آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,530 |
| تعداد مقالات | 18,638 |
| تعداد مشاهده مقاله | 61,252,313 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 22,032,268 |
ارزیابی مورفو-زراعی ارقام هیبرید ملون (Cucumis melo L.) بر اساس صفات کمی و کیفی در مزرعه | ||
| دانش کشاورزی وتولید پایدار | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 دی 1406 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/saps.2026.71976.3472 | ||
| نویسنده | ||
| سعید امینی* | ||
| موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی | ||
| چکیده | ||
| مقدمه و اهداف ملون گیاهی دیپلوئید (Cucumis melo L.) و دارای 24 کروموزوم است و یک محصول سبزی و صیفی مهم از نظر تنوع صفات زراعی و مورفولوژیک است. درک دقیق تنوع فنوتیپی برای بهبود کارایی و گزینش صفات نیاز است. آزمون تمایز، یکنواختی و پایداری (DUS) قبل از آزادسازی رقم برای حفظ حقوق بهنژادگران ضروری است. همچنین، ارزیابی دقیق مورفولوژیکی برای شناسایی صفات متمایز هر رقم ضروری است. مواد و روشها آزمایش در بهار و تابستان سالهای 1402 و 1403 در موسسه تحقیقات ثبت و گواهی بذر و نهال در کرج در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی (RCBD) با دو تکرار اجرا شد. تهیه شناسنامه برای ارقام تجاری در ایران در حال تکمیل است و فهرست ملی ارقام هر سال بهروز میشود. این مطالعه با استفاده از صفات کمی و کیفی برای شناسایی و تجاری سازی تفاوتهای زیستی در ارقام، به بررسی دقیق 30 صفت مورفولوژیک در اندامهای مختلف گیاه از جمله بوته، برگ، میوه و بذر (شامل 18 صفت کیفی و شبه کیفی و 12 صفت کمی) در 50 رقم هیبرید ملون بر اساس دستورالعمل تغییر یافته آزمون DUS اتحادیه بینالمللی حفاظت از ارقام جدید گیاهی میپردازد. آزمون DUS برای شناسایی، سازماندهی و نگهداری ارقام تجاری دارای صفات خاص و برتر توسعه یافته است. از تحلیل همبستگی پیرسون برای تعیین میزان همبستگی بین صفات کمی DUS استفاده شد. الگوریتم TOPSIS (تکنیک ترجیح ارقام از طریق تشابه به راهحل ایدهآل) برای تهیه مدل جامع تصمیمگیری چند معیاره طراحی شد. با استفاده از این مدل، قابلیت بهنژادی 50 رقم ملون هیبرید ارزیابی و سپس ارقام رتبهبندی شدند. یافته ها تجزیه واریانس مرکب در طی دو سال، تفاوت معنیداری ما بین ارقام نشان داد. بر اساس صفات آزمون DUS تغییر یافته در ارقام ملون مورد بررسی، صفت خار میوه در بین ارقام تجاری ملون تنوع نداشت. بررسی ضرایب همبستگی پیرسون در 12 صفت کمی آزمون DUS نشان داد که مقادیر برخی صفات نسبتا مستقل هستند، در حالیکه برخی دیگر بدلیل همبستگی مثبت یا منفی معنیدار همراه با یکدیگر گروهبندی شدند. بالاترین همبستگی مثبت بهترتیب بین صفات زمان گلدهی نر با ماده (80/0r=) و عرض بذر با زمان رسیدن میوه (65/0r=) و زمان گلدهی نر با زمان رسیدن میوه (64/0r=) وجود داشت. بالاترین همبستگی منفی بین صفات ضخامت گوشت میوه و طول دمبرگ (54/0r= -) وجود داشت. بر اساس مدل ارزیابی چند بعدی TOPSIS، در مورد 12صفت کمی آزمون تیپ، پنج رقم برتر بهترتیب Bahram،Ashoor ،Iran ، Dargazi93 و Barang بودند و بر اساس صفات اقتصادی میوه پنج رقم برتر به ترتیب Bahram،Ashoor ،Iran ، Selena و Barang بودند. جالب است که معمولا این ارقام برتر مزیت همافزایی مجموعه صفات مورد بررسی را نسبت به گزینش بالاترین عملکرد یک صفت دارد و بهینهسازی ژرمپلاسم اصلی و همافزایی چند صفتی را برای بهنژادی همزمان صفات مورد ارزیابی در ارقام ملون را فراهم میکند. تحلیل کلاستر ارقام ملون را بر اساس صفات کمی وهمچنین صفات کیفی و شبهکیفی بهترتیب به سه و چهار خوشه اصلی طبقهبندی کرد. نتیجهگیری کلی این نتایج پیشنهاد میکند که این روشها میتوانند برای پژوهشهای آتی، خصوصا برای تحلیل در مقیاس وسیع برای تعداد زیادی رقم مناسب باشند. این یافتهها صفات مورفولوژیک کلیدی برای بهنژادی و گروهبندی ارقام را برجسته میکند و یک چارچوب فنوتیپی برای پژوهشهای ژنتیکی آتی در کشور فراهم میکند. واژه های کلیدی: | ||
| کلیدواژهها | ||
| ملون (Cucumis melo L.)؛ آزمون DUS؛ تجزیه واریانس مرکب؛ همبستگی پیرسون؛ تحلیل تاپسیس؛ دندروگرام | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 93 |
||