آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,498 |
| تعداد مقالات | 18,277 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,333,569 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,736,463 |
بدن بهمثابه بستر شناخت: امکانسنجی «شناخت بدنمند» در نظام فلسفی فارابی | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 12 خرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.71767.4457 | ||
| نویسندگان | ||
| مهدی منزه* 1؛ محمد مهدوی2؛ محمد عظیمی3 | ||
| 1استادیار دانشکده الهیات و علوم اسلامی دانشگاه تبریز | ||
| 2دانشیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 3استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این مقاله با هدف امکانسنجی خوانش «شناخت بدنمند» در اندیشه فارابی و با تکیه بر مبانی علوم شناختی نسل دوم نگاشته شده است. پرسش اصلی آن است که آیا میتوان نقش بدن در فرایند شناخت از دیدگاه فارابی را در چارچوب نظریههای معاصر شناخت بدنمند بازخوانی کرد؟ روش پژوهش تحلیلی‑تطبیقی است و یافتهها نشان میدهد که فارابی با تعریف نفس بهمثابه «کمال اول» و «صورت» بدن، و بدن بهعنوان «ماده» و «آلت» نفس، رابطهای وجودی میان آن دو برقرار میسازد. در نظام فلسفی او، بدن در تمام مراحل شناخت – از ادراک حسی و خیالی تا عقل عملی و عقل نظری – نقش شرط لازم، ابزار فعال و مادهٔ اولیه را ایفا میکند. تأثیر سلامت بدن بر کیفیت ادراک، وابستگی عقل به دادههای حسی، و نقش تکرار افعال بدنی در تشکیل ملکات اخلاقی، از جمله مؤیدهای این خوانش هستند. با این حال، این خوانش از نوع «شناخت بدنمند ضعیف» است؛ زیرا نفس در نهایت قادر به فراروی از تعلقات بدنی و اتصال به عقل فعال میباشد. همچنین از میان رویکردهای چهارگانهی 4E، دیدگاه فارابی بیشترین قرابت را با «بدنمندی» به معنای خاص و «شناخت جایگیر» دارد و از دیدگاه گسترشیافته رادیکال و کنشگری افراطی فاصله میگیرد. نتیجه آنکه اندیشهی فارابی ظرفیت قابلتوجهی برای گفتوگوی میانرشتهای میان فلسفهی اسلامی و علوم شناختی معاصر فراهم میآورد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| بدن؛ شناخت بدنمند؛ علوم شناختی؛ فارابی؛ نفس؛ بدنمندی ضعیف؛ شناخت 4E | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||