آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,513 |
| تعداد مقالات | 18,465 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,240,198 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,257,807 |
امکانسنجی انتقادی چالشهای انسانشناختی در عصر هوش مصنوعی با تاکید بر حکمت متعالیه و فلسفه هایدگر | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 17 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.72735.4536 | ||
| نویسندگان | ||
| سعید نیازی* 1؛ قربانعلی کریم زاده2؛ عباس عباس زاده2 | ||
| 1دانشجوی دکترای تخصصی کلام اسلامی دانشکده الهیات دانشگاه تبریز | ||
| 2دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز | ||
| چکیده | ||
| ظهور و سیطره هوش مصنوعی در زیستجهان معاصر، فراتر از یک تحول ابزاری، بنیادهای هستیشناختی و غایات انسانشناختی بشر را با پرسشهایی بنیادین و چالشبرانگیز مواجه ساخته است. مسئله اصلی پژوهش حاضر، واکاوی امکانِ «کاستیگرایی وجودی» در عصر هوش مصنوعی است که در آن، ساحتهای متعالی و وجوه غیرکمیالگووار انسان در معرض تقلیل به دادههای محاسباتی و الگوریتمهای مرتبه دوم قرار می گیرند. این تحقیق با روش توصیفی-تحلیلی و با رویکردی تطبیقی-انتقادی، به تقابل میان «انسانشناسی تکنولوژیک» و «انسانشناسی حکمی-فلسفی» میپردازد. چارچوب نظری پژوهش بر دو محور استوار است: نخست، «حکمت متعالیه» صدرایی با تاکید بر اصول حرکت جوهری، اشتداد وجودی و تجرد نفس؛ و دوم، «فلسفه وجودی» مارتین هایدگر با تمرکز بر مفاهیم دزاین، گشتل و نسبت حقیقت با تکنولوژی. یافتههای پژوهش حاکی از آن است که هوش مصنوعی از منظر حکمت متعالیه، به دلیل فقدان «بسیطالحقیقه» بودن و محرومیت از «آگاهی حضوری»، صرفاً در سطح «عَرَض» باقی مانده و توان دستیابی به مرتبه «تجرد خیالی و عقلی» را ندارد. همچنین از منظر هایدگر، هوش مصنوعی نماد غایی ساحت «گشتل» است که با تبدیل انسان و جهان به «ذخیره منبع»، امکان اصالت و تجربه «مرگآگاهی» را از دزاین سلب میکند. در نهایت، این نوشتار با نقد امکانسنجی برابری هستیشناختی انسان و ماشین، به این نتیجه میرسد که راهکار برونرفت از چالشهای انسانشناختی احتمالی، نه در نفی تکنولوژی، بلکه در بازگشت به «خودآگاهی وجودی» و بازتعریف نسبت انسان با فناوری بر مبنای «حکمت عمل» و «تفکر معنوی» است تا از استحاله مقام خلافت الهی انسان به مقام ابزاریت تکنولوژیک جلوگیری شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| هوش مصنوعی؛ حکمت متعالیه؛ مارتین هایدگر؛ انسانشناسی فلسفی؛ حرکت جوهری؛ دزاین؛ تکنولوژی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 63 |
||