| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,562 |
| تعداد مقالات | 19,103 |
| تعداد مشاهده مقاله | 65,992,131 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 24,025,101 |
ارزیابی یکپارچه پایداری منابع آب و آبهای زیرزمینی استان البرز با استفاده از شاخص پایداری آبریز (WSI) و چارچوب فشار–وضعیت–پاسخ (PSR) | ||
| هیدروژئولوژی | ||
| دوره 10، شماره 2، اسفند 1404، صفحه 82-94 اصل مقاله (709.12 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/hydro.2026.74121.1350 | ||
| نویسندگان | ||
| بهزاد پارسا1؛ حسین بابازاده* 2؛ علی صارمی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 2استاد، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| 3استادیار، گروه علوم و مهندسی آب، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| مدیریت پایدار منابع آب در مناطق خشک و نیمهخشک بهدلیل رشد جمعیت، شهرنشینی، گسترش صنعت و کشاورزی، تغییر اقلیم و برداشت بیرویه از آب زیرزمینی به چالشی اساسی تبدیل شده است. استان البرز نیز با رشد سریع جمعیت، تمرکز فعالیتهای اقتصادی و وابستگی زیاد به آبخوانهای هشتگرد، کرج و اشتهارد با تنش آبی جدی روبهروست. این پژوهش با هدف ارزیابی یکپارچه پایداری منابع آب استان البرز انجام شد. برای این منظور از شاخص پایداری آبریز (WSI) و چارچوب فشار-وضعیت-پاسخ (PSR) استفاده شد و چهار مؤلفه هیدرولوژی، محیط زیست، کیفیت زندگی و سیاستگذاری-حکمرانی بهصورت همزمان تحلیل شدند. دادههای هیدرولوژیکی، اقلیمی، اجتماعی-اقتصادی، کاربری اراضی و مدیریتی از منابع رسمی، شرکت آب منطقهای، آمار، سنجش از دور و اسناد سیاستی گردآوری شد. پس از استانداردسازی شاخصها در مقیاس صفر تا یک، WSI نهایی از میانگین چهار مؤلفه محاسبه و در پنج سطح پایداری طبقهبندی شد. نتایج نشان داد که ابعاد هیدرولوژی و محیط زیست بیشترین نقش را در کاهش پایداری دارند؛ کاهش بارندگی، افزایش دما، افت مستمر سطح آب زیرزمینی، کاهش تغذیه طبیعی، افزایش نسبت برداشت به تغذیه، کاهش کیفیت آب و ضعف جریانهای زیستمحیطی از عوامل اصلی هستند. در مقابل، ابعاد کیفیت زندگی و سیاستگذاری وضعیت نسبتاً بهتری داشتند، اما پراکندگی نهادی، ضعف هماهنگی، محدودیت مالی و نبود سامانه یکپارچه داده، اثربخشی اقدامات را کاهش داده است. یافتهها بر ضرورت مدیریت تقاضا، تغذیه مصنوعی آبخوانها، بازچرخانی پساب، افزایش بهرهوری، حکمرانی یکپارچه و پایش هوشمند تأکید میکنند. چارچوب تلفیقی WSI-PSR میتواند الگویی کاربردی برای ارزیابی پایداری منابع آب در سایر حوضههای آبریز کشور باشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آبهای زیرزمینی؛ استان البرز؛ پایداری منابع آب؛ چارچوب فشار–وضعیت–پاسخ؛ شاخص پایداری آبریز؛ مدیریت یکپارچه منابع آب | ||
| مراجع | ||
|
رحمانی، ح.، صارمی، ع.، عراقی نژاد، ش.، و بابازاده، ح.، 1403. تحلیل سناریوهای مختلف بهکارگیری کنتور هوشمند حجمی برای افزایش اثربخشی طرح احیا و تعادل بخشی آبهای زیرزمینی با استفاده از مدل عاملبنیان در دشت قزوین. هیدروژئولوژی، 9(1): 57-70. علویانی، ف.، صدقی، ح.، اصغری مقدم، ا.، بابازاده، ح.، 1398. بهینهسازی بهرهبرداری تلفیقی از منابع آبهای سطحی، زیرزمینی و نامتعارف دشت هشتگرد. هیدروژئولوژی 4(2): 48-62. Alaviany, F., Sedghi, H. Asghari moghaddam, A. and Babazadeh, H. 2020. Optimization of Conjunctive Use of Surface Water, Groundwater and Wastewater Resources in Hashtgerd Plain. Hydrogeology, 4(2), 48-62. doi: 10.22034/hydro.2020.10436[In Persian] Chaves, H. M. L., Alipaz, S. 2007. An integrated indicator for basin hydrology, environment, life, and policy: The Watershed Sustainability Index. Water Resources Management, 21(5):883–895. https://doi.org/10.1007/s11269-006-9107-2 Gohari, A., Eslamian, S., Mirchi, A., Abedi-Koupaei, J., Massah Bavani, A., and Madani, K., 2013. Water transfer as a solution to water shortage: A fix that can backfire. Journal of Hydrology, 491:23–39. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2013.03.021 Gupta, A., Boas, I., Oosterveer, P. 2020. Transparency in global sustainability governance: To what effect? Journal of Environmental Policy and Planning, 22(1): 84–97. https://doi.org/10.1080/1523908X.2019.1703652 IPCC. 2023. Climate change 2023: Synthesis report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. IPCC. https://doi.org/10.59327/IPCC/AR6-9789291691647 Jarzebski, M. P., Karthe, D., Chapagain, S. K., Setiawati, M. D., Wadumestrige Dona, C. G., Pu, J., and Fukushi, K. 2024. Comparative analysis of water sustainability indices: A systematic review. Water, 16(7): 961. https://doi.org/10.3390/w16070961 Jasechko, S., and Perrone, D. 2021. Global groundwater wells at risk of running dry. Science, 372(6540):418–421. https://doi.org/10.1126/science.abc2755 Karandish, F., and Hoekstra, A. Y. 2017. Informing national food and water security policy through water footprint assessment: The case of Iran. Water, 9(11): 831. https://doi.org/10.3390/w9110831 Karandish, F., Liu, S., and de Graaf, I. 2025. Global groundwater sustainability: A critical review of strategies and future pathways. Journal of Hydrology, 657, 133060. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2025.133060 Madani, K., 2014. Water management in Iran: What is causing the looming crisis? Journal of Environmental Studies and Sciences, 4(4):315–328. https://doi.org/10.1007/s13412-014-0182-z OECD. 2015. OECD principles on water governance. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264237605-en Rahmani, H., Saremi, A., Iraqi nejad, S. and Babazadeh, H. 2024. Analysis of different scenarios of using smart meter to increase the effectiveness of Groundwater Restoration and Balancing Plan using the Agent Base Model in Qazvin Plain. Hydrogeology, 9(1), 57-70. doi: 10.22034/hydro.2023.55317.1282[In Persian] Scanlon, B. R., Fakhreddine, S., Rateb, A., de Graaf, I., Famiglietti, J., Gleeson, T., Grafton, R. Q., Jia, X., Jiao, J., Jolly, I., Konikow, L., Kroll, S., Li, Q., Liu, J., Mekonnen, M. M., Moosdorf, N., Müller Schmied, H., Perrone, D., Roderick, M. L., ... Zheng, C. 2023. Global water resources and the role of groundwater in a resilient water future. Nature Reviews Earth and Environment, 4(2), 87–101. https://doi.org/10.1038/s43017-022-00378-6 UNESCO. 2023. The United Nations World Water Development Report 2023: Partnerships and cooperation for water. UNESCO. https://doi.org/10.54677/MNYW2555 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 517 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 82 |
||