سنجش میزان تحقق پذیری پیشران های شهر اسلامی در شهر تبریز

شهر اسلامی انگاره­ ی است که سؤالات بسیاری در باب چیستی، ماهیت و ویژگی های آن مطرح بوده است و نظام های علمی گوناگون، از زوایای مختلف بدان پرداخته و تلاش در تبیین و تشریح آن داشته اند. با این حال، مروری انتقادی بر ادبیات مربوطه، نشانگر حجم بالایی از سوءتعبیرها و آشفتگی ها درباره این انگاره و مفاهیم، موضوعات و اهداف مرتبط با آن است. پذیرش این مسأله که وجود مساجد، گنبدها و مناره ها در بافت یک شهر نمی تواند به معنای اسلامی بودن آن شهر باشد، این امر را بدیهی می سازد که باید در عناصر و مؤلفه های دیگری که نه تنها کالبد، بلکه روح و هویت شهرها را می سازند به دنبال نشانه هایی از زیست مسلمانان و الگوهای یک شهر اسلامی بود. پژوهش کیفی، عرصه­ی است که به دلیل ماهیتّ انضمامی آن  توانایی خدمت به عنوان زمینه­ی تسهیل گر را در این مورد دارد. در پژوهش حاضر سعی شد که با استفاده از تحلیل پدیدارشناسی تفسیری،  پیشران های شهر اسلامی از منابع معتبر فقهی(قرآن و نهج البلاغه)،  استخراج شود و در ادامه کیفیت تحقق آن ها در شهر تبریز سنجیده شود. که این مهم از طریق دیدگاه شهروندان و به روش نمونه گیری تصادفی ساده  و در دسترس و تحلیل نرم افزار SPSS 26   و آزمون T به دست آمد. نتایج بدست آمده از بخش کیفی پژوهش، پیشران های شهر اسلامی را در 3 دسته ی توحید ، عدالت و امنیت قرار می دهد. تحلیل های آماری  نشان می دهد که مظاهر اسلامی و تحقق اصول آن در شهر تبریز موفقیت­آمیز نبوده و نیازمند برنامه­ریزی برای ارتقای کیفیت تحقق این شاخص­ها می باشد.