دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,558
تعداد مقالات19,002
تعداد مشاهده مقاله64,357,441
تعداد دریافت فایل اصل مقاله23,549,613
دهنوی, نظام علی, بیرانوند, لیلا. (1405). نظمِ جنسیتی و موقعیت حاشیه‎ایِ زنانه در سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجاریه. سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), 79-100. doi: 10.22034/jiiph.2026.69038.2603
نظام علی دهنوی; لیلا بیرانوند. "نظمِ جنسیتی و موقعیت حاشیه‎ایِ زنانه در سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجاریه". سامانه مدیریت نشریات علمی, 17, 46, 1405, 79-100. doi: 10.22034/jiiph.2026.69038.2603
دهنوی, نظام علی, بیرانوند, لیلا. (1405). 'نظمِ جنسیتی و موقعیت حاشیه‎ایِ زنانه در سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجاریه', سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), pp. 79-100. doi: 10.22034/jiiph.2026.69038.2603
دهنوی, نظام علی, بیرانوند, لیلا. نظمِ جنسیتی و موقعیت حاشیه‎ایِ زنانه در سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجاریه. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 17(46): 79-100. doi: 10.22034/jiiph.2026.69038.2603

نظمِ جنسیتی و موقعیت حاشیه‎ایِ زنانه در سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجاریه

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 17، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 79-100    اصل مقاله (1008.73 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2026.69038.2603
نویسندگان
نظام علی دهنوی* 1؛ لیلا بیرانوند2
1دانشیار گروه علوم تاریخی، دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران
2کارشناس ارشد تاریخ ایران دوره اسلامی، دانشگاه پیام نور تهران، ایران
چکیده
سفرنامه‎های خارجیِ دورۀ قاجاریه، بازتابندۀ نوعی نظمِ جنسیتی‎اند که در پیوند، سنخیت و هماهنگی با گفتمان سنتی جامعه‎ است. در این نظمِ جنسیتی، تحت تأثیر مؤلفه‎هایی چون شرایط اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی جامعه، موقعیت زنان، موقعیتی در حاشیه و فرودست است که زیرِ سیطرۀ جامعۀ مردسالار، توانِ کنشگری وسیع در گسترۀ اجتماع را از دست ‌داده و به‌نوعی زیستِ مختصر در قالب الگوهای رفتاریِ همین جامعه تن داده‌است. این پژوهش تلاش دارد نظمِ جنسیتی و موقعیتِ گفتمانیِ زنانه را در دورۀ قاجاریه از منظر روایت‎های سفرنامه‎های خارجی مورد‌تأمل قرار دهد. درواقع، این طریق پژوهشیِ تقریباً تازه ‌است که برپایۀ گزارش‎های سفرنامه‎نویسان به روی حیات زنانه در ایران عصر قاجار گشوده خواهد شد و همین نکته جنبۀ نوآورانۀ این تحقیق را تقویت می‎کند. این پژوهش با تکیه‌ بر روش تحلیل روایت تاریخی و با استفاده از رویکرد توصیفی-تحلیلی درصدد پاسخ به این سؤال اصلی است که موقعیتِ جنسیتی زنان ایران چگونه بر حیاتِ زنانه تأثیر می‎گذاشت و آنان را در چارچوب‎های مشخصی از کنشگریِ اجتماعی قرار می‎داد؟ یافته‎های این پژوهش حاکی است که سفرنامه‎های خارجی دورۀ قاجار، توصیفی از موقعیت زنان ارائه می‎دهند که نظم جنسیتیِ ویژه‎ای را نشان می‎دهد که در آن، موقعیت زنان تحت تأثیر مناسبات قدرت، ارزش‎ها و هنجارهای تثبیت‌شدۀ اجتماعی و فرهنگی و البته غلبه اقتدار عنصر مردانه بر مناسبات روزمره قرار داشته‌است.
کلیدواژه‌ها
قاجاریه؛ زنان؛ سفرنامه‎ها؛ نظمِ جنسیتی؛ موقعیت حاشیه‎ای
مراجع
کتاب‎ها

  • استوکر، جری و مارش، دیوید (۱۳۸۴). روش و نظریه در علوم سیاسی، ترجمۀ امیرمحمد حاجی‎یوسفی، تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
  • اورسل، ارنست (1382). سفرنامه قفقاز و ایران، ترجمه علی‌اصغر سعیدی، تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
  • اولیویه،‌ گیوم آنتوان (1371).‌ سفرنامه اولیویه،‌ تار‌یخ اجتماعی اقتصادی ‌ایران در ‌دوران آغـازین عـصر قـاجار، ‌ترجمه محمد‌ طاهر ‌میرزا‌،‌ به تصحیح غلامرضا‌ ورهرام،‌ تهران: ‌اطلاعات.
  • بارنز،‌آلکس (13۶۶).‌ سفرنامه بارنز:‌ سفر ‌به ایران در ‌عهد ‌فتحعلی‌شاه قاجار، ‌ترجمه حسن سلطانی‎فر،‌ مشهد: آستان قدس‌ رضوی‌، ‌معاونت فرهنگی.
  • براون، ‌ادوارد‌ گرانویل (بی‎تا). یک سال در ‌میان ایرانیان:‌ مطالعاتی‌ در ‌خصوص وضع زندگی ‌و اخلاق و‌ روحیات ملت ایران، ‌ترجمه ذبیح‌الله مـنصوری، ‌تـهران:‌ معرفت.
  • بروگش، هنریش (13۴8). سفری به دربار سلطان صاحب‌قران، ترجمه احمد کردبچه، تهران: اطلاعات.
  • پاتینجر، هنری (13۴9). مسافرت سند و بلوچستان، ترجمه شاهپور گودرزی، تهران: دهخدا.
  • پولاک، ‌یاکوب ادوارد (138۴). ‌سفرنامه پولاک: ‌ایران و ‌ایرانیان، ‌ترجمه کیکاووس جهانداری،‌ تهران: خوارزمی.
  • پیلچر، بن، ایملدا ولهان (1399). مفاهیم کلیدی در مطالعات جنسیت و زنان، ترجمه: صدیقه شکوری‌راد و محمدرضا مرادی طادی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی.
  • جوانبخت، مهرداد (1379). ایرانی از نگاه انیرانی: خلق و خوی ایرانیان از نگاه سفرنامه‌نویسان، اصفهان: آموزه.
  • خلعتبری لیماکی، مصطفی (1387). جلوه‎هایی از فرهنگ مردم ایران در سفرنامه‎ها، تهران: ائلشن.
  • دالمانی، ‌هانری رنه (بی‎تا). ‌سفرنامه از ‌خراسان‌ تا ‌بختیاری،‌ ترجمه فره‎وشی‌مترجم (همایون)،‌ تهران:‌ گیلان.
  • دروویل، ‌گاسپار (1370). ‌سفرنامه دروویل، ‌ترجمه جواد ‌محیی، ‌‌تهران: ‌گوتنبرگ.
  • دوگوبینو،‌ ژوزف آرتورکنت (۱۳۶۷). سفرنامه‌ دوگـوبینو: ‌سه سال در‌ آسیا ‌(۱۸۵۸- ۱۸۵۵)، مترجم عبدالرضا‌ هوشنگ مهدوی،‌ تهران: کتاب‌سرا.
  • رایس، کلارا کولیور (1383). زنان ایرانی و راه و رسم زندگی آنان، ترجمه اسدالله آزاد، تهران: کتابدار وابسته به شرکت خدمات اطلاع‌رسانی کتابدار فرزانه.
  • ژوبر، پیرآمده (1379). مسافرت به ارمنستان و ایران، ترجمه محمود مصاحب، تبریز: چهر فرانکلین.
  • سرنا،‌ کارلا (۱۳۶۲).‌ سفرنامه مادام کارلاسرنا‌،‌آدم‎ها ‌و ‌آئین‎ها ‌در‌ ایران،‌ ترجمه علی‌اصغر سعیدی، ‌تهران: ‌زوار.
  • سهرابی، نغمه (1۴01). بازخوانی سفرنامه‎های اروپایی ایرانیان، ترجمه محمد سروری زرگر، تهران: مرکز.
  • شیل، ‌مری لئونورا‌ (۱۳۶۲). خاطرات لیدی‌شیل، ‌ترجمه‌ حسین‌ ابو ترابیان،‌ تهران:‌ نو.
  • فرانکلین، ویلیام (13۵8). مشاهدات سفر از بنگال به ایران، ترجمه محسن جاویدان، تهران: بنیاد فرهنگ ایران.
  • فریزر،‌ جیمز‌ بیلی (۱۳۶۴). ‌سفرنامه فریزر ‌معروف به سفر ‌زمستانی:‌ از ‌مرز ‌ایران تا ‌تهران و ‌دیگر شهرهای ‌ایران، ‌ترجمه‌ منوچهر ‌امیری‌، ‌ج‌ ۱،‌ تهران: توس.
  • فلاندن، اوژن (2۵3۶). سفرنامه فلاندن به ایران، ترجمه حسین نورصادقی، تهران: اشراقی.
  • محمدی‎اصل، عباس (1399). جنسیت و آگاهی تاریخی، تهران: گل‌آذین.
  • موزر، هنری (2۵3۶). سفرنامه ترکستان و ایران: سفری در آسیای میانه، ترجمه علی مترجم، تهران: سحر.
  • ویلز، ادوارد (13۶8). سفرنامه دکتر ویلز: ایران در یک قرن پیش، ترجمه غلامحسین قراگوزلو، تهران: اقبال.
مقاله‎ها

  • دهنوی، نظام‌علی و بیرانوند، لیلا (1۴03). تفریح زنانه و نظم جنسیتی از نگاه سفرنامه‌های خارجی در دورۀ قاجاریه، تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، 1۵ (۴0)، 108-8۵.
Doi: 10.22034/jiiph.2024.55622.2413

  • علیزاده بیرجندی، زهرا و ناصری، اکرم (139۴). بررسی مشارکت‎های اقتصادی زنان شهری در عصر قاجار با تکیه بر گزارش سیاحان خارجی، تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، ۶ (11)،1۵2-127.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 107
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 46


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب