آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,550 |
| تعداد مقالات | 18,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,386,499 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,116,747 |
حکمت خالده و الگوی فناوری متعادل؛ اصولی اخلاقی برای عصر هوش مصنوعی، کلان‌داده و شهرهای هوشمند | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.70524.1570 | ||
| نویسنده | ||
| سید سجاد آل سید غفور* | ||
| قم | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش می‌کوشد چارچوبی اخلاقی، بنیادین و عملیاتی برای فناوری‌های نوظهور، به‌ویژه هوش مصنوعی و کلان‌داده، بر پایه مبانی حکمت خالده (جاودان‌خرد) به‌عنوان یک بینش دینی‑ معنوی یکپارچه تدوین کند. این مطالعه از نوع پژوهش بنیادی نظری است و از رویکرد قیاسی‑ عقلانی و روش تحلیل محتوای کیفی نظام‌مند بهره می‌برد. نخست، مفاهیم کلیدی هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و انسان‌شناختی حکمت خالده از آثار رنه گنون، فریتهوف شووان و سید حسین نصر تعریف و به‌عنوان مقوله‌های پیشینی کدگذاری شد. سپس، نقدهای فناوری مدرن (سیطره کمیت، قداست‌زدایی، تقلیل انسان به داده) در بافت شهرهای هوشمند و کلان‌داده با این مقوله‌ها تحلیل محتوا شد. در نهایت، از طریق قیاس عملی (استدلال از مبانی نظری به اصول اخلاقی)، پنج اصل اخلاقی و الگوی فناوری متعادل استخراج گردید. یافته‌ها نشان می‌دهد که پارادایم مسلط در توسعه فناوری معاصر ریشه در علم سکولار و عقلانیت ابزاری دارد و متضمن دو تقلیل بنیادین است: تقلیل انسان به داده و جایگزینی علت‌شناسی عمیق با همبستگی‌های سطحی. در مقابل، حکمت خالده با هستی‌شناسی سلسله‌مراتبی و انسان‌شناسی چندبعدی خود، پنج اصل اخلاقی عملیاتی ارائه می‌دهد: تقدم کیفیت بر کمیت، حفظ سلسله‌مراتب وجود، توازن و تعادل، شفافیت الگوریتمی، و احترام به عاملیت و کرامت انسانی. این اصول در الگوی فناوری متعادل یکپارچه می‌شوند؛ الگویی که چارچوبی برای حکمرانی و طراحی شهرهای هوشمند فراهم می‌آورد و تضمین می‌کند فناوری در خدمت شکوفایی چندبعدی انسان (جسمی، نفسانی، عقلی و روحانی) و حفظ تعادل کیهانی باشد، نه ابزاری برای فروکاست. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حکمت خالده؛ اخلاق فناوری؛ سنت‌گرایی؛ هوش مصنوعی؛ کلان‌داده؛ شهر هوشمند | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||