| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,562 |
| تعداد مقالات | 19,125 |
| تعداد مشاهده مقاله | 66,611,586 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 24,064,859 |
تبین کارآمدی نظریه اعتباریات علامه طباطبایی در بازسازی اخلاق اجتماعی | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.73271.1629 | ||
| نویسندگان | ||
| محمد مهدی شمسی* 1؛ حبیب کارکن بیرق2 | ||
| 1هیئت علمی گروه معارف، دانشگاه فرهنگیان | ||
| 2استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان ایران | ||
| چکیده | ||
| نظریه «اعتباریات» علامه طباطبایی از عمیقترین نظریههای فلسفی در تبیین نسبت میان واقعیت، ارزش و کنش انسانی است. این نظریه در بطن خود، پاسخگوی یکی از بنیادیترین پرسشهای فلسفه دین است: دین چگونه در عرصه اجتماعی کارآمد میشود؟ علامه با تمایز میان حقایق و اعتباریات، بر آن است که مفاهیم اخلاقی و اجتماعی ـ نظیر عدالت، تعاون و قانون ـ نه ساخته صرف قرارداد جمعیاند و نه موجوداتی مستقل از اراده انسان، بلکه جعلهای عقل عملیاند که بر نیازهای واقعی و غایات فطری نوع انسان مبتنیاند. در این چارچوب، دین با هدایت وحیانی خویش، عقل عملی را از سطح سودانگارانه فردی به افق غایتگرایی نوعی سوق میدهد؛ بهگونهای که اعتبارات اخلاقی در پرتو وحی، جهت الهی مییابند و به نظامی از هنجارهای مشترک اجتماعی تبدیل میشوند. این مقاله بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و تطبیقی میان نظریه اعتباریات و فلسفههای اخلاق معاصر (بهویژه کانت، راولز و مکاینتایر)، میکوشد تا نشان دهد که چگونه نظریه علامه میتواند بهعنوان الگویی فلسفی برای کارآمدی اجتماعی دین در حوزه اخلاق جمعی بهکار رود. یافتهها حاکی از آن است که نظریه اعتباریات، از طریق پیوند سه سطح عقل عملی، وحی الهی و حیات اجتماعی، نظامی از ارزشهای عقلانی–غایتمدار را تبیین میکند که قابلیت بازسازی اخلاق اجتماعی و ایجاد نظم اخلاقی پایدار در جامعه دینی را دارد. بدینترتیب، کارآمدی دین در نگاه علامه، نه صرفاً در هدایت فرد، بلکه در توان آن برای سازماندهی حیات جمعی بر محور عدالت، اعتماد و خیر مشترک تحقق مییابد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اعتباریات؛ کارآمدی دین؛ اخلاق اجتماعی؛ عقل عملی؛ فلسفه اخلاق اسلامی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||