| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,550 |
| تعداد مقالات | 18,906 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,386,575 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,116,784 |
از شهود تا شواهد: مدیریت دانش مبتنی بر شواهد بهمثابه زیرساخت تصمیمگیری مسئولانه | ||
| نشریه مطالعات دانش پژوهی | ||
| سخن سردبیر، دوره 5، شماره 2 - شماره پیاپی 16، تیر 1405، صفحه 1-27 | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jkrs.2026.74440.1257 | ||
| نویسنده | ||
| رسول زوارقی* | ||
| استاد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران zavaraqi@tabrizu.ac.ir | ||
| چکیده | ||
| هدف: گسترش دانشگاهها، مراکز پژوهشی، پایگاههای اطلاعاتی، سامانههای آماری و تولید فزاینده مقالهها، پایاننامهها، گزارشها و اسناد سیاستی، لزوماً به بهبود متناسب کیفیت تصمیمگیری در سازمانها و نظامهای ملی منجر نشده است. این سخن سردبیر با طرح تناقض میان «انباشت دانش» و «تداوم مسائل و مشکلات»، در پی تبیین ضرورت گذار از اتکای نامنظم به شهود، تجربه، اقتدار و دادههای پراکنده به مدیریت دانش مبتنی بر شواهد است و میکوشد چارچوبی مفهومی و اجرایی برای تبدیل دانش معتبر به تصمیمهای شفاف، قابل ارزیابی و اصلاحپذیر ارائه کند. روششناسی: متن حاضر رویکردی تحلیلی–مفهومی و انتقادی دارد و با بهرهگیری از ادبیات مدیریت دانش مبتنی بر شواهد، مدیریت و تصمیمگیری مبتنی بر شواهد، ترجمان دانش، سیاستگذاری آگاه از شواهد، علم اطلاعات و دانششناسی، یادگیری و حافظه سازمانی، علم باز و ارزیابی پژوهش تدوین شده است. بر پایه تلفیق انتقادی این جریانها، آسیبهای الگوهای رایج استفاده از دانش شناسایی و معماری پیشنهادی برای مدیریت دانش مبتنی بر شواهد صورتبندی شده است. یافتهها: تحلیل نشان میدهد که شخصمحوری، گسست پژوهش و عمل، فقدان ردپای معرفتی تصمیمها، انتخاب گزینشی شواهد، حافظه سازمانی نامتوازن، توهم دادهمحوری و استفاده غیرانتقادی از هوش مصنوعی از مهمترین موانع تبدیل دانش به تصمیم معتبرند. برای مقابله با این آسیبها، معماری نهمرحلهای شامل تعریف مسئله و تبدیل آن به پرسش قابل بررسی، گردآوری چندمنبعی شواهد، ارزیابی انتقادی، ترکیب و زمینهمندکردن شواهد، ایجاد پرونده شواهد، اجرای مرحلهای و قابل بازگشت، ارزیابی پیامدها، بازگرداندن نتایج به حافظه سازمانی، و بازبینی و کنارگذاری دانش منسوخ پیشنهاد شده است. نتایج: مدیریت دانش مبتنی بر شواهد به معنای حذف شهود، تجربه یا قضاوت حرفهای و جایگزینی آنها با داده و الگوریتم نیست؛ بلکه مستلزم قرار دادن این منابع در معرض ارزیابی، مقایسه و پاسخگویی است. در این چارچوب، پژوهش علمی معتبر، دادههای محلی و سازمانی، خبرگی حرفهای قابل ارزیابی و ارزشها و دیدگاههای ذینفعان بهصورت مکمل در تصمیمگیری به کار گرفته میشوند. استقرار چنین رویکردی در نظامهای علمی، اقتصادی، سیاستگذاری و اجتماعی، نیازمند زیرساختهای نهادی برای تبدیل شواهد به تصمیم و تصمیم به یادگیری است. دانشگاهها و نشریات علمی نیز میتوانند از طریق تقویت ترکیب شواهد، شفافیت، بازتولیدپذیری، انتشار یافتههای منفی و ترجمان دانش در این گذار نقشآفرینی کنند. اصالت و ارزش: ارزش مفهومی این نوشتار در ارائه برداشتی یکپارچه از مدیریت دانش مبتنی بر شواهد و پیوند دادن سختگیری ارزیابی شواهد در پزشکی، معماری سازماندهی و بازیابی دانش در علم اطلاعات و دانششناسی، حساسیت نهادی سیاستگذاری، ظرفیت پردازشی تحلیلگری و هوش مصنوعی، و توجه مطالعات سازمانی به زمینه و یادگیری است. چارچوب پیشنهادی، مدیریت دانش را از منطق انباشت و ذخیره دانش به سوی حکمرانی چرخه عمر ادعاهای دانشی و تصمیمگیری مسئولانه سوق میدهد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدیریت دانش مبتنی بر شواهد؛ تصمیمگیری آگاه از شواهد؛ ترجمان دانش؛ مدیریت مبتنی بر شواهد؛ سیاستگذاری آگاه از شواهد؛ حافظه سازمانی؛ مدیریت دانش | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
تولایی، ر.، رضائیان، ع.، و شادمانفر، م. ح. (۱۴۰۴). مدیریت دانش شهودی: چارچوبی برای افزودن بُعد سوم دانش. تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی، ۵۹(۳):۱–۲۴. https://doi.org/10.22059/jlib.2026.406098.1803
Alonso-Coello, P., Schünemann, H. J., Moberg, J., Brignardello-Petersen, R., Akl, E. A., Davoli, M., Treweek, S., Mustafa, R. A., Rada, G., Rosenbaum, S., Morelli, A., Guyatt, G. H., & Oxman, A. D. (2016). GRADE Evidence to Decision (EtD) frameworks: A systematic and transparent approach to making well informed healthcare choices. 1: Introduction. BMJ, 353, i2016. https://doi.org/10.1136/bmj.i2016 Autio, C., Schwartz, R., Dunietz, J., Jain, S., Stanley, M., Tabassi, E., Hall, P., & Roberts, K. (2024). Artificial intelligence risk management framework: Generative artificial intelligence profile (NIST AI 600-1). National Institute of Standards and Technology. https://doi.org/10.6028/NIST.AI.600-1 Barends, E., Rousseau, D. M., & Briner, R. B. (2014). Evidence-based management: The basic principles. Center for Evidence-Based Management. Cairney, P. (2022). The myth of ‘evidence-based policymaking’ in a decentred state. Public Policy and Administration, 37(1), 46–66. https://doi.org/10.1177/0952076720905016 Chambers, C. D., Dienes, Z., McIntosh, R. D., Rotshtein, P., & Willmes, K. (2015). Registered reports: Realigning incentives in scientific publishing. Cortex, 66, A1–A2. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2015.03.022 Corrao, S., Arcoraci, V., Arnone, S., Calvo, L., Scaglione, R., Di Bernardo, C., Lagalla, R., Caputi, A. P., & Licata, G. (2009). Evidence-based knowledge management: An approach to effectively promote good health-care decision-making in the information era. Internal and Emergency Medicine, 4(2), 99–106. https://doi.org/10.1007/s11739-008-0185-4 Dane, E., & Pratt, M. G. (2007). Exploring intuition and its role in managerial decision making. Academy of Management Review, 32(1), 33–54. https://doi.org/10.5465/amr.2007.23463682 Dwan, K., Gamble, C., Williamson, P. R., Kirkham, J. J., & Reporting Bias Group. (2013). Systematic review of the empirical evidence of study publication bias and outcome reporting bias—An updated review. PLOS ONE, 8(7), e66844. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0066844 El-Jardali, F., Bou-Karroum, L., Hilal, N., Hammoud, M., Hemadi, N., Assal, M., Kalach, N., Harb, A., Azzopardi-Muscat, N., Sy, T. R., & Novillo-Ortiz, D. (2023). Knowledge management tools and mechanisms for evidence-informed decision-making in the WHO European Region: A scoping review. Health Research Policy and Systems, 21, Article 113. https://doi.org/10.1186/s12961-023-01058-7 Gholami, J., Ahghari, S., Motevalian, A., Yousefinejad, V., Moradi, G., Keshtkar, A., Alami, A., Mazloomzadeh, S., Vakili, M. M., Chaman, R., Salehi, B., Fazelzadeh, O., & Majdzadeh, R. (2013). Knowledge translation in Iranian universities: Need for serious interventions. Health Research Policy and Systems, 11, Article 43. https://doi.org/10.1186/1478-4505-11-43 Hicks, D., Wouters, P., Waltman, L., de Rijcke, S., & Rafols, I. (2015). Bibliometrics: The Leiden Manifesto for research metrics. Nature, 520(7548), 429–431. https://doi.org/10.1038/520429a Highhouse, S. (2008). Stubborn reliance on intuition and subjectivity in employee selection. Industrial and Organizational Psychology, 1(3), 333–342. https://doi.org/10.1111/j.1754-9434.2008.00058.x International Committee of Medical Journal Editors. (2026, January). Recommendations for the conduct, reporting, editing, and publication of scholarly work in medical journals. ICMJE Recommendations Kahneman, D., & Klein, G. (2009). Conditions for intuitive expertise: A failure to disagree. American Psychologist, 64(6), 515–526. https://doi.org/10.1037/a0016755 Martin de Holan, P., & Phillips, N. (2004). Remembrance of things past? The dynamics of organizational forgetting. Management Science, 50(11), 1603–1613. https://doi.org/10.1287/mnsc.1040.0273 Martin de Holan, P., Phillips, N., & Lawrence, T. B. (2004). Managing organizational forgetting. MIT Sloan Management Review, 45(2), 45–51. Moberg, J., Oxman, A. D., Rosenbaum, S., Schünemann, H. J., Guyatt, G., Flottorp, S., Glenton, C., Lewin, S., Morelli, A., Rada, G., Alonso-Coello, P., & GRADE Working Group. (2018). The GRADE Evidence to Decision (EtD) framework for health system and public health decisions. Health Research Policy and Systems, 16, Article 45. https://doi.org/10.1186/s12961-018-0320-2 Moher, D., Bouter, L., Kleinert, S., Glasziou, P., Sham, M. H., Barbour, V., Coriat, A.-M., Foeger, N., & Dirnagl, U. (2020). The Hong Kong Principles for assessing researchers: Fostering research integrity. PLOS Biology, 18(7), e3000737. https://doi.org/10.1371/journal.pbio.3000737 Munafò, M. R., Nosek, B. A., Bishop, D. V. M., Button, K. S., Chambers, C. D., Percie du Sert, N., Simonsohn, U., Wagenmakers, E.-J., Ware, J. J., & Ioannidis, J. P. A. (2017). A manifesto for reproducible science. Nature Human Behaviour, 1, Article 0021. https://doi.org/10.1038/s41562-016-0021 Nosek, B. A., Alter, G., Banks, G. C., Borsboom, D., Bowman, S. D., Breckler, S. J., Buck, S., Chambers, C. D., Chin, G., Christensen, G., Contestabile, M., Dafoe, A., Eich, E., Freese, J., Glennerster, R., Goroff, D., Green, D. P., Hesse, B., Humphreys, M., … Yarkoni, T. (2015). Promoting an open research culture. Science, 348(6242), 1422–1425. https://doi.org/10.1126/science.aab2374 OECD. (2020a). Building capacity for evidence-informed policy-making: Lessons from country experiences. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/86331250-en OECD. (2020b). Improving governance with policy evaluation: Lessons from country experiences. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/89b1577d-en OECD. (2024). How to best use STI policy experimentation to support transitions? (OECD Policy Briefs No. 10). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/7b246309-en Oliver, K., Innvar, S., Lorenc, T., Woodman, J., & Thomas, J. (2014). A systematic review of barriers to and facilitators of the use of evidence by policymakers. BMC Health Services Research, 14, Article 2. https://doi.org/10.1186/1472-6963-14-2 Page, M. J., McKenzie, J. E., Bossuyt, P. M., Boutron, I., Hoffmann, T. C., Mulrow, C. D., Shamseer, L., Tetzlaff, J. M., Akl, E. A., Brennan, S. E., Chou, R., Glanville, J., Grimshaw, J. M., Hróbjartsson, A., Lalu, M. M., Li, T., Loder, E. W., Mayo-Wilson, E., McDonald, S., … Moher, D. (2021). The PRISMA 2020 statement: An updated guideline for reporting systematic reviews. BMJ, 372, n71. https://doi.org/10.1136/bmj.n71 Rehfuess, E. A., Stratil, J. M., Scheel, I. B., Portela, A., Norris, S. L., & Baltussen, R. (2019). The WHO-INTEGRATE evidence to decision framework version 1.0: Integrating WHO norms and values and a complexity perspective. BMJ Global Health, 4(Suppl. 1), e000844. https://doi.org/10.1136/bmjgh-2018-000844 Rousseau, D. M. (2006). Is there such a thing as “evidence-based management”? Academy of Management Review, 31(2), 256–269. https://doi.org/10.5465/amr.2006.20208679 Rousseau, D. M. (2020). The realist rationality of evidence-based management. Academy of Management Learning & Education, 19(3), 415–424. https://doi.org/10.5465/amle.2020.0050 Snilstveit, B., Vojtkova, M., Bhavsar, A., Stevenson, J., & Gaarder, M. (2016). Evidence & gap maps: A tool for promoting evidence informed policy and strategic research agendas. Journal of Clinical Epidemiology, 79, 120–129. https://doi.org/10.1016/j.jclinepi.2016.05.015 Straus, S. E., & Haynes, R. B. (2009). Managing evidence-based knowledge: The need for reliable, relevant and readable resources. CMAJ, 180(9), 942–945. https://doi.org/10.1503/cmaj.081697 Thakral, P., Sharma, D., & Ghosh, K. (2025). Evidence-based knowledge management: A topic modeling analysis of research on knowledge management and analytics. VINE Journal of Information and Knowledge Management Systems, 55(4), 809–827. https://doi.org/10.1108/VJIKMS-03-2023-0079 Tranfield, D., Denyer, D., & Smart, P. (2003). Towards a methodology for developing evidence-informed management knowledge by means of systematic review. British Journal of Management, 14(3), 207–222. https://doi.org/10.1111/1467-8551.00375 Tricco, A. C., Lillie, E., Zarin, W., O’Brien, K. K., Colquhoun, H., Levac, D., Moher, D., Peters, M. D. J., Horsley, T., Weeks, L., Hempel, S., Akl, E. A., Chang, C., McGowan, J., Stewart, L., Hartling, L., Aldcroft, A., Wilson, M. G., Garritty, C., … Straus, S. E. (2018). PRISMA extension for scoping reviews (PRISMA-ScR): Checklist and explanation. Annals of Internal Medicine, 169(7), 467–473. https://doi.org/10.7326/M18-0850 UNESCO. (2021). UNESCO science report: The race against time for smarter development (S. Schneegans, T. Straza, & J. Lewis, Eds.). UNESCO Publishing. Official UNESCO Science Report Wilkinson, M. D., Dumontier, M., Aalbersberg, I. J. J., Appleton, G., Axton, M., Baak, A., Blomberg, N., Boiten, J.-W., da Silva Santos, L. B., Bourne, P. E., Bouwman, J., Brookes, A. J., Clark, T., Crosas, M., Dillo, I., Dumon, O., Edmunds, S., Evelo, C. T., Finkers, R., … Mons, B. (2016). The FAIR Guiding Principles for scientific data management and stewardship. Scientific Data, 3, Article 160018. https://doi.org/10.1038/sdata.2016.18 World Health Organization Regional Office for Europe. (2020). Evidence briefs for policy: Using the integrated knowledge translation approach: Guiding manual. WHO official record World Health Organization. (2022a). Evidence, policy, impact: WHO guide for evidence-informed decision-making. WHO official record World Health Organization. (2022b). Implementing citizen engagement within evidence-informed policy-making: An overview of purpose and methods. WHO official record | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 124 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 56 |
||