آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,559 |
| تعداد مقالات | 19,029 |
| تعداد مشاهده مقاله | 64,588,255 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,767,836 |
«حبس دم/ ضبط نفسِ» یوگایی در متون تصوف دورۀ صفوی و بازتاب آن در غزلیات بیدل دهلوی | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 آبان 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2026.72247.3970 | ||
| نویسندگان | ||
| حسن حیدرزاده سردرود* 1؛ عبدالله ولی پور2 | ||
| 1استادیار گروه زبان وادبیات فارسی دانشگاه پیام نور | ||
| 2گروه زبان و ادبیات فارسی دانشکده ادبیات و زبان خارجی دانشگاه پیام نور تهران ایران | ||
| چکیده | ||
| از دیرباز یعنی دست کم از زمان ابوریحان بیرونی محققان به مناسبات بینافرهنگی تمدن ایران و هند توجه کرده‌اند و آن را موضوعی جالب و گسترده برای پژوهش یافته‌اند. مشترکات بین عرفان و تصوف هند و ایران (مکتب خراسان عرفان اسلامی) یکی از این حوزه‌هاست. یکی از مقولات مهم در عرفان، مبحث «ذکر» است؛ شباهت‌های زیادی در این مقولۀ عرفانی و خانقاهی اسلامی و هندی وجود دارد که یکی از آنها «حبس دم/ ضبط نفس» است. رسیدن به حال حضور و فراموشی ماسوی الله در ذکر و رسیدن به رهایی (خلاصی) هنگام مراقبۀ یوگایی، آرمانی است که یکی از اسباب رسیدن بدان، «حبس دم» قلمداد می‌شود. این پژوهش که با اسناد کتابخانه‌ای و به شیوۀ توصیفی_ تحلیلی انجام شده، بعد از آنکه حضور حبس دم در متون تصوف دورۀ صفوی و آشنایی ایرانیان با این ورزش هندی را می‌نمایاند، نشان می‌دهد که چگونه بیدل دهلوی به ابعاد مختلف این تمرینِ ذکر، در غزلیاتش اشاره می‌کند و چگونه دو موضوع هندی و اسلامی را به هم پیوند می‌زند. اشارات پربسامد بیدل به این اصطلاح، ضمن آنکه حاکی از اهمیت این تمرین یوگایی در تجارب شخصی سلوکی‌اش است؛ نشان می‌دهد آن را در رسیدن به رهایی یوگایی و حضور و فنای عرفانی؛ خاموشی ذهن و سکوت زبان، عامل یا مفید می‌داند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| بیدل دهلوی؛ حبس دم/ضبط نفس؛ ذکر؛ یوگا؛ تصوف دورۀ صفوی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||