آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,560 |
| تعداد مقالات | 19,049 |
| تعداد مشاهده مقاله | 65,143,655 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,840,487 |
شناسایی و تحلیل نقاط داغ ژئودایورسیتی در ارتفاعات جغتای با رویکرد ژئوتوریسم و حفاظت | ||
| جغرافیا و برنامه‌ریزی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2026.73437.3571 | ||
| نویسندگان | ||
| علی اکبر شایان یگانه* 1؛ محمد رضا یوسفی روشن2؛ رسول شریفی نجف ابادی2؛ مهسا فسنقری3 | ||
| 1گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665 تهران | ||
| 2گروه آموزش جغرافیا، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی889-14665 تهران، ایران | ||
| 3گروه سنجش از دور، دانشکده علوم انسانی ، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران، | ||
| چکیده | ||
| هدف: در تحقیق حاضر با الهام از مفهوم «نقاط داغ تنوع زیستی»، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و اولویت‌بندی «نقاط داغ ژئودایورسیتی» در ارتفاعات جغتای (غرب خراسان رضوی) به‌عنوان منطقه‌ای با ماهیت افیولیتی و تاریخ زمین‌شناسی پیچیده انجام شده است. روش پژوهش: روش تحقیق در سه مرحله شامل (۱) محاسبه شاخص تنوع زمین‌شناختی (GI) با تلفیق چهار مؤلفه زمین‌شناسی، ژئومورفولوژی، خاک و هیدرولوژی در شبکه هگزاگونال ۴۰۰ هکتاری، (۲) محاسبه شاخص تهدید (TI) بر اساس سطح حفاظت، درجه تخریب زمین و نوع کاربری اراضی، و (۳) ترکیب این دو شاخص از طریق حاصلضرب آنها برای تولید شاخص حساسیت (SI) و شناسایی نقاط داغ، تدوین شده است. به‌منظور بهینه‌سازی محاسبات، شبکه GI با استفاده از روش درون‌یابی کریجینگ با مدل کروی و شعاع تأثیر ۱۲۰۰ متر، به رستر پیوسته با پیکسل ۱۰۰×۱۰۰ متر تبدیل شد تا با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰ و کوچک‌ترین عوارض زمین‌شناسی انطباق یابد. نتایج: نتایج نشان داد که مؤلفه زمین‌شناسی بیشترین سهم را در تنوع منطقه داشته و ارتفاعات جغتای به‌عنوان هسته اصلی ژئودایورسیتی عمل می‌کند. نقاط داغ عمدتاً در نیمه شرقی و در مجاورت مراکز شهری (سبزوار، جغتای، نقاب، داورزن، سلطان‌آباد و نوده انقلاب) متمرکز شده‌اند که هم‌زمان از بالاترین تنوع زمین‌شناختی و بیشترین درجه تهدید انسانی (به‌ویژه معدن‌کاری، توسعه کشاورزی و گسترش سکونتگاه‌ها) برخوردارند. حدود ۳/۹ درصد از مساحت دارای ژئودایورسیتی خیلی بالا و ۵/۱۱ درصد دارای ژئودایورسیتی بالاست که عمدتاً منطبق بر ارتفاعات و مناطق دارای گسل‌های فعال هستند. نتیجه‌گیری: یافته‌ها بیانگر آن است که غنی‌ترین مناطق از نظر ژئودایورسیتی (مانند معادن کرومیت فعال)، در زمره پرتهدیدترین مناطق نیز قرار دارند که ضرورت مداخله حفاظتی فوری را دوچندان می‌کند. پیشنهاد می‌شود ایجاد ژئوپارک غرب خراسان با محوریت ارتفاعات جغتای، به‌عنوان راهکاری برای حفاظت پایدار از این میراث ارزشمند در دستور کار قرار گیرد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ژئودایورسیتی؛ نقاط داغ؛ ژئومورفولوژی؛ ژئوتوریسمT ارتفاعات جغتای | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 75 |
||