رویدادهای تأثیرگذار سیاسی- اجتماعی دهه‌های (1340 تا 1370خورشیدی) بر شعر معاصر دری افغانستان

این پژوهش نشان داد که شعر معاصر افغانستان در دهه‌های 1340 تا 1370 خورشیدی، از کارکرد زیبایی‌شناختی محض فراتر رفته و به ابزار محوری برای کنش سیاسی- اجتماعی و ثبت حافظۀ جمعی تبدیل شده است. در این دوره، شعر به دو قطب متضاد گفتمانی تقسیم گردید. از یک سو، شعر حکومتی وابسته به حزب دموکراتیک خلق که با زبان شعارگونه و نمادهای کلیشه‌ای، در خدمت تثبیت ایدئولوژی رسمی قرار گرفت؛ از سوی دیگر، شعر مقاومت با بهره‌گیری از نمادپردازی چندلایه و زبان انتقادی، صدای اعتراض به استبداد، اشغال و خشونت گردید. تمایز ساختاری میان شعر مقاومت داخلی و شعر مقاومت در مهاجرت، از دیگر یافته‌های مهم این پژوهش به‌شمار می‌رود. شعر داخلی به سبب سانسور و حضور مستقیم شاعر در متن رویدادها، زبان نمادین، فشرده و چندلایه یافته است، در صورتی که شعر مهاجرت با بیان روشن و خطابی، مضامین غربت و آوارگی را برجسته ساخته است. همچنین تحلیل نقش اتحادیۀ نویسندگان و ترجمه‌های روسی نشان داد که این نهادها و جریان‌های ترجمه، در جهت‌دهی به گفتمان چپ و بازتولید ادبیات تبلیغاتی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته‌اند.

نوآوری پژوهش حاضر در رویکرد تطبیقی- تحلیلی آن است که با پوشش هم‌زمان دو قطب متضاد شعری و بررسی تأثیر نهادهای فرهنگی و جریان‌های ترجمه، تصویر جامع از شعر این دورۀ حساس از تاریخ افغانستان را ارائه کرده است.