دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,490
تعداد مقالات18,185
تعداد مشاهده مقاله58,869,123
تعداد دریافت فایل اصل مقاله20,362,867
سهیل مقدم, سحر. (1404). نگاهی نو به ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین؛ دادرسی کیفری ایران و فدرال امریکا. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), 87-114. doi: 10.22034/law.2026.68117.3505
سحر سهیل مقدم. "نگاهی نو به ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین؛ دادرسی کیفری ایران و فدرال امریکا". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 40, 1404, 87-114. doi: 10.22034/law.2026.68117.3505
سهیل مقدم, سحر. (1404). 'نگاهی نو به ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین؛ دادرسی کیفری ایران و فدرال امریکا', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), pp. 87-114. doi: 10.22034/law.2026.68117.3505
سهیل مقدم, سحر. نگاهی نو به ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین؛ دادرسی کیفری ایران و فدرال امریکا. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(40): 87-114. doi: 10.22034/law.2026.68117.3505

نگاهی نو به ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین؛ دادرسی کیفری ایران و فدرال امریکا

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 40، مهر 1404، صفحه 87-114    اصل مقاله (1.16 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2026.68117.3505
نویسنده
سحر سهیل مقدم*
استادیار گروه حقوق دانشگاه شاهد تهران، ایران
چکیده
بی‌طرف بودن مرجع و مقام قضایی یکی از اصول بنیادین دادرسی کیفری است. یکی از جلوه‌های رعایت اصل یادشده، پیش‌بینی جهات ردّ دادرس است. یکی از جهات ردّ دادرس طبق مادۀ 421 قانون آیین دادرسی کیفری، اظهارنظر ماهوی پیشین است. رأی وحدت رویۀ شمارۀ 517 دیوان عالی کشور در این راستا تأمل‌برانگیز است. این رأی بر شکلی بودن ماهیت اظهارنظر قاضی دادگاه بر قابل تعقیب بودن متهم در مقام اعتراض به قرار منع تعقیب و همچنین اظهارنظر در مقام حل اختلاف میان بازپرس و دادستان دلالت دارد. پرسشی که مطرح می‌شود آن است که آیا این رأی منطبق بر موازین حقوقی صادر شده است؟ آیا جز این است که ماهیت اظهارنظر یادشده، ماهوی است؟ آیا کمبود دادرس می‌تواند توجیه‌کنندۀ رای نامبرده باشد؟ در این پژوهش، ضمن تبیین تحقق شرایط ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین، ماهیت آن تشریح خواهد شد. مطالعات تطبیقی و بهره بردن از تجربیات سایر کشورها به غنای حقوق داخلی می‌افزاید. در این زمینه نظام حقوقی فدرال امریکا قابل توجه است. دو ماده از عنوان 28 قانون فدرال امریکا یعنی مواد 47و 455 به این مبحث اختصاص یافته است. در این پژوهش، ردّ دادرس به جهت اظهارنظر ماهوی پیشین با روش تحلیلی- توصیفی و با استناد به رویۀ قضایی و نظریه‌های مشورتی در هر دو نظام حقوقی تبیین خواهد شد. یافته‌های پژوهش بیانگر آن است که هر دو نظام حقوقی از وجوه مشترکی برخوردارند، ولی در نظام حقوقی امریکا جهت ردّ دادرس یادشده موسع تفسیر شده و مصادیق دیگری را نیز دربر می‌گیرد، زیرا خروج از بی‌طرفی به‌عنوان یک ضابطۀ مهم برای ردّ دادرس شناخته شده است.
کلیدواژه‌ها
اظهارنظر ماهوی پیشین؛ بی‌طرفی دادرس؛ جهات ردّ دادرس؛ حقوق ایران؛ حقوق فدرال امریکا؛ دادرسی کیفری
مراجع
الف) فارسی

کتاب‌ها

  1. خالقی، علی (1393). آیین دادرسی کیفری، تهران: پژوهشکده حقوقی شهر دانش.
  2. رحمدل، منصور (1394). آیین دادرسی کیفری، تهران: دادگستر.
  3. زراعت، علی و مهاجری، علی (1382). آیین دادرسی کیفری، تهران: فکرسازان.
  4. شاهچراغ، حمید (بی‌تا)، جزوۀ آیین دادرسی کیفری مؤسسۀ داداستان.
  5. شمس، عبدالله (1390). آیین دادرسی مدنی، تهران: دراک.
  6. طهماسبی، جواد (1402). آیین دادرسی کیفری، تهران: میزان.
  7. کریمی، عباس (1386). آیین دادرسی مدنی، تهران: مجد.
مقالات

