| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,562 |
| تعداد مقالات | 19,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 65,993,735 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 24,025,144 |
حکومت پهلوی و ادراک خطر چپگرایی (میان هراس و واقعیت) 1347-1357 | ||
| فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام | ||
| دوره 17، شماره 47، تیر 1405، صفحه 87-117 اصل مقاله (1.86 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2026.72715.2641 | ||
| نویسنده | ||
| مریم شیپری* | ||
| استادیار گروه تاریخ، دانشگاه سیستان و بلوچستان، زاهدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مسئلۀ هویت ملی و چگونگی تعریف تهدیدهای علیه آن، از موضوعات مهم تاریخ سیاسی ایران معاصر است. در دورۀ پهلوی، بهویژه از دهۀ ۱۳۴۰ به بعد، حکومت در بستر جنگ سرد و رقابتهای ایدئولوژیک جهانی، چپگرایی و کمونیسم را یکی از مهمترین تهدیدها علیه امنیت و هویت ملی ایران تلقی کرد. این در حالی بود که جریانهای چپ پس از سال ۱۳۳۲، در نتیجۀ سرکوب سیاسی، انشعابات تشکیلاتی و اختلافات ایدئولوژیک، با ضعف و پراکندگی سازمانی مواجه بودند. پژوهش حاضر با روش تاریخی و تحلیل اسنادی، با تکیه بر اسناد رسمی حکومت پهلوی در سازمان اسناد و کتابخانۀ ملی ایران و بهرهگیری از منابع تاریخی و خاطرات فعالان سیاسی، به بررسی نسبت میان ادراک امنیتی حکومت پهلوی و وضعیت واقعی جریانهای چپ در دهههای چهل و پنجاه میپردازد. پرسش اصلی پژوهش این است که حکومت پهلوی چگونه در چارچوب روایت رسمی خود از هویت ملی، چپگرایی را بهعنوان تهدیدی بنیادین بازتعریف کرد؟ فرضیۀ پژوهش آن است که ادراک خطر چپگرایی بیش از آنکه مبتنی بر توان واقعی سازمانهای چپ باشد، بازتاب ذهنیت امنیتی حکومت در بستر جنگ سرد، نگرانی از نفوذ شوروی و تلاش برای پاسداری از تمرکز سیاسی و موقعیت منطقهای ایران بود. یافتهها نشان میدهد حکومت پهلوی این تهدید را صرفاً فعالیت سازمانهای داخلی نمیدید، بلکه آن را در پیوند با نفوذ شوروی، تحولات منطقهای و رقابت جهانی شرق و غرب تفسیر میکرد. ازاینرو، مقابله با کمونیسم به حوزۀ امنیتی و نظامی محدود نماند و عرصههای فرهنگی، آموزشی، رسانهای و هویتی را نیز دربر گرفت. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هویت ملی؛ چپگرایی؛ شورای عالی پدافند ملی؛ پهلوی؛ جنگ سرد؛ حزب توده؛ ناسیونالیسم ایرانی | ||
| مراجع | ||
|
الف) منابع فارسی
کتابها
مقالهها
Doi: 10.22034/jiiph.2025.63780.2538
Doi:10.22059/jhss.2017.204972.472685
اسناد
ب) منابع انگلیسی
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 12 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 10 |
||