آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,541 |
| تعداد مقالات | 18,802 |
| تعداد مشاهده مقاله | 62,841,493 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,769,391 |
تبارشناسی انتقادی نسبت بازار و عدالت در عقلانیت حکمرانیِ نئولیبرال | ||
| جامعه شناسی اقتصادی و توسعه | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jeds.2026.71779.1934 | ||
| نویسنده | ||
| سید عقیل حسینی* | ||
| عضو هیئت علمی دانشگاه یاسوج | ||
| چکیده | ||
| هدف پژوهش: بحران تعمیقیافتۀ عدالت اجتماعی در جوامع مدرن صرفاً پیامد سوءمدیریت منابع نیست، بلکه ریشه در دگردیسیِ بنیادینِ «عقلانیت حکمرانی» دارد. مقاله حاضر درقالب یک مطالعه نظری-مفهومی وبااتخاذ رویکرد«تبارشناسی انتقادی چندلایۀ دستگاه قدرت-دانش» مبتنی بر آرای میشل فوکو، به واکاویِ انتقادیِ نسبتِ دولت، بازار و عدالت میپردازد. روش پژوهش: پژوهش حاضر از رویکرد تحلیلی و چارچوب مفهومی «تبارشناسی انتقادی چندلایه» بهره گرفته است. بر مبنای این روش، مراحل زیر پیموده شده است: نخست، بازسازی انتقادی لایههای هر«دستگاه قدرت-دانش» به ترتیب ظهور تبارشناختی آنها؛ دوم،تطبیق ساختاری لایههای همسطح و تحلیل همکنشی آنها؛ سوم، کشف نقاط گسست و امکانهای بازآرایی آنها در راستای گذار از «دستگاه قدرت-دانش» موجود. این توالی تحلیلی تضمین میکند که پیشنهادهای گذار نه بهصورت هنجاری،بلکه بهمثابه نتیجۀ ضروریِ تحلیل درونی آرایش قدرت-دانش مسلط ارائه شوند. یافتهها: این مقاله با کالبدشکافیِ دستگاهِ قدرتِ نئولیبرال در چهار سطحِ عقلانیت حکمرانی، مناسبات اجتماعی، تکنیکهای حکمرانی و سوژهسازی، استدلال میکند که برونرفت از وضعیتِ تقلیلگرایانۀ کنونی، مستلزم احیای مجدد عدالتگستری حقوقی است. در این عقلانیتِ جایگزین، بازار به ابزاری محدود در بستر هنجارهای بیرونی (کرامت انسانی، حقوق بنیادین و زیستِ اخلاقیِ جامعه) تبدیل میشود تا راه برای ابداع «فرمهای جدیدی از زندگی» و همبستگی اجتماعی، خارج از انحصارِ محاسبهگریهای سودمحور گشوده شود. نتیجهگیری: این مطالعه نشان میدهد که نئولیبرالیسم نه به مثابه یک سیاست صرفِ اقتصادی، نه به مثابه یک ایدئولوژی صرف، بلکه به عنوان یک عقلانیت حکمرانی، موجب گذار پارادایمی از نظام «عدالتگستری حقوقی» (حقمحور) به «حقیقتگویی بازار» (نفعمحور) شده است. بازار از محل تحقق عدالت بازار به محل تعیین حقیقت و مرجع نهایی آن تبدیل شده است. در این فرآیند، نهادهای قضایی و نظامهای حقوقی از محتوای هنجاری و اخلاقی خود تهی شده و به ابزاری برای تنظیم، تطهیر و انضباطبخشی به منطق خودکار رقابتِ بازاری تقلیل یافتهاند. همچنین، سوژۀ «انسان سیاسی» ذیحق به «انسان اقتصادی» ذینفع فروکاسته میشود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تبارشناسی فوکو؛ «دستگاه قدرت-دانش»؛ عدالتگستریِ حقوقی؛ حقیقتگوییِ بازار؛ نئولیبرالیسم | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||