| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,562 |
| تعداد مقالات | 19,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 65,951,488 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 24,022,585 |
تحلیل کمی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر رواناب و رسوب معلق جریان با استفاده از Google Earth Engine و دادههای بلندمدت هیدرولوژیکی | ||
| هیدروژئومورفولوژی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 23 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/hyd.2026.74593.1873 | ||
| نویسندگان | ||
| ملیحه ملیحه شهمراد مغانلو1؛ حسین سعادتی* 2؛ رئوف مصطفیزاده3؛ فاطمه ناصحی2 | ||
| 1دانشجوی دکتری علوم و مهندسی محیط زیست، گروه منابع طبیعی، دانشکده علوم پایه، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران | ||
| 2استادیار گروه منابع طبیعی، دانشکده علوم پایه، واحد اردبیل، دانشگاه آزاد اسلامی، اردبیل، ایران | ||
| 3دانشیار گروه منابع طبیعی و عضو پژوهشکده مدیریت آب، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران | ||
| چکیده | ||
| تغییرات کاربری اراضی، عامل کلیدی تغییرات هیدرولوژی است، اما کمّیسازی اثر همزمان آن بر رواناب و رسوب در مناطق کمداده و نیمهخشک، دشوار است. پژوهش حاضر با رویکردی نوآورانه به تحلیل عدمتقارن زمانی پاسخ رسوب نسبت به رواناب طی بازه ۳۰ ساله در حوضه آبریز یامچی پرداخت. تصاویر لندست (2025- 1995)، مدل رقومی ارتفاعی SRTM و سریهای روزانه دبی و رسوب (1403–1380) بهکار گرفته شدند. طبقهبندی با الگوریتم جنگل تصادفی در سکوی Google Earth Engine انجام شد و دقت کلی ۸۵ درصد (ضریب کاپای 80/0) حاصل شد. آشکارسازی تغییرات بهروش مقایسه پس از طبقهبندی و تحلیل روند با آزمونهای من-کندال، شیب سن و پتیت صورت پذیرفت. یافتهها نشان داد الگوی غالب تغییرات، تبدیل جنگلها (6086- هکتار؛ 1/14- درصد) و اراضی دیم (2364- هکتار؛ ۲۵- درصد) به کشاورزی آبی (8496+ هکتار؛ 6/46+ درصد) بوده است. آزمون من-کندال، روند معنیداری برای دبی نشان نداد (۰573/0P=؛ شیب سن: 022/0-)؛ درحالیکه رسوب معلق روند نزولی نزدیک به معنیداری داشت (080/0P=؛ شیب سن: 416/0-). همبستگی اسپیرمن، رابطه منفی قوی بین کشاورزی آبی و دبی (80/0- = ρ) و نیز رابطه منفی معنادار کلاسهای شهری و سایر با رسوب را آشکار ساخت. تحلیل رگرسیون نشان داد اراضی شهری (611/0 =R²) و اراضی بایر(565/0=R²) بیشترین توان تبیین تغییرات رسوب را دارند. هیچیک از نقاط شکست از نظر آماری معنیدار نبود ( 05/0<P). رواناب بهصورت غیرخطی و با تأخیر به تغییرات کاربری واکنش نشان میدهد و رسوب، حساستر از آن است؛ بنابراین مدیریت باید بر بازنگری کشاورزی آبی، کشاورزی حفاظتی و پایش اتصال هیدرولوژیکی متمرکز شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تغییرات کاربری اراضی؛ رسوب معلق؛ جنگل تصادفی؛ حوضه آبریز یامچی؛ استان اردبیل | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 26 |
||