دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,558
تعداد مقالات19,002
تعداد مشاهده مقاله64,357,460
تعداد دریافت فایل اصل مقاله23,549,616
قدیمی قیداری, عباس, عباس نجم الغزالی, زهرا. (1405). مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با تاریخ‌نگاری ایرانی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
عباس قدیمی قیداری; زهرا عباس نجم الغزالی. "مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با تاریخ‌نگاری ایرانی". سامانه مدیریت نشریات علمی, 17, 46, 1405, 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
قدیمی قیداری, عباس, عباس نجم الغزالی, زهرا. (1405). 'مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با تاریخ‌نگاری ایرانی', سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), pp. 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
قدیمی قیداری, عباس, عباس نجم الغزالی, زهرا. مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با تاریخ‌نگاری ایرانی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 17(46): 101-123. doi: 10.22034/jiiph.2025.62737.2528

مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با تاریخ‌نگاری ایرانی

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 17، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 101-123    اصل مقاله (800.41 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2025.62737.2528
نویسندگان
عباس قدیمی قیداری1؛ زهرا عباس نجم الغزالی* 2
1استاد گروه تاریخ دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
2دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران
چکیده
مکتب تاریخ‌نگاری عراق یکی از مهم‌ترین مکاتب تاریخ‌نگاری اسلام در قرون نخستین اسلامی به شمار می‌رود. این مکتب تاریخ‌نگاری در دو شهر معروف و مهم بصره و کوفه شکل گرفت. روش‌ها و مضامین و محتوای تاریخ‌نگاری مکتب عراق آن را با روش‌ها و محتوای مکتب تاریخ‌نگاری مدینه به‌عنوان یکی دیگر از مکاتب تاریخ‌نگاری اسلامی متمایز می‌کرد. روش اخباریان و موضوع و مضامین ایام‌العرب و انساب عربی که ریشه در فرهنگ قبیله‌ای داشت از ویژگی‌های مکتب تاریخ‌نگاری عراق بود. شیوۀ تدوین و محتوا و مضامین تاریخ‌نگاری علاوه بر فرهنگ جدید اسلامی، از ساخت قبیله‌ای بصره و کوفه و همین‌طور فرهنگ شفاهی برجای‌مانده از سنت‌های قبل از اسلام و میراث ملل غیرمسلمان ناشی می‌شد. ابومخنف، ابوالحسن مدائنی، ابوعبیده معمر بن مثنی و هیثم بن عدی از نمایندگان شاخص مکتب تاریخ‌نگاری عراق بودند. این مکتب از روش‌ها و مضامین تاریخ‌نگاری ایرانی هم تأثیر پذیرفت و از طرفی، از حیث مضامین در تاریخ‌نگاری ایرانی اسلامی نیز تأثیر گذاشت. این مقاله به بررسی شکل‌گیری مکتب تاریخ‌نگاری عراق و نسبت آن با سنت تاریخ‌نگاری ایران قبل از اسلام و تاریخ‌نگاری ایرانی در قرون نخستین اسلامی پرداخته‌است.
کلیدواژه‌ها
مکتب تاریخ‌نگاری عراق؛ تاریخ‌نگاری اسلامی؛ تاریخ‌نگاری ایرانی؛ روش اخباری؛ موضوع تاریخ
مراجع
منابع

