آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,538 |
| تعداد مقالات | 18,768 |
| تعداد مشاهده مقاله | 62,745,227 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,689,661 |
تحول الگوی بازنمایی زنان در گذار از حماسه تیموری به حماسۀ صفوی | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2026.73134.3987 | ||
| نویسندگان | ||
| افشین سنایی پورناک* ؛ علیرضا مظفری | ||
| گروه زبان و ادبیات فارسی ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی ، دانشگاه ارومیه ، ارومیه ، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با رویکردی تطبیقی، جایگاه و نقش زنان را در دو مقطع پیاپی سنت حماسهسرایی فارسی بررسی میکند: نخست حماسههای عصر تیموری، شامل حماسۀ تاریخی تیمورنامۀ هاتفی خرجردی و حماسۀ مذهبی خاوراننامۀ ابنحسام خوسفی، و سپس حماسههای عصر صفوی، شامل حماسۀ تاریخی شاهاسماعیلنامه و حماسۀ مذهبی حملۀ حیدری باذل مشهدی. هدف پژوهش آن است که نشان دهد الگوی بازنمایی زن در گذار از حماسۀ تیموری به حماسۀ صفوی چه مسیری طی کرده است. دادهها بر اساس بررسی شخصیتهای زن در چهار اثر گردآوری و بر مبنای مؤلفههایی چون میزان حضور در روایت، نوع کنشگری، نقش سیاسی، نقش رزمی و نقش اعتقادی تحلیل شده است. بررسی شخصیتهایی چون تکینه، دختر خانی و مادر حاکم هرات در تیمورنامه نشان میدهد که زنان در حماسۀ تاریخی عصر تیموری بیشتر در چارچوب مناسبات قدرت، خانواده و سیاست ظاهر میشوند؛ در مقابل، شخصیتهایی چون گلاندام، گلنار و شمامه در خاوراننامه، افزون بر نقشهای خانوادگی و سیاسی، از کنشگری اخلاقی، رزمی و اعتقادی نیز برخوردارند و در پیشبرد پیرنگ روایت نقش مستقیم ایفا میکنند. بررسی شاهاسماعیلنامه و حملۀ حیدری نشان میدهد که این الگوی نسبتاً غنی از حضور زن، در حماسههای صفوی تداوم نمییابد و حضور زنان در این آثار بهشدت محدود و حاشیهای است. نتایج نشان میدهد که برخلاف فرض رایج مبنی بر گسترش تدریجی عاملیت زنانه در حماسۀ دینی شیعی عصر صفوی، آنچه در عمل رخ داده انقباض حضور زن در حماسهسرایی صفوی نسبت به میراث غنیتر حماسۀ تاریخی و شبهدینی عصر تیموری است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بازنمایی زن؛ حماسۀ تیموری؛ حماسۀ صفوی؛ تیمورنامه؛ خاوراننامه | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||