دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,497
تعداد مقالات18,267
تعداد مشاهده مقاله59,276,465
تعداد دریافت فایل اصل مقاله20,698,944
ملکوتی هشجین, سید حسین, مظهری, محمد, ترمان, علی اکبر. (1404). تأملی بر مفهوم حقّ نمایندگی با رویکرد ارتقای مبانی نظری حقّ انتخاب شدن اعضای مجلس خبرگان رهبری در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), 211-245. doi: 10.22034/law.2026.65120.3453
سید حسین ملکوتی هشجین; محمد مظهری; علی اکبر ترمان. "تأملی بر مفهوم حقّ نمایندگی با رویکرد ارتقای مبانی نظری حقّ انتخاب شدن اعضای مجلس خبرگان رهبری در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 40, 1404, 211-245. doi: 10.22034/law.2026.65120.3453
ملکوتی هشجین, سید حسین, مظهری, محمد, ترمان, علی اکبر. (1404). 'تأملی بر مفهوم حقّ نمایندگی با رویکرد ارتقای مبانی نظری حقّ انتخاب شدن اعضای مجلس خبرگان رهبری در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), pp. 211-245. doi: 10.22034/law.2026.65120.3453
ملکوتی هشجین, سید حسین, مظهری, محمد, ترمان, علی اکبر. تأملی بر مفهوم حقّ نمایندگی با رویکرد ارتقای مبانی نظری حقّ انتخاب شدن اعضای مجلس خبرگان رهبری در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(40): 211-245. doi: 10.22034/law.2026.65120.3453

تأملی بر مفهوم حقّ نمایندگی با رویکرد ارتقای مبانی نظری حقّ انتخاب شدن اعضای مجلس خبرگان رهبری در پرتو سیاست‌های کلی انتخابات

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 40، مهر 1404، صفحه 211-245    اصل مقاله (1.95 M)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2026.65120.3453
نویسندگان
سید حسین ملکوتی هشجین* 1؛ محمد مظهری1؛ علی اکبر ترمان2
1دانشیار گروه حقوق دانشگاه تبریز، ایران
2دانشجوی دکتری حقوق عمومی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، ایران
چکیده
حقّ نمایندگی، بخشی از حقّ رأی سیاسی فردی و مهم‌ترین حقوق اساسی ملت در ادارۀ امور و اعمال حاکمیت سیاسی است که قانون اساسی آن ‌را تحت عنوان حقّ مشارکت عامۀ مردم بر تعیین سرنوشت خویش و حقّ انتخاب شدن به نمایندگی مجلس خبرگان رهبری به‌رسمیت شناخته است و هر شهروندی حق دارد در انتخابات و در حیطۀ قانونی آن خود را نامزد نماید. مهم‌ترین وظیفۀ مجلس خبرگان رهبری، شناسایی، تعیین، معرفی و عزل مقام رهبری است. در اجرای اصل حاکمیت قانون، مقنن می‌تواند شرایط داوطلبان انتخابات را تعریف و تعیین کند، ولی این شرایط نمی‌تواند برخلاف اصول قانون اساسی باشد. نظارت بر شرایط قانونی با شورای نگهبان است و کسی را نمی‌توان بدون مستند قانونی و دلیل معتبر از حقّ انتخاب شدن محروم کرد. بنابراین، وجود شرایط کلی در روش احراز صلاحیت‌ها، به‌نوعی ابهام در حقّ انتخاب‌پذیری، محدودیت نامتناسب بر حقوق انتخاب‌شوندگان و ارزیابی متفاوت با شرایط قانونی ایجاد می‌کند. پرسش اصلی این است که ملاک و معیار حقّ انتخاب شدن و مبانی محدودیت‌های ناشی از آن در نظام انتخاباتی مجلس خبرگان چیست؟ تدوین این پژوهش به ‌روش توصیفی‌- تحلیلی است و اطلاعات آن به شیوۀ کتابخانه‌ای گردآوری شده و موضوع با تکیه بر ظرفیت‌های قانون اساسی مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد، بازتعریف و بیان حقیقی شرایط داوطلبی با تعیین شاخص‌های دقیق و لازم و اتخاذ روش عملی احراز صلاحیت نامزدی با تفوق حقوق ملت در اصول قانون اساسی و راهکار سیاست‌های کلی انتخابات امکان‌پذیر است. پیشنهادهای ارائه‌شده در خصوص رسیدگی حقوقی بر صلاحیت، اعتراض نامزدها و پاسخگویی مسئولانه و عمومی می‌تواند به رفع ابهام از گسترۀ حقّ انتخاب‌پذیران و توسعۀ مشارکت عمومی در انتخابات بینجامد.
کلیدواژه‌ها
احراز صلاحیت؛ حقّ تعیین سرنوشت؛ حقّ نمایندگی؛ سیاست‌های کلی انتخابات؛ مجلس خبرگان رهبری و محدودیت‌های انتخاب‌پذیری
مراجع
الف) منابع فارسی

کتاب‌ها

  1. جعفری ندوشن، علی‌اکبر (1385). بررسی تطبیقی کار ویژه شورای نگهبان. تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی.
  2. خسروی، حسن (1400). حقوق انتخابات دموکراتیک. تهران: مجد.
  3. دارابی، علی (1388). رفتار انتخاباتی در ایران. تهران: سروش.
  4. صانعی، پرویز (1372). حقوق جزای عمومی. ج 2، تهران: گنج دانش.
  5. ضیائی بیگدلی، محمدرضا (1389). اسلام و حقوق بین‌الملل. تهران: گنج دانش.
  6. عباسی، بیژن (1390). حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین. تهران: دادگستر.
  7. قاضی شریعت‌پناه، ابوالفضل (1395). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی. تهران: میزان.
  8. گودوین گیل، گای اس (1379). انتخابات آزاد و منصفانه در حقوق و رویۀ بین‌المللی. ترجمۀ قاسم زمانی و جمال سیفی. تهران: دانش.
  9. محقق داماد، مصطفی (1375). قواعد فقه بخش مدنی. تهران: مرکز علوم اسلامی.
  10. موسوی خمینی، روح‌الله (1394). انتخابات در اندیشه امام خمینی. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  11. موسوی خمینی، روح‌الله (1392). ولایت فقیه. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی (ره).
  12. موسوی خمینی، روح‌الله (1367). ترجمۀ تحریر الوسیله. ج 1، قم: دارالعلم.
  13. هاشمی، محمد (1387). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. ج 1، تهران: میزان.
  14. هاشمی، محمد (1389). حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران. ج 2، تهران: میزان.
 

مقالات

  1. آملی لاریجانی، صادق (1382). شورای نگهبان از منظر فلسفه سیاسی. بازتاب اندیشه، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما، (44)، 85-86.
  2. باقری خوزانی، محمدحسن؛ عطریان، فرامرز و مسعود، غلامحسین (1400). حدود صلاحیت مجلس شورای اسلامی در تفصیل و تبیین شرایط رئیس جمهور با تأکید بر سیاستهای کلی انتخابات. دانش حقوق عمومی، 10 (33)، 57-82.                 Doi: 10.22034/Qjplk.2021.229
  3. پروین، خیرالله و نورایی، مهدی (1395). تحلیل نظریه حقّ الناس در خصوص حقّ رأی و بررسی صلاحیت‌ها. حکومت اسلامی، 21 (4)، 111-132.
  4. ترمان، علی‌اکبر (1391). جایگاه و نقش سند چشم‌انداز در قانون اساسی. مجموعه مقالات همایش ملی نقش مدیریت راهبردی در تحقق سند چشم‌انداز بیست‌ساله، ج 4، 23-47.
  5. تقی‌زاده، جواد (1385). شرائط خاص انتخاب‌پذیری در انتخابات سیاسی. حقوق اساسی، 4 (6و7)، 57-80.
  6. تقی‌زاده، جواد (1388). انتخاب‌ناپذیری در حقوق انتخابات مجلس شورای اسلامی و شوراهای اسلامی محلی با نگاهی به حقوق فرانسه. پژوهش‌های حقوق تطبیقی، 13 (4)، 70 -97.
  7. جاوید، محمدجواد و نامی، محسن (1390). جایگاه فرامین مقام رهبری در حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران.حقوق اسلامی، 12 (2)، 5-28.           Doi: 10.30497/LAW.2012.1019
  8. جنتی، احمد (1377). شورای نگهبان و احراز صلاحیت کاندیداهای خبرگان، گفت و گو. حکومت اسلامی، 3 (8)، 138-152.
  9. حبیب‌زاده، توکل و اصل‌زعیم، امیرحسین (1393). تأملی در باب شرط رجل مذهبی سیاسی در خصوص رئیس‌جمهور. دانش حقوق عمومی، 3 (8)، 23-43.
  10. خسروی، حسن و حسینی صدرآبادی، ایرج (1396). نظارت کارآمد بر انتخابات. حقوق اداری، 5 (13)، 83-109.
  11. دبیرنیا، علیرضا و دست‌پیمان، صائب (1400). شناسایی حق تعیین سرنوشت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در پرتوی نظریه قدرت مؤسس. پژوهش حقوق عمومی، 22 (70)، 96-127.                                                   Doi: 10.22054/qjpl.2020.44912.2197
  12. رضائی‌زاده، محمدجواد و داوری، محسن (1395). مبانی و اصول تشخیص صلاحیت نمایندگی مجلس شورای اسلامی. دانش حقوق عمومی، 5 (14)، 117-142.
  13. زیباکلام، صادق و مقتدایی، مرتضی (1393). احزاب سیاسی و نقش آن در توسعۀ سیاسی ایران: مطالعه موردی انتخابات. علوم سیاسی، 10 (29)، 7-28.
  14. سایبانی، علیرضا و جهانی میجانی، وحید (1395). بررسی جایگاه مجلس خبرگان رهبری در قانون اساسی. پژوهش ملل، 2 (15)، 65-76.
  15. طحان نظیف، هادی و قلیچ‌پور، سجاد (1400). آسیب‌شناسی تعیین شرایط داوطلبان نمایندگی مجلس در پرتو قانون اساسی و سیاست‌های کلی انتخابات. دانش حقوق عمومی، 10 (31)، 19-42.                                                            Doi: 10.22034/QJPLK.2021.215
  16. عالی‌پور، حسین (1394). نظام حقوقی انتخابات و حق انتخاب در جمهوری اسلامی ایران. مطالعات راهبردی، 18 (69)، 63-88.      Doi: 20.1001.1.17350727.1394.18.69.3.9
  17. عباسی لاهیجی، بیژن؛ باقری خوزانی، محمدحسن و فراهانی، محمدصادق (1402). تأملی بر شاخصه‌های تضمین شفافیت مربوط به نامزدها، مجری و ناظر انتخابات مجلس شورای اسلامی؛ با تأکید بر سیاست‌های کلی انتخابات. پژوهش‌نامۀ حقوق اسلامی، 24 (1)، 29–
10.30497/law.2023.243778.3324 Doi:

  1. عنابی، علیرضا و خلیلی شجاعی، فریور (1390). محدودیت‌های انتخاباتی انتخاب‌کنندگان و انتخاب‌شوندگان. کانون وکلای دادگستری، 7 (21و22)، 64-76.
  2. فلاح‌زاده، علی و عزیزی، حسین (1392). تأملی بر حقّ رای در پرتوی حقوق اسلامی. حکومت اسلامی، 18 (4)، 121-144.
  3. قاری سید فاطمی، محمد (1382). حق تعیین سرنوشت و مسالۀ نظارت بر انتخابات: نظارت تضمینی در مقابل نظارت تحدیدی. مدرس، علوم انسانی، 17 (4)، 123-140.
  4. گل‌محمدی، احمد و عبادپور، نصیر (1400). صلاحیت و انتخابات؛ دشواری‌های نهادینه ‌شدن «کسب قدرت سیاسی» در جمهوری اسلامی ایران. دولت‌پژوهی، 7 (26)، 91-118.
Doi: 10.22054/tssq.2021.42057.698

  1. مرتضایی، سید احمد (1389). پاسخ به شبهات (نظارت استصوابی) با رویکرد فقهی. حکومت اسلامی، 15 (1)، 135-160.
  2. مؤمن، محمد (1377). شورای نگهبان و احراز صلاحیت کاندیداهای خبرگان، گفت‌وگو. حکومت اسلامی، 3 (8)، 138-152.
  3. نیکونهاد، حامد و عساکره، زینب (1398). گستره و اقتضائات نظارت استصوابی بر انتخابات در نظرات شورای نگهبان؛ با تأکید بر انتخابات مجلس شورای اسلامی. دانش حقوق عمومی، 8 (26)، 1-24.                         Doi: 22034/qjplk.2020.182
  4. ولایی، علی و نوبهار، رحیم (1402). جایگاه اصل صحت در ارزیابی صلاحیت داوطلبان انتخابات در نظام جمهوری اسلامی ایران. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 14 (30)، 275-305.
Doi:10.22034/law.2022.49902.3067

  1. هاشمی، محمد و عدالت‌جو، اعظم (1390). مطالعۀ تطبیقی نظارت بر انتخابات پارلمان در ایران و انگلستان. تحقیقات حقوقی آزاد، 4 (11)، 199-243.
  2. یاوری، اسداله (1396). بررسی صلاحیت نامزدهای انتخابات توسط شورای نگهبان: تأملی دیگر. تحقیقات حقوقی، 20 (80)، 213-237.           Doi: 10.22034/jlr.2018.111274.1050
ب) منابع انگلیسی

  • Brenkert, Gorge. G. (1991). Political Freedom. London and New York, Routledge Press.
  • International Institute for Democracy and Electoral Assistance International Electoral Standards Guidelines for Reviewing the Legal Framework, The OSCE Publication, 2001, IDEA. www.idea.int/publications/pub_electoral_main.html.
  • Masclet, Jean Claude (1992). Le Droit Des Elections Politiques, Paris, puff.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 68
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 61


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب