آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,513 |
| تعداد مقالات | 18,465 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,266,674 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,271,840 |
بررسی تطبیقی کارآمدی ادیان توحیدی در مواجهه با مخاطرات محیطی با تأکید بر آموزههای اسلامی | ||
| دین پژوهی و کارآمدی | ||
| دوره 6، شماره 1 - شماره پیاپی 19، خرداد 1405، صفحه 117-138 اصل مقاله (1.27 M) | ||
| نوع مقاله: پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2026.69799.1550 | ||
| نویسندگان | ||
| اسماعیل علمدار* 1؛ علی عربی آیسک2؛ فاطمه زهرا فارسی3 | ||
| 1استادیار جغرافیای سیاسی گروه جغرافیا دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند | ||
| 2گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، قم | ||
| 3گروه جغرافیا، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه بیرجند | ||
| چکیده | ||
| مخاطرات محیطی بعنوان پدیدههایی جداییناپذیر از زندگی انسان، همواره در شکلگیری باورها و رفتارهای فردی و اجتماعی نقش داشتهاند. در بافت جهانی امروز،رویکردهای غالب در مواجهه با مخاطرات عمدتاً مادی و سکولار هستند. این پژوهش بر ضرورت ادغام دیدگاههای معنوی ادیان بزرگ الهی(اسلام، یهودیت و مسیحیت) در درک ریشهها و پیامدهای مخاطرات تأکید دارد. روش تحقیق در این مقاله، پژوهش بنیادی و به صورت توصیفی–تحلیلی است که با روش مرور سیستماتیک منابع معتبر علمی داخلی و خارجی بویژه آیات قرآن کریم و دیگر کتب آسمانی در دسترس، از جمله انجیل و تورات، با تأکید بر کلیدواژههایی چون «امتحان»، «بلایا» و «مخاطرات » صورت گرفتهاست. یافتههای تحقیق نشان میدهد که ادیان الهی غالباً مخاطرات را پیامدی از گناه و نافرمانی میدانند. در آموزههای یهودی، منشأ مخاطرات به نافرمانی و گناه، هشدارها و نشانههای الهی و همچنین آزمونهای ربوبی بازمیگردد. مسیحیت با تأکید بر پیامدهای گناه و نافرمانی همراه با نشانههای آخرالزمانی، مخاطرات را در همین چارچوب تفسیر میکند. اما از منظر تعالیم اسلامی، مخاطرات محیطی صرفاً رویدادهایی تصادفی نیستند، بلکه گاه آزمونهایی الهی برای رشد، تطهیر و هدایت انسان و بیداری اخلاقی انسان میداند که ارتباطی مستقیم با اعمال و انتخابهای او دارد. نتایج پژوهش حاکی از آن است که کارآمدی دین در مدیریت مخاطرات از طریق تقویت آگاهی معنوی، ایجاد آرامش روانی و ارتقای تابآوری جوامع نمود مییابد. این امر نیازمند گفتمانسازی فطرتمحور توسط نهادهای حاکمیتی و فرهنگی است تا با بازخوانی دینی مخاطرات، مدیریت بحرانها بهبود یابد و جوامع آسیبدیده از آثار مخرب آن کاسته شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| کارآمدی دین؛ ادیان توحیدی؛ رویکرد ذات نگر؛ مخاطرات محیطی؛ تاب آوری معنوی | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم؛ ترجمه آیتالله ناصر مکارم شیرازی
علیجانی، بهلول(1393). مبانی فلسفی مخاطرات محیطی، تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، ۱ (۱) :۱-۱۵.
صبری فرزانه، حسین و علمی، قربان (1397). رویآوری مؤمنانه به خداوند در پاسخ به مخاطرۀ وجودی، مدیریت مخاطرات محیطی دانشگاه تهران، 5(1): 53-66.
مقیمی، ابراهیم (1393). دانش مخاطرات ( برای زندگی با کیفیت بهتر و محیط پایدار تر)، انتشارات دانشگاه تهران.
بیات، مرتضی؛ سقای بی ریا، محمد ناصر و بهشتی، محمد (1400). بررسی مبانی کلامی انسان شناختی تعامل انسان با محیط زیست با تاکید بر مقام خلیفه اللهی انسان، فصلنامه علمی پژوهش های اعتقادی_ کلامی، 11(43): 33-56.
حسینی، سیدحسن(1386). رویکردهای دینی و احادیث مذهبی درباره مخاطرات و حوادث غیرمترقبه طبیعی: سومین کنفرانس بین المللی مدیریت جامع بحران در حوادث غیرمترقبه طبیعی. تهران.
علی دادی، آیدین و علی دادی، آسیه (1403). تاثیر سوانح و بلایای طبیعی و غیرطبیعی بر امر آموزش و چگونگی مدیریت آن: هفدهمین همایش ملی پژوهش های مدیریت و علوم انسانی در ایران.تهران.
الماسوندی، علیرضا؛ مراد خانی، احمد و عابدیان، سید حسن(1401). نقش اعتقادات در حفظ محیط زیست از دیدگاه قرآن، مجله نامه الهیات، 15(59): 32-45.
اویسی، کامران (1400). بررسی تطبیقی آموزههای محیط زیستی طبیعی در اسلام و زرتشت با تأکید بر قرآن و وندیداد، الهیات تطبیقی، 12(25): 1-26.
ترخان، قاسم (1399). نقش و تأثیر علل و عوامل فرامادی در بلایای طبیعی، فصلنامه علمی پژوهشی قبسات، 25(96): 35-66.
رفیعا، مریم و ساطع، نفیسه (1394).تاثیر باور دینی در نحوه برخورد با محیط زیست:قم.
کاظم زاده، موسی (1392). نقش آموزه های قرآنی و دینی در کاهش بلایای طبیعی: همایش منطقه ای تاثیر آموزه های اسلامی در پیشرفت علوم و فن آوری های نوین. ساری.
حکمت پناه، منیره (1391).بررسی علل وقوع بلایا وحوادث طبیعی از دیدگاه قرآن و احادیث: همایش ملی آسیب شناسی وبرنامه ریزی اثرات زلزله در استان آذربایجان شرقی. هریس.
ساقی، سید ابوالفضل (1398). ترجمه فارسی تورات، سایت جامع( پژوهش های حقوق و ادیان).
امام خمینی(ره) (1382). عدل الهی از دیدگاه امام خمینی(ره)، موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) تهران.
انجیل عیسی مسیح، https://www.enjeel.org/
موسوی، سید حسن (1394). مکاشفه ( رویداد های آخر الزمان). تهران: سایت بیگانگان باستانی.
بابایى، احمدعلى(1382). برگزیده تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الاسلامیه.
خطیب، عبدالکریم(1424ق). التفسیر القرآنى للقرآن، لبنان- بیروت: دار الفکر العربی.
سیدرضی، محمد(1414ق).گردآورنده فرمایشات امام امیر المؤمنین، علیه السلام ، نهج البلاغة، قم: مؤسسه نهج البلاغه.
شبر، سید عبد الله (1412). تفسیر القرآن الکریم (شبر)، بیروت : دار البلاغة للطباعة و النشر.
طباطبایى، سید محمد حسین (1417ق). المیزان فى تفسیر القرآن، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
طوسى، محمد بن حسن(قرن 5). التبیان فى تفسیر القرآن، بیروت: دار احیاء التراث العربى.
طیب، سید عبد الحسین (1378). اطیب البیان فی تفسیر القرآن، تهران: انتشارات اسلام.
فضلالله، سید محمد حسین(1419ق). تفسیر من وحى القرآن، بیروت: دار الملاک للطباعة و النشر.
قمى مشهدى، محمد بن محمدرضا (1368). تفسیر کنز الدقائق و بحر الغرائب، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت ارشاد اسلامى.
کلینى، ابو جعفر محمد بن یعقوب (1407ق)، الکافی (ط - الإسلامیة)، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مدرسى، سید محمد تقى (1419ق).من هدى القرآن، تهران: دار محبى الحسین.
