دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,558
تعداد مقالات19,002
تعداد مشاهده مقاله64,357,460
تعداد دریافت فایل اصل مقاله23,549,616
خازنی, معصومه, پور محمدی املشی, نصراله, فلاح توتکار, حجت, بهرام نژاد, محسن. (1405). رویکرد روزنامۀ ثریا نسبت به مخالفان مدارس جدید در ایران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), 53-78. doi: 10.22034/jiiph.2026.70849.2620
معصومه خازنی; نصراله پور محمدی املشی; حجت فلاح توتکار; محسن بهرام نژاد. "رویکرد روزنامۀ ثریا نسبت به مخالفان مدارس جدید در ایران". سامانه مدیریت نشریات علمی, 17, 46, 1405, 53-78. doi: 10.22034/jiiph.2026.70849.2620
خازنی, معصومه, پور محمدی املشی, نصراله, فلاح توتکار, حجت, بهرام نژاد, محسن. (1405). 'رویکرد روزنامۀ ثریا نسبت به مخالفان مدارس جدید در ایران', سامانه مدیریت نشریات علمی, 17(46), pp. 53-78. doi: 10.22034/jiiph.2026.70849.2620
خازنی, معصومه, پور محمدی املشی, نصراله, فلاح توتکار, حجت, بهرام نژاد, محسن. رویکرد روزنامۀ ثریا نسبت به مخالفان مدارس جدید در ایران. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 17(46): 53-78. doi: 10.22034/jiiph.2026.70849.2620

رویکرد روزنامۀ ثریا نسبت به مخالفان مدارس جدید در ایران

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 17، شماره 46، فروردین 1405، صفحه 53-78    اصل مقاله (952.15 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2026.70849.2620
نویسندگان
معصومه خازنی* 1؛ نصراله پور محمدی املشی2؛ حجت فلاح توتکار3؛ محسن بهرام نژاد2
1دانشجوی دکتری تاریخ ایران بعد از اسلام، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
2استاد گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
3دانشیار گروه تاریخ، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران
چکیده
نظام ناکارامد آموزشی ایران در عصر قاجار و مخالفت‌های طرفداران سنت با نظام آموزشی جدید، واکنش روشنفکران و روزنامه‌نویسان آن دوره را در پی داشته‌است. روزنامه ثریا به‌عنوان یکی از تأثیرگذارترین روزنامه‌های ایران دوره مظفری، ازجمله جرایدی است که با استفاده از آزادی موجود در مصر، به دور از فضای سانسور حاکم بر ایران، اقدام به درج نوشتارهای انتقادی متعددی در این باره کرده‌است. بر همین اساس و با توجه به اهمیت موضوع، چگونگی مواجهه ثریا با موانع موجود در مسیر اصلاحات آموزشی در ایران مسئله‌ای است که در این مقاله موردتوجه قرار گرفته‌است و با روش تحلیل محتوا به این سؤال پاسخ داده شده که ثریا چه رویکردی در مقابل این طیف از مخالفان داشته‌است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که جدای از کنشگری این روزنامه در باب لزوم جایگزینی نظام آموزشی جدید و اصلاح نظام ناکارامد مکتب‌خانه‌ای، ثریا در مقام یک رسانۀ برون‌مرزی، نه‌تنها بازتاب‌دهندۀ مناقشه میان جریان‌های نوگرا و مخالفان تجدد آموزشی بود، بلکه در مقابل سنت‌زدگان و روحانیان مخالف مدارس جدید که بیشتر به‌دلیل تزلزل جایگاهشان در نظام آموزشی ایران و به بهانه‌های مذهبی، مانع گسترش این مدارس می‌شده‌اند، واکنش‌های تندی نشان داده‌است. ثریا به‌عنوان یکی از رادیکال‌ترین روزنامه‌های عصر مظفری، با نقد صریح موانع سنتی و بهره‌گیری از تجربۀ تاریخی مغرب‌زمین و همچنین استناد به شریعت، نقشی مؤثر در شکل‌دهی گفتمان انتقادی پیرامون نوسازی آموزشی و حمایت از مدارس جدید ایفا کرده‌است و با وارد کردن مخالفت‌های سنت‌گرایان به صحنۀ بحث عمومی و تشویق بانیان آموزش نوین به مقابله با مقاومت‌ها، نسبت به دیگر جراید آن دوره اثرگذاری ویژه‌ای در پیشبرد اصلاحات آموزشی داشته‌است.
کلیدواژه‌ها
مدارس جدید؛ دورۀ قاجار؛ روزنامه ثریا؛ میرزا علی‌محمد خان کاشانی؛ نهادهای سنتی
مراجع
کتاب‌ها

  • ارفع‌الدوله (1345)، ایران دیروز (خاطرات پرنس ارفع)، تهران: چاپخانه وزارت فرهنگ و هنر.
  • امید، حسین (1322). تاریخ فرهنگ آذربایجان، ج1، تبریز: چاپخانه فرهنگ.
  • براون، ادوارد گرانویل (1377). تاریخ مطبوعات و ادبیات ایران در دوره مشروطیت، ج2، ترجمه محمد عباسی، تهران: کانون معرفت.
  • بلوشر، ویپرت نون (1363). سفرنامه بلوشر (گردش روزگار در ایران)، ترجمه کیکاووس جهانداری، تهران: خوارزمی.
  • بنجامین، سمیوئل گرین ویلر (1363). ایران و ایرانیان عهد ناصرالدین‌شاه، ترجمه حسین کردبچه، تهران: جاویدان.
  • حیرت سجادی، عبدالحمید (1380). پیشینه آموزش‌وپرورش در کردستان، زیر نظر فاروق داوود پور، تهران: نشر عابد.
  • دلریش، بشری (1375). زن در دورۀ قاجار، تهران: دفتر مطالعات دینی هنر.
  • دولت‌آبادی، یحیی (1362). حیات یحیی، ج1، تهران: عطار و فردوسی.
  • رشدیه، فخرالدین (1370). زندگی‌نامه پیر معارف رشدیه بنیانگذار فرهنگ نوین ایران، تهران: هیرمند.
  • رضازاده ملک، رحیم (1354). سوسمارالدوله، تهران: دنیا.
  • ساناساریان، الیز (1384). جنبش حقوق زنان در ایران (طغیان، افول و سرکوب از 1280 تا انقلاب 57)، ترجمه نوشین احمدی خراسانی، تهران: اختران.
  • سرمد، غلامعلی (1372). اعزام محصل به خارج از کشور در دورۀ قاجار، تهران: بنیاد.
  • صدر هاشمی، محمد (1363). تاریخ جرائد و مطبوعات ایران، ج2، اصفهان: کمال.
  • صدیق، عیسی (1338). تاریخ فرهنگ ایران از آغاز تا زمان حاضر، تهران: دانشگاه تهران.
  • صدیق، عیسی (1340). یادگار عمر، تهران: سازمان سمعی و بصری.
  • فخرایی، ابراهیم (1353). گیلان در جنبش مشروطیت، تهران: شرکت سهامی جیبی.
  • قاسمی پویا، اقبال (1377). مدارس جدید در دورۀ قاجاریه، بانیان و پیشروان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
  • کرمانی، ناظم الاسلام (1391). تاریخ بیداری ایرانیان، تهران: امیرکبیر.
  • کسروی، احمد (1363). تاریخ مشروطه ایران، ج1، تهران: امیرکبیر.
  • کهن، گوئل (1360). تاریخ سانسور در مطبوعات ایران (از 1253 هـ. ق تا صدور فرمان مشروطیت)، ج1، تهران: آگاه.
  • محبوبی اردکانی، حسین (1370). تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، ج1، تهران: دانشگاه تهران.
  • ناطق، هما (1375). کارنامه فرهنگی فرنگی در ایران، پاریس: خاوران.
مقاله‌ها

  • آبسالان، صادق (1398)، پروبلماتیک شدن گفتمان آموزش در ایران و آغاز منازعه گفتمانی پیرامون نهاد آموزش در دورۀ قاجار، مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 11 (2)، 103-128.    Doi:10.22035/isih.2019.3088.3399
  • خسروی زارگز، مسلم (1386). بررسی روند فرازوفرود روزنامه ثریا، یاد، تهران: (84)، 21-39.
  • رادمرد، محمد و حجازی، سید نصرالله (1396). تلقی روزنامه حکمت از لزوم مدارس جدید، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 8(3)، 68-89.
  • زارعی، ستار و زرگری‌نژاد، غلامحسین (1397). نقش تعلیم و تربیت در ترقی و پیشرفت ایران دورۀ قاجار از منظر روزنامه‌های فارسی‌زبان مصر، مطالعات تاریخ اسلام، 10 (38)، 137-115.
  • مشایخی، احمد (1389). تحولات آموزشی نوین در عصر قاجار و تأثیر آن بر گسترش تأسیس مدارس در بوشهر. تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، تبریز. (1)1، 105-110
  • محمدی، محمود (1394). روحانیون و مدارس جدید ایران، تربیت اسلامی، 10(21)، 107-130.
روزنامه‌ها

  • ارکان بنای مدنیت، 5 شعبان 1316.
  • اعلان مدرسه سادات، 26 ربیع‌الثانی 1317.
  • الناس موتی و اهل‌العلم احیاء، 27 رجب 1316.
  • بشارت و تبریک، 26 ذی‌حجه 1316.
  • بقیه مقاله ‌المدارس – من احیاها فکانما احیاءالناس جمیعا، 5 ربیع‌الثانی 1317.
  • بقیه مقاله لیس للانسان الا ما سعی، 10 جمادی‌الاول 1317.
  • بقیه مقاله لیس للانسان الا ما سعی، 8 شوال 1316.
  • بقیه مقاله مخصوصه – مصاحبه، 26 ذی‌حجه 1316.
  • تشکر و امتنان، 3 جمادی‌الاول 1317.
  • ثریا، 10 جمادی‌الاول 1317.
  • ثریا، 13 ذی‌قعده 1316.
  • ثریا، 19 ربیع‌الاول 1317.
  • ثریا، 19 ربیع‌الاول 1317.
  • ثریا، 19 ربیع‌الثانی 1317.
  • ثریا، 23 جمادی‌الثانی 1317.
  • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس – سد مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 10 محرم 1317.
  • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس – مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 15 صفر 1317.
  • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس –مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 21 ربیع‌الاول 1317.
  • خون یحیی و تلال بیت‌المقدس –مدرسه انتظام‌الممالک و متن ثریا، 24 محرم 1317.
  • دارالسلطنه تبریز، 22 صفر 1317.
  • دارالعلم شیراز، 13 ذی‌قعده 1316.
  • زاری ثریا بر تفرقه امت و فلاکت ملت، 22 صفر 1317.
  • صورت مقاله، 24 جمادی‌الاول 1317.
  • قل لا اسالکم علیه اجرا الا الموده فی‌القربی، 3 جمادی‌الاول 1317.
  • مقاله مخصوصه – مدارس – من احیاها فکانما احیاء الناس جمیعا، 27 ذی‌قعده 1316.
  • مقاله مخصوصه – مصاحبه، 19 ذی‌حجه 1316.
  • مقاله مخصوصه، 28 جمادی‌الآخر 1316.
  • مکتوب از اصفهان، 23 جمادی‌الثانی 1317.
  • مکتوب از بغداد، 10 محرم 1317.
  • مکتوب شهری، 17 جمادی‌الاول 1317.
  • منافع‌العلم و خساره‌الجهاله، 26 ربیع‌الثانی 1317.
  • مویه ثریا بر جگرگوشه‌گان وطن، 29 صفر 1317.
  • هموطنان را مژده و بشارت، 24 جمادی‌الاول 1317.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 130
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 112


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب