دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,510
تعداد مقالات18,414
تعداد مشاهده مقاله59,814,240
تعداد دریافت فایل اصل مقاله20,994,342
محمودی, شهناز, شافعی, کیوان, کیانی, محمدقربان, دادفر, سجاد. (1404). محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق). سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(45), 141-164. doi: 10.22034/jiiph.2025.67320.2576
شهناز محمودی; کیوان شافعی; محمدقربان کیانی; سجاد دادفر. "محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق)". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 45, 1404, 141-164. doi: 10.22034/jiiph.2025.67320.2576
محمودی, شهناز, شافعی, کیوان, کیانی, محمدقربان, دادفر, سجاد. (1404). 'محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق)', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(45), pp. 141-164. doi: 10.22034/jiiph.2025.67320.2576
محمودی, شهناز, شافعی, کیوان, کیانی, محمدقربان, دادفر, سجاد. محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق). سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(45): 141-164. doi: 10.22034/jiiph.2025.67320.2576

محمدخان زنگنه: تحلیل قدرت، دیپلماسی و کارگزاری در آذربایجان قاجاری (1246-1257ق)

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 16، شماره 45، دی 1404، صفحه 141-164    اصل مقاله (831.05 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2025.67320.2576
نویسندگان
شهناز محمودی* 1؛ کیوان شافعی2؛ محمدقربان کیانی2؛ سجاد دادفر3
1دانشجوی دکتری ایران بعد از اسلام گروه تاریخ ، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سنندج. ایران
2استادیار گروه تاریخ، واحد سنندج، دانشگاه آزاد اسلامی، سنندج، ایران
3دانشیار گروه علوم تاریخی، دانشگاه رازی ، کرمانشاه، ایران
چکیده
این پژوهش با هدف بررسی و تحلیل نقش محمدخان زنگنه، امیرنظام آذربایجان در دورۀ قاجار، به واکاوی ابعاد مختلف قدرت و دیپلماسی وی در این ایالت می‎پردازد. محمدخان زنگنه، با اتکا به تبار خانوادگی و شایستگی‎های فردی، توانست اعتماد عباس‌میرزا و محمدشاه قاجار را جلب نموده و به یکی از کارگزاران اصلی حکومت تبدیل شود. با خروج عباس‌میرزا از آذربایجان، او عملاً مسئولیت ادارۀ این ایالت و تعامل با نمایندگان سیاسی دول خارجی را بر عهده گرفت. پس از فوت فتحعلی‎شاه و در بحران جانشینی، محمدخان با حمایت نظامی از محمد میرزا نقشی کلیدی در تثبیت سلطنت وی ایفا کرد. پژوهش حاضر، با استفاده از رویکردی تحلیلی-تاریخی و تکیه بر منابعِ دست‌اول، ضمن بررسی پیشینه و چگونگی حضور محمدخان در دربار عباس‌میرزا قاجار، نقش وی را در حفظ امنیت و آرامش آذربایجان، مدیریت امور داخلی و خارجی این ایالت، و همچنین پیگیری حقوق اتباع ایرانی موردبررسی قرار می‎دهد. نتایج این پژوهش نشان می‎دهد که محمدخان زنگنه با بهره‎گیری از هوش سیاسی، مهارت‎های دیپلماتیک، و توانایی‎های نظامی، نقش بسزایی در تثبیت قدرت قاجار و حفظ منافع ایران در منطقه آذربایجان ایفا نموده‌است.
کلیدواژه‌ها
محمدخان زنگنه؛ آذربایجان؛ قاجار؛ دیپلماسی؛ قدرت
مراجع
کتاب‎ها

  • اسناد رسمی در روابط سیاسی ایران با انگلیس و روس و عثمانی (1365)، به اهتمام غلامحسین میرزا صالح، تهران: تاریخ ایران.
  • اسناد و مکاتبات تاریخی ایران قاجاریه (1239-1263ه ق) (1368)، به اهتمام محمدرضا نصیری، جلد 2، تهران: کیهان.
  • اعتضادالسلطنه، علیقلی میرزا (1370)، اکسیرالتواریخ: تاریخ قاجار از آغاز تا 1259، به کوشش جمشید کیانفر، تهران: ویسمن.
  • اعتمادالسلطنه، محمدحسن (1363)، تاریخ منتظم ناصری، ج3، به تصحیح اسماعیل رضوانی، تهران: دنیای کتاب.
  • افشار، میرزا مصطفی (1349)، سفرنامه خسرو میرزا به پترزبورگ، به قلم حاج میرزا مسعود مستوفی انصاری، تهران: کتابخانه مستوفی.
  • افضل‎الملک، غلام‎حسین (1361)، افضل‎التواریخ، به کوشش منصوره اتحادیه، تهران: تاریخ ایران.
  • آدمیت، فریدون (1387)، امیرکبیر و ایران، تهران: خوارزمی.
  • بامداد، مهدی (1371)، شرح‎ رجال ایران در قرون 12،113،14، ج3، تهران: کتابفروشی زوار.
  • پولاک، یاکوب ادوارد (۱۳۶۸)، سفرنامه ایران و ایرانیان، ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران: خوارزمی.
  • جهانگیر میرزا (1327)، تاریخ نو شامل حوادث دورۀ قاجاریه، از سال 1240-1267ق، به اهتمام عباس اقبال، تهران: کتابخانه علی‌اکبر علمی و شرکاء.
  • خاوری شیرازی، فضل‎الله (1380)، تاریخ ذوالقرنین، به تصحیح ناصر افشارفر، تهران: کتابخانه و موزۀ مرکز اسناد مجلس.
  • دورویل، گاسپار (۱۳۶۵)، سفر در ایران (۱۸۱۲-۱۸۱۳)، ترجمه منوچهر اعتماد مقدم، تهران: شباویز.
  • رهربرن، کلاوس میشائیل (1349)، نظام ایالات در دوره صفوی، ترجمه کیکاوس جهانداری، تهران، علمی و فرهنگی.
  • ساروی، فتح‌الله (1371)، تاریخ محمدی (احسن‌التواریخ)، به اهتمام غلامرضا طباطبایی مجد، تهران: امیرکبیر.
  • سپهر، محمدتقی لسان‌الملک (1377)، ناسخ‌التواریخ، تاریخ سلاطین قاجاریه، ج2، به تصحیح محمدباقر بهبودی، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  • سلطانی، محمدعلی (1372)، جغرافیا و تاریخ مفصل کرمانشاهان، ج 2، تهران: ناشر مؤلف.
  • شمیم، علی‌اصغر (۱۳۴۲)، ایران در دورۀ قاجاریه، تهران: ابن‌سینا.
  • فرمان‎ها و رقم‎های دورۀ قاجار (1211-1260)، (1371)، ج 1، تهران: مؤسسه پژوهش و مطالعات فرهنگی.
  • فلاندن، اوژن (۱۸۳۳)، سفرنامه فلاندن، ترجمه حسین نور صادقی، تهران: اشراقی.
  • قائم‌مقام فراهانی (بی‎تا)، منشآت، گردآورنده فرهاد میرزا، تهران: کتابفروشی اسلامیه.
  • قزوینی، ابوالحسن (1367)، فوائدالصفویه، تصحیح مریم میراحمدی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  • قزوینی، ابوالحسن (1367)، فوائدالصفویه، به تصحیح دکتر مریم میراحمدی، تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
  • کرمانشاهی، آقا احمد (1370)، مرآت احوال جهان‌نما، ج 1، تهران: امیرکبیر.
  • گزیده اسناد سیاسی ایران و عثمانی: دورۀ قاجاریه (1369)، ج 1، تهران: واحد نشر اسناد.
  • لاچینی، ابوالقاسم (بی‎تا)، احوالات و دستخط‎های عباس‎میرزا، تهران: بنگاه مطبوعاتی افشاری.
  • مروی، محمد کاظم (1364)، عالم‌آرای نادری، حواشی محمد ریاحی، تهران:زوار.
  • موسوی طبری، سید مصطفی (1353)، عباس‌میرزا قاجار، تهران: ابن سینا.
  • موریه، جیمز (1386)، سفرنامه موریه، سفر یکم، برگردان ابوالقاسم سری، تهران: توس.
  • نادر میرزا (۱۳۶۰)، تاریخ و جغرافیای دارالسلطنه تبریز، شرح و تعلیقات محمد مشیری، تهران: اقبال.
  • وحید قزوینی، محمدطاهر (1329)، عباسنامه، به تصحیح ابراهیم دهگان، اراک: کتابفروشی داودی.
  • ورهرام، غلامرضا (۱۳۸۵)، نظام سیاسی و سازمان‌های اجتماعی در ایران عصر قاجار، تهران: معین.
  • هدایت، رضاقلی (1380)، روضةالصفای ناصری، جلد 9 و 10، به تصحیح جمشید کیانفر، تهران: اسلامیه.
مقالات

