آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,550 |
| تعداد مقالات | 18,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,386,499 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,116,747 |
سیر تحوّل خوانش‌های تفسیری از کارکردهای اجتماعی آیه جلباب در تفاسیر فریقین | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.71975.1606 | ||
| نویسندگان | ||
| الهه هادیان رسنانی* 1؛ محمد تقی سبحانی نیا2؛ عذرا رحمتی3 | ||
| 1دانشیار گروه قرآن، دانشکده علوم و معارف قرآن، دانشگاه قرآن و حدیث، تهران، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه اخلاق، دانشکده علوم و معارف حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث، قم، ایران. | ||
| 3دانشجوی دکتری رشته قرآن و حدیث، دانشگاه قرآن و حدیث،قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش با هدف بازخوانی سیر تحوّل خوانش‌های تفسیری از کارکردهای اجتماعی آیه جلباب (آیه ۵۹ سوره احزاب) در تفاسیر فریقین، از دوره مفسران متقدم تا معاصر، انجام شده است. مقاله حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی و با بررسی دیدگاه مفسران در سه دوره متقدم، متأخر و معاصر، کارکردهای اجتماعی آیه و تحول نگرش به آن را تحلیل کرده است. یافته‌ها نشان می‌دهد مفسران متقدم با رویکردی تاریخی - نقلی، شش بُعد اجتماعی اصلی برای حجاب ترسیم کرده‌اند: تمایز طبقاتی زنان آزاد از کنیزان، پیشگیری از آزار، پاسخ به معضل عینی مدینه، قطع بهانه منافقان، ایجاد عزت اجتماعی و برخورد با شایعه‌پراکنان. در دوره متأخر، تأکید بر مصلحت‌گرایی اجتماعی و استنباطات فقهی - اجتماعی نوظهور است. اما تحول بنیادین در دوره معاصر رخ داده که با تنوع رویکردی بی‌سابقه (تمدنی، فلسفی، عرفانی، انتقادی)، مفاهیم جدیدی چون «حق‌الله بودن حجاب»، «رد تفاوت طبقاتی»، «تفسیر ناظر به شرایط اجتماعی نزول آیه و عدم اطلاق الزام» و «انطباق با جنگ روانی معاصر» مطرح شده است. روایات فریقین نیز بر کارکرد بازدارندگی پوشش از آزار و تعرض اتفاق نظر دارند؛ گرچه روایات اهل سنت بیشتر بر تمایز میان زنان آزاد و کنیزان و روایات شیعه بر پیشگیری از آزار زنان مؤمن تأکید دارند. نتیجه آن‌که خوانش آیه جلباب از تأکید بر زمینه تاریخی و شأن نزول آیه، مانند تمایز زنان آزاد از کنیزان و پیشگیری از آزار، در تفاسیر متقدم، به سوی گسترش و بازخوانی کارکردهای اجتماعی آن در تفاسیر متأخر و معاصر تحول یافته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آیه جلباب؛ آیه ۵۹ سوره احزاب؛ تفاسیر فریقین؛ سیر تحول تفسیری؛ کارکردهای اجتماعی آیه جلباب | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||