آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,552 |
| تعداد مقالات | 18,933 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,525,550 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,244,061 |
پویایی روندهای مکانی جمعیت و ارزیابی پیامدهای آن بر بازآرایی الگوی فضایی اسکان در سیستم شهری ایران | ||
| فضای شهری و حیات اجتماعی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی و پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jprd.2026.71361.1259 | ||
| نویسندگان | ||
| محسن چشم میشی1؛ محمدرضا پورمحمدی* 2؛ شهریور روستایی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| 3استاد گروه برنامه ریزی شهری و منطقه ای، دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف اصلی این پژوهش، تحلیل نظام‌مند پویایی روندهای مکانی جمعیت و تبیین نقش آنها در بازآرایی الگوی فضایی اسکان در سیستم شهری ایران طی دوره ۱۳۳۵–۱۳۹۵ است. در این راستا، با اتکا بر شاخص‌های ساختار فضایی، سازوکارهای تحول سلسله‌مراتب شهری و تغییر آرایش شبکه سکونتگاهی، الگوی مسلط اسکان در سیستم شهری کشور شناسایی می‌شود.پژوهش از نظر ماهیت، کاربردی–توسعه‌ای و از حیث روش، توصیفی–تحلیلی است. جامعه آماری شامل کلیه نقاط شهری در مقیاس ملی سیستم شهری ایران است. داده‌های جمعیتی هشت دوره سرشماری از مرکز آمار ایران استخراج شده است. تحلیل‌ها بر پایه شاخص‌های کمی ساختار فضایی شامل تغییرات طبقات شهری، تراکم جمعیت، شاخص‌های نخست‌شهری، شاخص‌های تمرکز و عدم‌تمرکز و شاخص‌های تعادل فضایی انجام شده است. نتایج پژوهش نشان می‌دهد تحولات مکانی جمعیت، ساختار فضایی اسکان در سیستم شهری ایران را دستخوش بازآرایی اساسی کرده است. رشد تعداد شهرها عمدتاً در طبقات پایین سلسله‌مراتب رخ داده، در حالی‌که تمرکز جمعیت به سطوح بالای آن، به‌ویژه شهرهای بزرگ و کلان‌شهری، منتقل شده است. الگوی تراکم جمعیت از ساختاری پراکنده و جزیره‌ای به الگویی متمرکز، خوشه‌ای و کریدوری گذار یافته است. اگرچه شدت نخست‌شهری در بلندمدت کاهش داشته، تمرکز در رأس سلسله‌مراتب همچنان تداوم دارد. هم‌زمان، شاخص‌های تمرکز و تعادل فضایی حاکی از تعدیل تمرکز مطلق، اما استمرار نابرابری و عدم تعادل فضایی در شبکه شهری کشور است. تحولات فضایی جمعیت طی شش دهه گذشته، الگوی فضایی اسکان در سیستم شهری ایران را به سوی ساختاری تمرکزگرا، قطبی و چندکانونی‌نامتوازن سوق داده و تحقق الگوی فضایی متعادل را با چالش مواجه ساخته است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| سیستم شهری؛ الگوی فضایی اسکان؛ ساختار فضایی متعادل؛ تحولات مکانی جمعیت؛ ایران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 225 |
||