آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,545 |
| تعداد مقالات | 18,852 |
| تعداد مشاهده مقاله | 62,980,159 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,880,565 |
شناسایی و اولویتبندی عوامل مؤثر بر افت سطح آب زیرزمینی دشت قزوین با استفاده از رویکرد دلفی فازی | ||
| هیدروژئولوژی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 06 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/hydro.2026.73749.1346 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی حیات زاده* 1؛ وحید پایروند2؛ محمدرضا صیادی3؛ مهین فولادی4 | ||
| 1دانشیار گروه مهندسی طبیعت، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. | ||
| 2دانشجوی دکتری آبخیزداری، گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه تهران ، کرج، ایران | ||
| 3دانشجوی دکتری مرتعداری، گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه تهران ، کرج، ایران | ||
| 4دانشجوی دکتری مدیریت مرتع، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران | ||
| چکیده | ||
| افت سطح آب زیرزمینی در دشتهای کشاورزی ایران، بهویژه دشت قزوین، به یکی از عوامل اصلی در بحران کمی و کیفی منابع آبی تبدیل شده است. هدف این پژوهش، ارزیابی روند، شناسایی و اولویتبندی عوامل طبیعی و انسانی مؤثر بر افت سطح آب زیرزمینی دشت قزوین است. روش پژوهش ترکیبی از تحلیل روند تغییرات آب زیرزمینی با پهنهبندی رقومی در بازه 31 ساله (۱۳۷۳–۱۴۰۳) و روش دلفی فازی مثلثی مبتنی بر اجماع ۱۶ خبره تخصصی در حوزه آب زیرزمینی، کشاورزی و مدیریت منابع آب بوده است. یافتهها نشان داد که میانگین افت عمق سطح ایستابی در دشت قزوین طی ۳۰ سال حدود 5/20 متر و نرخ افت سالانه تقریبی 68/0 متر بوده است؛ میانگین بیشترین افت (30 متر) در شمال شرق و جنوب و کمترین افت (11 متر) در بخشهای شرق، غرب و جنوبغرب آبخوان مشاهده شده است. از دیدگاه خبرگان، عوامل انسانی نسبت به عوامل طبیعی اهمیت بالاتری دارند و بهعنوان عامل غالب در افت سطح آب زیرزمینی دشت قزوین شناسایی شدهاند. سه عامل اصلی با بیشترین اهمیت عبارتاند از: افزایش تقاضای آب کشاورزی (امتیاز 784/0)، احداث سدهای مخزنی در بالادست (امتیاز 715/0) و کاهش تغذیه طبیعی آبخوان (امتیاز 705/0). پیام مدیریتی اصلی پژوهش آن است که عامل غالب در افت سطح آب زیرزمینی، فشارهای انسانی است و مدیریت پایدار باید بر کنترل این عوامل تمرکز کند. از اینرو، اقداماتی مانند اصلاح الگوی کشت، توسعه آبیاریهای بهینه، نظارت قوی بر چاهها، مدیریت سدهای بالادست، بهروزرسانی قوانین، اجرای آمایش سرزمین و تقویت نظام حکمرانی آب ضروری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| دلفی فازی مثلثی؛ حکمرانی آب؛ عوامل انسانی؛ عوامل طبیعی؛ مدیریت منابع آب | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 1 |
||