دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,513
تعداد مقالات18,486
تعداد مشاهده مقاله60,405,357
تعداد دریافت فایل اصل مقاله21,389,972
اصغرزاده بناب, جعفر, جلیلی, جلیل, نصیریان آذر بناب, صفر. (1404). مطالعۀ روش‌شناسانۀ انقلابِ نسبت در استنباط حکم از ادلۀ متعارض و تطبیق آن با حقوق معاصر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), 1-32. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
جعفر اصغرزاده بناب; جلیل جلیلی; صفر نصیریان آذر بناب. "مطالعۀ روش‌شناسانۀ انقلابِ نسبت در استنباط حکم از ادلۀ متعارض و تطبیق آن با حقوق معاصر". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 40, 1404, 1-32. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
اصغرزاده بناب, جعفر, جلیلی, جلیل, نصیریان آذر بناب, صفر. (1404). 'مطالعۀ روش‌شناسانۀ انقلابِ نسبت در استنباط حکم از ادلۀ متعارض و تطبیق آن با حقوق معاصر', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(40), pp. 1-32. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454
اصغرزاده بناب, جعفر, جلیلی, جلیل, نصیریان آذر بناب, صفر. مطالعۀ روش‌شناسانۀ انقلابِ نسبت در استنباط حکم از ادلۀ متعارض و تطبیق آن با حقوق معاصر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(40): 1-32. doi: 10.22034/law.2025.65688.3454

مطالعۀ روش‌شناسانۀ انقلابِ نسبت در استنباط حکم از ادلۀ متعارض و تطبیق آن با حقوق معاصر

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 40، مهر 1404، صفحه 1-32    اصل مقاله (767.4 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2025.65688.3454
نویسندگان
جعفر اصغرزاده بناب* ؛ جلیل جلیلی؛ صفر نصیریان آذر بناب
استادیار گروه الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان تهران، ایران
چکیده
حکم فقهی و حقوقی زمانی حجیت خواهد داشت که با رعایت روش اصول استنباط به‌دست آید. مستنبِط در تفحص ادله‏ برای استنباط حکم، گاه به بیش از دو دلیل شرعی یا مادۀ قانونی برمی‏خورد که در نگاه اول به صورت کلی یا جزئی با هم متعارض‌اند. فقها و حقوق‌دان‌ها راه‏های مختلف و گاه متضادی برای وصول به حکم در موضع تعارض می‌پیمایند؛ از قبیل تساقط، توقف، ترجیح،‏‏ تخییر یا سعی در رسیدن به جمع. راهکار انقلاب نسبت در موضع تعارض بیش از دو دلیل، اعم از نقلی و لُبّی امکان اجرا دارد. آیا این راهکار منطبق بر روش اصولی است؟ آیا بدون توجه به این راهکار، احکام مستنبِط حجیت خواهند داشت؟ آیا این راهکار می‌تواند حجیت اصول عملی را به‏صورت تخصصی سلب کند و یا میدان تعارض را تغییر دهد؟ اثبات راهکار انقلاب نسبت، فضایی نوین و گسترده در مقابل مستنبِط قرار می‏دهد تا بتواند در صدور حکم از حجیت آن مطمئن شده، به ساحت احکام واقعی نزدیک‌تر شود و در صورت رد، از حجیت راهکار جایگزین اطمینان یابد. این راهکار در ساحت علم حقوق، هم به تبع احکام فقهی و هم اُولی و بالذات اهمیت دارد. در این پژوهش به بررسی تحلیلی استدلالی راهکار انقلاب نسبت با روش اصولی و انطباق با قواعد کلی مستفاد از اخبار علاجیه و قواعد عقلی به شیوۀ کتابخانه‌ای می‌پردازیم. راهکار انقلاب نسبت قواعد لفظی و جمع عُرفی در سیرۀ عقلا را بین دلایلی که عامّ و خاصّ مطلق یا من‏‌وجه، نصّ و أظهر و ظاهر و یا راجح و مرجوح هستند اجرا کرده، نشانگر نسبت دقیق ادلۀ متعارض برای صدور حکم است.
کلیدواژه‌ها
انقلاب نسبت؛ تعارض؛ جمع عرفی؛ روش‌شناسی استنباط؛ عامّ و خاصّ؛ فقه و حقوق
مراجع
قرآن کریم.

الف) منابع فارسی

کتاب

  1. جنّاتی، محمد ابراهیم (1372). ادوار اجتهاد از دیدگاه مذاهب اسلامی. تهران: مؤسسۀ کیهان.
مقالات

  1. پروین، فرهاد و نصرتی صدقیانی، ناصر (1390). تحلیلی از مسئولیت مندرج در مادة 132 قانون مدنی و تأملی بر تخصیص یا عدم تخصیص آن. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 2(3)، 33-55.
  2. قریشی، سید مهدی و همکاران (1398). تعالی رهیافت نظام سیاسی حقوقی اسلام در رفع تعارض قوانین. سیاست متعالیه، 7(26)، 115-134.
  3. مولائی، آیت و همکاران (1402). رابطۀ شرع و قانون اساسی نانوشته؛ با ‌نگاهی به نظریات شورای نگهبان. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 14(33)، 227-253.
ب) عربی

  1. آخوند خراسانی، محمدکاظم (1403ق). کفایه الاصول. قم: مؤسّسۀ النشر الاسلامی.
  2. آشتیانی، محمدحسن (1429ق). بحرالفوائد فی شرح الفرائد. بیروت: مؤسّسه النشر العربی.
  3. ابن حنبل، احمد (2009م). مسند ابن حنبل. بیروت: مؤسسۀ الرساله.
  4. اصفهانی، محمدحسین (1374). نهایه الدرایه فی شرح الکفایه. قم: نشر سیدالشهدا.
  5. امام خمینی، روح‌الله (1401ق). الرسائل. قم: مؤسسۀ مطبوعات اسماعیلیان.
  6. انصاری، مرتضی‌بن محمد امین (1419ق). فرائد الاصول. قم: انتشارات مجمع الفکر الاسلامی.
  7. انصاری، مرتضی بن محمد امین (1386). مطارح الانظار. تهران: انتشارات معهد الامام الخمینی و الثوره الاسلامیه للتحقیق و دراسات العلیا.
  8. جوهری، اسماعیل بن حماد (1085ق). الصحاح. بیروت: دار العلم للملایین.
  9. حائری یزدی، عبدالکریم (1418ق). دررالفوائد. قم: مؤسّسه ‏النشرالاسلامی.
  10. حرّ عامّلی، محمد بن حسن (2003م). تفصیل وسائل الشیعه الی تحصیل مسائل الشریعه. بیروت: انتشارات دار احیاء التراث العربی.
  11. خویی، ابوالقاسم (1422ق). مصباح الاصول تقریرات محمد سرور واعظ حسینی بهسودی. قم: مؤسّسه احیاء آثار السید الخویی.
  12. سبحانی، جعفر (1420ق). الموجز فی اصول الفقه. قم: مؤسسۀ امام صادق علیه‌السلام.
  13. صدر، محمدباقر (بی‌تا). بحوثٌ فی علم الأصول تقریرات محمود هاشمی شاهرودی. قم: مؤسّسۀ دائره‌المعارف فقه اسلامی بر مذهب اهل بیت علیهم السلام.
  14. طوسی، ابی جعفر محمد‌بن الحسن (بی تا). الاستبصار، محقق سید حسن موسوی، تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  15. عراقی، ضیاء‌الدّین (1417ق). نهایه الأفکار، تقریرات درس مرحوم آیت‌الله محمدتقی بروجردی نجفی. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  16. فیومی المقری احمد بن محمد بن علی (1418 ق). المصباح المنیر، محقق الشیخ محمدیوسف، بیروت: مطبعه العصریه.
  17. کلینی، یعقوب (1367). الفروع من الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
  18. مشکینی، علی‏اکبر (1379). اصطلاحات الاصول و معظم ابحاثها. قم: نشر الهادی.
  19. مظفر، محمدرضا (1385). اصول الفقه. قم: بوستان کتاب.
  20. نائینی، محمدحسین (1376). فوائد الاصول تقریرات محمد علی کاظمی خراسانی. قم: جامعۀ‏ مدرّسین حوزۀ علمیۀ‏ قم.
  21. نراقی، احمدبن محمدمهدی (1375). عوائد الایام فی بیان قواعد الاحکام و مهمات مسائل الحلال و الحرام. قم: نشر دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ‏ علمیۀ‏ قم.
قوانین

  1. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران.
  2. قانون مجازات اسلامی.
  3. قانون مدنی.
وبگاه

  1. سامانۀ ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران
https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=11249508355608705788

  1. وبگاه مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، ماده واحدۀ قانون اجازۀ رعایت احوال شخصیۀ ایرانیان غیرشیعه در محاکم مصوب 1312.  https://rc.majlis.ir/fa/law/show/90476
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 341
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 324


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب