم؛ ملکیان، آرش؛ جورغلامی، مقداد و قاسمی، علی (1395). بررسی الگوی توزیع زمانی بارش روزانه و روابط آن با بارشهای کوتاهمدت در مناطق ساحلی-جنگلی، (مطالعه موردی: ایستگاه نوشهر در شمال ایران). مرتع و آبخیزداری، مجله منابع طبیعی ایران، 69(2)، 475-485.
ملائی، علی و تلوری، عبدالرسول (1388). بررسی و تعیین الگوی توزیع زمانی بارش در استان کهگیلویه و بویر احمد با استفاده از روش محاسباتی پیلگریم. مجله مهندسی و مدیریت آبخیز، 1(2)، 70-77.
نوری، حمید و ایلدرمی، علیرضا (1391). تحلیل شرایط همدید و دینامیک رویدادهای بارشی سنگین سواحل جنوبی خزر در مقایسه با ایران زمین. نشریه علمی- پژوهشی جغرافیا و برنامهریزی، 16(41)،226-197.
وکیلیآذر، ساینا و دینپژوه، یعقوب (1397). بسط منحنیهای هاف برای پنج ایستگاه منتخب در شرق دریاچه ارومیه. نشریه آب وخاک، 32(6)، 1109-1123.
Azli, M. & Rao, R. (2010). Development of Huff curves for Peninsular Malaysia. Journal of Hydrology, 388, 77-84. Dolsak, D., Bezak, N., & Sraj, M. (2016). Temporal characteristics of rainfall events under three climate types in Slovenia. Journal of Hydrology, 541, 1395-1405. Dunkerley, D. (2022). Huff quartile classification of rainfall intensity profiles (’storm patterns’): A modified approach employing an intensity threshold. Catena, 216, 106371-106384. Ewea, A., Elfeki, A., Bahrawi, J., & AL-Amri, N. (2016). Sensitivity analysis of runoff hydrographs due to temporal rainfall patterns in Makkah Al-Mukkramah region, Saudi Arabia. Arabian Journal of Geosciences, 9, 424-435. Gordji, L., Bonta, J. V., & Altinakar, M. S. (2020). Climate- related trends of within-storm intensities using dimensionless temporal storm distributions. Journal of Hydrologic Engineering, 25(5), 1-31. Hirschfield, D. M. (1962). Extreme rainfall relationships. ASCE, Journal of Hydraulics Division, 88(6), 73-92. Huff, F. (1967). Time distribution of rainfall in heavy storms. Water Resources Research, 3(4), 1007- 1019. Huff, F. (1990). Time distributions of heavy rainstorms in Illinois. Illinois State Water Survey, Champaign, Circular 173. Nguyen, D., & Chen, S. T. (2022). Generating continuous rainfall time series with high temporal resolution by using a stochastic rainfall generator with a copula and modified Huff rainfall curves. Water, 14, 2123-42. Terranova, O. G., & Iaquinta, P. (2011). Temporal properties of rainfall events in Calabria (Southern Italy). Nat. Hazards Earth Syst. Sci 11, 751–757. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 576 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 250 |
||