  • ابن‌قتیبه دینوری، ابن محمد عبدالله بن مسلم (13۴3/192۵). عیون‌الاخبار، المجلد اول، بیروت: دارکتاب العربی.
  • اصطخری، ابواسحق ابراهیم (13۶8). مسالک و ممالک، به اهتمام ایرج افشار، تهران: علمی و فرهنگی.
  • اصفهانی، حمزه بن حسن (13۴۶). تاریخ پیامبران و شاهان (سنی ملوک‌الارض و الانبیاء)، ترجمه دکتر جعفر شعار، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
  • ابن‌ندیم (13۶۶). الفهرست، ترجمه و تحقیق محمدرضا تجدد، تهران: امیرکبیر.
  • ابی‌مخنف (۱۳۹۳). مقتل‌الحسین، تصحیح و ترجمه حجت‌الله جودکی، قم: خیمه.
  • ابی‌مخنف (1380). مقتل‌الحسین، نخستین گزارش مسند از نهضت عاشورا، تحقیق محمدهادی یوسفی غروی، ترجمه و تدوین جواد سلیمانی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
  • بلعمی، ابوعلی (1373). تاریخ‌نامه طبری، تصحیح و تحشیه محمد روشن، ج 1، تهران، البرز.
  • الدوری، عبدالعزیز (1983). بحث فی نشأه علم‌التاریخ عندالعرب، بیروت.
  • الدوری، عبدالعزیز (1۴20ق./2000م). بحث فی نشأه علم التاریخ عندالعرب، مرکز زاید التراث و التاریخ.
  • الدوری، عبدالعزیز (139۴). «مکتب تاریخ‌نگاری عراق در قرن سوم»؛ در: تاریخ‌نگاری در اسلام، ترجمه و تدوین یعقوب آژند، تهران، گستره.
  • الدوری، عبدالعزیز (1387). «مکتب تاریخ‌نگاری عراق» محجوب الزویری، در: حسن حضرتی، دانش تاریخ و تاریخ‌نگاری اسلامی، دانشگاه باقرالعلوم، قم: بوستان کتاب.
  • روزنتال، فرانتس (13۶۶- 13۶8). تاریخ تاریخ‌نگاری در اسلام، 2 جلد، ترجمه دکتر اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوی.
  • زریاب خوئی، عباس (13۶۶-13۶8). «مورخان ایران در عهد اسلامی»، در: بزم‌آورد: شصت مقاله دربارة تاریخ، فرهنگ و فلسفه، تهران: علمی.
  • زرین‌کوب، عبدالحسین (1371). تاریخ ایران بعد از اسلام، تهران: امیرکبیر.
  • سالم، سید عبدالعزیز (1981). التاریخ و المورخون العرب، بیروت: دارالنهضه العربیه.
  • سجادی، سیدصادق و عالم‌زاده، هادی (1382). تاریخ‌نگاری در اسلام، تهران: سمت.
  • سجادی، سیدصادق (1۴00). تاریخ‌نگاری در قلمرو اسلام: مکتب‌ها شیوه‌ها و انواع تاریخ‌نگاری، تهران: فرهنگ جاوید.
  • سخاوی، شمس‌الدین (13۶8). «الاعلان بالتوبیخ لمن ذم اهل‌التاریخ»، در: فرانتس روزنتال، تاریخ تاریخ‌نگاری در اسلام، بخش دوم، ترجمه دکتر اسدالله آزاد، مشهد: آستان قدس رضوی.
  • شاکر، مصطفی (1983). التاریخ العربی و المورخون: دراسه فی تطور علم التاریخ و معرفه رجاله فی الاسلام، جلد 1، بیروت: دارالعلم للملایین.
  • شاکر، مصطفی (1387). «تکوین تاریخ‌نگاری اسلامی»، ترجمه مهران اسماعیلی، در: حسن حضرتی، دانش تاریخ و تاریخ‌نگاری اسلامی، قم: بوستان کتاب،.
  • طبری، محمد بن جریر (13۵2). تاریخ‌الرسل و الملوک، ترجمه ابوالقاسم پاینده، ج اول، تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
  • قرشی، ی. ﻫ. (13۶7). «تاریخ‌نگاری»، ترجمه حسن انوشه در: میان محمد شریف، تاریخ فلسفه در اسلام، ج سوم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  • گیب (139۴). «تطور تاریخ‌نگاری در اسلام»، در: تاریخ‌نگاری در اسلام، ترجمه و تدوین یعقوب آژند، تهران، گستره.
  • محمدی، محمد (1323). فرهنگ ایرانی (تأثیر آن در تمدن اسلام و عرب)، تهران: چاپخانه پیمان.
  • محمدی ملایری، محمد (1382). تاریخ فرهنگ ایران در دوران انتقال از عصر ساسانی به عصر اسلامی، ج ۵، تهران: توس.
  • نصر بن مزاحم (13۶۴). واقعه صفین در تاریخ، ترجمۀ کریم زمانی، تهران: مؤسسه خدمات فرهنگی رسا.
  • همائی، جلال‌الدین (13۶3). شعوبیه، به اهتمام منوچهر مدرسی، اصفهان: کتاب‌فروشی صائب.
  • یاقوت حموی (1381). معجم‌الادبا، ترجمه و پیرایش عبدالمحمد آیتی، نیمه دوم، تهران: سروش.
  • یحیی بن ابراهیم بن علی الیحیی (1۴01). روایت‌های ابومخنف در تاریخ طبری عصر خلفای راشدین، ترجمه میثم کرمی، طالعت ده‌پهلوان و محمدعلی کاظمی‌تبار، تهران: نشر نگاه معاصر.
مقاله‌

  • الدوری، عبدالعزیز و الرویری، محجوب (1380). مکتب تاریخ‌نگاری مدینه، ترجمه محجوب الزویری، تاریخ اسلام، 2(8)، 127- 178.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 100
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 96


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب