آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,550 |
| تعداد مقالات | 18,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,387,481 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,117,259 |
پرورش عقلانیت نقاد در باور دینی با تکیه بر یافته‌های علوم شناختی دین | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 20 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.72079.1608 | ||
| نویسنده | ||
| عیسی محمدی نیا* | ||
| استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران | ||
| چکیده | ||
| باور دینی، به عنوان یکی از ژرف‌ترین ابعاد حیات انسانی، همواره در معرض پرسش‌ها و چالش‌های عقلانی قرار داشته است. در این میان، پرورش عقلانیت نقاد به مثابه رویکردی ضروری برای تدوین و نگهداری باوری آگاهانه و مستحکم در برابر شبهات تلقی می‌شود. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از چارچوب نظری علوم شناختی دین، استدلال می‌کند که آگاهی از سازوکارهای ناخودآگاه شناختی، به ویژه سوگیری‌های شناختی، سنگ بنایی برای نیل به این عقلانیت است. در این راستا، مهم‌ترین سوگیری‌های مؤثر بر باور دینی، شامل سوگیری‌های تأییدی، عاملیت، خودخدمتی و اثر مطلوبیت مورد تحلیل قرار می‌گیرند. یافته‌ها حاکی از آن است که این گرایش‌ها می‌توانند به صورت نامحسوس، ادراک، تفسیر و توجیه باورهای دینی را تحت تأثیر قرار داده و آن را در معرض تحریف و سطحی‌نگری قرار دهند. در پاسخ به این چالش، راهکارهایی عملی برای پرورش عقلانیت نقاد پیشنهاد می‌گردد که بر تمرین فعال تفکر نقادانه، تفکیک میان توضیح شناختی و توجیه فلسفی، پرورش فروتنی شناختی و بازخوانی نقادانه تجربیات دینی تأکید دارند. این راهکارها در پی آنند تا با خنثی کردن نسبی سوگیری‌ها، مؤمنان را در رسیدن به فهمی عمیق‌تر از باورهای خود یاری رسانند. در نهایت، تبیین می‌گردد که رویکرد شناختی نه تنها تهدیدی برای ایمان اصیل نیست، بلکه با آشکارسازی خطاهای سیستماتیک ذهن، امکان گذار از ایمانی تقلیدی به ایمانی تأملی و خردورزانه را فراهم می‌سازد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| عقلانیت نقاد؛ باور دینی؛ علوم شناختی دین؛ سوگیری شناختی؛ ایمان عقلانی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||