  1. توحیدی، احمدرضا و رشیدی، مهناز (1395). استقلال و بی‌طرفی رسیدگی‌های قضایی در نظام کیفری بین‌الملل، حقوقی دادگستری، 80 (95)، 11-32.
  2. حبیبی، جواد و قاسمی صاحبی، حامد (1398). مبانی ردّ دادرس، دانش انتظامی استان سمنان، 9 (31)، 9-25.
  3. دادوند، م (1347). رد قاضی به علت اظهار عقیده قبلی یا توصیه کتبی در قوانین ایران و فرانسه و سوئیس، کانون وکلا، (10 و 11)، 113-138.
  4. داوودی، حسین و شریف‌زاده لاری، محمد (1402). اصل برابری سلاح‌ها، با نگاهی تطبیقی به اسناد و رویۀ قضایی خارجی و آیین دادرسی مدنی ایران، مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 14 (33)، 73-96.
  5. فلاح‌نژاد، فاطمه (1401). استقلال و بی‌طرفی قضایی جلوه‌ای از دادرسی منصفانه در جهت حفظ حقوق شهروندی؛ سیستم حقوقی ایران در مقایسه با جمهوری خلق چین، مطالعات حقوق تطبیقی، 13 (2)، 737-775.
  6. ناجی، مرتضی (1385). بی‌طرفی در دادرسی کیفری، حقوقی دادگستری، (56 و 57)، 29-78.
  7. هریسی‌نژاد، کمال‌الدین (1382). ردّ دادرس در دعاوی کیفری، علامه، (6 و 7)، 221-238.
ب) منابع انگلیسی

Book

  • Geyh, Ch., (2018). Judicial Disqualification: An Analysis of Federal Law, Federal Judicial Center Publication.
Articles

  • Bam, D., (2015). Our Unconstitutional Recusal Procedure, Mississippi Law Journal, 84 (5), 1-57.
  • Geyh, Ch., (2011). Why Judicial Disqualification Matters, Maurer School of Law: Indian University, 30 (4), 672- 732.
  • Hall, J. (2005). The Road Less Traveled: the Third Circuit’s Preservation of Judicial Impartiality in an Imperfect World”, Villanova Law Review ,50 (5), 1265-1284.
  • Hughes, J. and Bryden, Ph., (2016). From Principles to Rules: The Case for Statutory Rules Governing Aspects of Judicial Disqualification, 53,Osgoode HALL Law Journal, 853-897 .
  • Leubsdorf, J., (1987). Theories of Judging and Judge Disqualification, New York University Law Review, 62 (2), 237-292.
  • McKoski, R., (2014). Disqualifying Judges When Their Impartiality Might Reasonably be Questioned: Moving Beyond a Failed Standard, 56, Arizona Law Review, 413-477.
  • Chuks, Matthew Okpaluba and Maloka, Tumo Charles, (2022).The Fundamental Principles of Recusal of a Judge at Common Law: Recent Developments, Obiter, Nelson Mandela University Law Journal, 276-300.
  • Okpaluba, M.Ch. and Maloka, T. Ch., (2022). The Fundamental Principles of Recusal of a Judge at Common Law: Recent Developments, Obiter, Nelson Mandela University Law Journal, 43 (2), 276-300.
Websites

  • https://ara.jri.ac.ir/Judge/Text/27807
  • https://case-law.vlex.com/vid/u-s-v-arnpriester-885864805
  • https://supreme.justia.com/cases/federal/us/228/339/
  • https://www.law.cornell.edu/wex/counsel_of_record
  • https://law.justia.com/cases/federal/appellate-courts/F2/890/947/387635
  • Code of Conduct for United States Judges, at: https://www.uscourts.­gov/administration-policies/judiciary-policies/ethics-policies/code-cond­uct-united-states-judges
  • Model Code of Judicial Conduct, at: https://www.americanbar.org/­groups/professional_responsibility/publications/model_code_of_judicial_conduct/
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 13
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 8


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب