آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,530 |
| تعداد مقالات | 18,638 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,252,313 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,032,268 |
بررسی مؤلفههای تمدن معنامحور در مواجهه با بحران اخلاقی علم (مطالعه موردی منظومۀ پیام به انیشتین) | ||
| جامعه شناسی سبک زندگی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 31 تیر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/sls.2026.72543.1651 | ||
| نویسنده | ||
| احمد فرشبافیان* | ||
| عضو هیات علمی گروه زبان و ادبیات فارسی . دانشکده ادبیات . دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| منظومه «پیام به انیشتین» استاد شهریار، فراتر از یک اثر ادبی، سندی فرهنگی و تاریخی در نقد مبانی تمدن غرب است. این پژوهش با هدفِ تبیینِ انتقادیِ رویکرد شهریار به آنچه وی «غیرتمدن» مینامد، به تحلیل گفتمان معنامحور در مواجهه با نبوغ علمی غرب میپردازد. روش تحقیق این مقاله، توصیفی-تحلیلی با رویکرد مطالعات تمدنی است. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شهریار با اتخاذ دیدگاهی تمدنساز، میان «پیشرفت فناورانه» و «اصالت تمدنی» تفکیک قائل شده و تمدن غرب را بهدلیل گسست علم از اخلاق، در سیر اضمحلال میبیند. شاعر با بازخوانی مفاهیم کیهانشناختی از دریچه عرفان اسلامی، به نفی اصالت مادیانگاری پرداخته و استدلال میکند که دانش اتمی انیشتین، تنها در صورت پیوند با توحید میتواند به جای ویرانگری، به کشف حقیقت قدسی بیانجامد. نقد شهریار بر سوءاستفاده از فناوری برای تولید سلاحهای کشتار جمعی، در حقیقت اعتراضی بنیادین به «عقلانیت ابزاری» است که کرامت انسان را فدای سلطهگری نموده است. در نهایت، این مقاله تبیین میکند که شهریار با دعوت انیشتین به «امپراتوری وجدان» و تمسک به معنویتِ ادیان ابراهیمی، راهکار خروج از بنبست تمدن مادی را در بازگشت به عشق، تقوا و علم متعهد میداند؛ رویکردی که تمدن ایرانی را به عنوان بدیلی اخلاقمدار در برابر مادیگرایی معرفی مینماید. | ||
| کلیدواژهها | ||
| شهریار؛ انیشتین؛ تمدن غربی؛ گفتمان معنامحور؛ عقلانیت ابزاری؛ تمدن اسلامی-ایرانی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 20 |
||