مغنیه، محمد جواد(1424ق). تفسیر الکاشف، تهران: دار الکتب الإسلامیة - تهران، چاپ اول، 1424 ق.
مکارم شیرازى، ناصر(1374). تفسیر نمونه، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
کلینى، ابو جعفر، محمد بن یعقوب(1407ق). الکافی (ط - الإسلامیة)، تهران: دار الکتب الإسلامیة.
مفضل بن عمر(1373).، توحید المفضل - ایران ؛ قم، چاپ: سوم، بى تا.
«... إِنَ الزَّلْزَلَةَ وَ مَا أَشْبَهَهَا مَوْعِظَةٌ وَ تَرْهِیبٌ یُرَهَّبُ بِهَا النَّاسُ لِیَرْعَوُوا وَ یَنْزِعُوا عَنِ الْمَعَاصِی وَ کَذَلِکَ مَا یَنْزِلُ بِهِمْ مِنَ الْبَلَاءِ فِی أَبْدَانِهِمْ وَ أَمْوَالِهِمْ یَجْرِی فِی التَّدْبِیرِ عَلَى مَا فِیهِ صَلَاحُهُمْ وَ اسْتِقَامَتُهُمْ وَ یُدَّخَرُ لَهُمْ إِنْ صَلَحُوا مِنَ الثَّوَابِ وَ الْعِوَضِ فِی الْآخِرَةِ مَا لَا یَعْدِلُهُ شَیْءٌ مِنْ أُمُورِ الدُّنْیَا وَ رُبَّمَا عُجِّلَ ذَلِکَ فِی الدُّنْیَا إِذَا کَانَ ذَلِکَ فِی الدُّنْیَا صَلَاحاً لِلْعَامَّةِ وَ الْخَاصَّةِ ...»
Wisner, b, et al. (2004). At risk: natural hazard, peoples vulnerability and disasters.
Akasoy, A., (2007). Islamic attitudes to disasters in the middle ages: a comparison of earthquakes and plagues. The Medieval History Journal 10 (1–2), 387–410.
Gillard, J.C, Texier,P.(2010). Religions, natural hazards, and disasters: An introduction, Quarterly Journal of Religion,40(2),82-84.
Holmgaard, S.B.(2019). The role of religion in local perceptions of disasters: the case of post-tsunami religious and social change in Samoa, Environmental Hazards,18(4).311-325.
Chester, D. K., & Duncan, A. M. (2010). Responding to disasters within the Christian tradition, with reference to volcanic eruptions and earthquakes. Religion, 40(2), 85–95.
Taylor, V.A., (1978). Future directions for study. In: Quarantelli, E.L.(Ed.), Disasters: Theory and Research. Sage, London,pp. 251-280
Mitchell, J.T.(2000). The hazards of one's faith: hazard perceptions of South CarolinaChristian clergy. Environmental Hazards 2 (2000). 25-41.
Hofman, S., Oliver-Smith, A., (1999). Anthropology and the angry Earth: an overview. In: Oliver-Smith, A., Hofman, S. (Eds.), The Angry Earth. Routledge, New York, 1-16.
Silva, M.(2015). A Systematic Rewiew of Foresight in Project Management Lteraturem, Procedia Computer Science,.64(15). 792-799.
Senders, F.J. Wieczorek,A. & Raven, R.(2016), Experimenting for sustainability transition: Asystematic literature reviw . Technological Forecasting & Social Chang.
De Leo, R. C. Melnychuk, N. Murray, D. & Plummer, R.(2016), Advancing the stste of policy Delphi Practice : A systematic reviw evaluating methodological evolation, innovation, and opportiunities, Technohogical Forecasting and Social Chage. 2(104). 78-88.
Ghafory-Ashtiany M. (2018).View of Islam on earthquakes, human vitality and disaster. Disaster Prevention and Management: An International Journal. 2009;18(3): 218.
Merli, C., 2005. Religious interpretations of tsunami in Satun province, Southern Thailand. Svensk Religionhistorisk Årsskrift 14, 154–181. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 105 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 47 |
||