  • سلماسی‌زاده، محمد (1389)، تبریز نخستین کانون ترقی خواهی و نوجویی در ایران عصر قاجار، تاریخ‌نامۀ ایران بعد از اسلام، 1(1)، 69-89.
  • شکری، سهیلا؛ حسینی، میرهادی؛ محمدی، حسین و میقاتی، کاظم (1400)، بررسی ساختار نظام اداری و سیاسی در آذربایجان عصر ناصری و مظفری، تاریخ‌نامۀ ایران بعد از اسلام، 12(28)، 131-155. Doi:10.22034/JIIPH.2021.13313
  • قدیمی قیداری، عباس و هاشمیلر، محدثه (1398)، نگاهی به منصب امیرنظام در دورۀ قاجار، تاریخ اسلام و ایران دانشگاه الزهرا، 29 (44)، پیاپی (134)، 95-116.
Doi:10.22.51/hii2020665.1813

  • قدیمی قیداری، عباس و هاشمیلر، محدثه (1400)، پیشکار در ساختار آذربایجان عصر قاجار، تاریخ ایران، 14(1)، 142-125.
  • ویولت شکیبا، پریا؛ طبیبیان، منوچهر و قدیمی قیداری، عباس (1400)، پژوهش‎نامۀ تاریخ اجتماعی و اقتصادی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،10(2)، 271-295.
ج) نشریات

  • مجله بررسی‎های تاریخی، (1348)، «اسناد منتشرنشده وزارت امور خارجه»، 4(5 و 6)، 255-301.
  • مجله یادگار، «هیآت نمایندگی ایران به روسیه»، (1324)، 1(8)، 27-35.
  • نشریه وزارت امورخارجه، «محمدخان امیرنظام زنگنه»، (1344)، 1(11)، 61-73.
د) اسناد

  • اسناد منتشرنشدۀ سیاسی مربوط به وزارت خارجه، کریم‎زاده تبریزی، محمدعلی (بی‎تا). مجله بررسی‎های تاریخی، 13(3)، 70-74.
  • سند شماره 172/293/97، و سند شماره 890/259، عنوان سند در سازمان اسناد و کتابخانه ملی، در خصوص وظایف حکام ایالات در پذیرایی از شاه و مأموران دولتی.
  • سند شماره 214/296، عنوان سند در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در خصوص حفظ امنیت ایالات.
  • سند شماره 2681/ 232 آرشیو ملی ایران، اعطای منصب و پرداخت مواجب نقد و تیول.
  • سند شماره 296-1/729/1- عنوان سند در آرشیو ملی ایران، سفارش عباس‎میرزا به فرزندش فریدون میرزا در مهربانی با مردم آذربایجان.
  • سند شماره 434/295 آرشیو ملی ایران، مواجب و حکم مأموریت به افراد و افواج.
  • سند شماره 4862/295 آرشیو ملی ایران، املاک و مالیات و مواجب صاحب‌منصبان.
  • سند شماره 789/232 آرشیو ملی ایران، پرداخت مستمری از محل مالیات تبریز.
  • سند شماره 296-1/731/1- عنوان سند در آرشیو ملی ایران: ارادت عباس‌میرزا به آذربایجان.
  • سند شماره 530/296/95- آرشیو ملی ایران، سوابق خدمتی امیرکبیر و امیرنظام زنگنه.
  • سند شماره 890/259- اسناد سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، عنوان سند رفع مشکل مایحتاج اصلی مردم در ایالات.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 114
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 67


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب