آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,497 |
| تعداد مقالات | 18,255 |
| تعداد مشاهده مقاله | 59,200,252 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,647,566 |
تحلیل جامع همگنی، روند و نقاط شکست در سریهای زمانی دما و بارش ایران | ||
| جغرافیا و برنامهریزی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 اردیبهشت 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/gp.2026.70885.3499 | ||
| نویسندگان | ||
| خدیجه جوان* 1؛ آمنه یحیوی دیزج2 | ||
| 1دانشیار آب و هواشناسی دانشگاه ارومیه | ||
| 2پژوهشگر پسادکترا- دانشگاه ارومیه | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف بررسی همگنی و روند تغییرات دمای کمینه، دمای بیشینه و بارش سالانه در 112 ایستگاه سینوپتیک ایران طی دوره 30 ساله (۲۰۲۰–۱۹۹۱) انجام شد. جهت تحلیل همگنی از چهار آزمون پتیت (Pettitt)، SNHT، بیشاند (Buishand) و واننیومن (von Neumann) و برای تحلیل روند از آزمونهای من- کندال معمولی (MK) و من- کندال اصلاحشده با پیشسفیدسازی (MMK-TFPW) استفاده گردید و سپس شیب واقعی روند با استفاده از آزمون شیب سن به دست آمد. در ادامه، نقاط شکست (جهش) مشخص و ایستگاهها بر اساس درجه همگنی طبقهبندی شدند. نتایج نشان داد که آزمون SNHT بیشترین درصد ایستگاههای همگن را برای دمای کمینه (۵۰%) و دمای بیشینه (۹۶/۴۱%) شناسایی کرد، در حالی که برای بارش، آزمون پتیت با ۲۹/۸9% بالاترین همگنی را نشان داد. تحلیل روند با روش MK حاکی از غلبه روند صعودی در دمای بیشینه (۹۲/۸6% ایستگاهها) و عدم روند معنادار در بارش (۹۶/۹1%) بود. با اعمال روش اصلاحشده (MMK-TFPW) برای حذف اثر خودهمبستگی، درصد ایستگاههای فاقد روند معنادار در هر سه متغیر به طور چشمگیری افزایش یافت (به ترتیب 04/83، 36/80 و 100 %). نتایج شیب روند واقعی حاکی از تفاوت آنها در ایستگاههای مورد بررسی بود. سالهای ۱۹۹۷ و ۲۰۰۸ به عنوان سالهای اصلی وقوع نقاط شکست در تمامی متغیرها و آزمونها شناسایی شدند. در طبقهبندی نهایی، دادههای بارش با 11/74% در کلاس همگن (A) غالب بودند، در حالی که دادههای دمایی بهویژه دمای بیشینه، با 77% در کلاس ناهمگن (C) قرار گرفتند. این یافتهها حاکی از حساسیت بالاتر دادههای دما نسبت به بارش در برابر عوامل ایجادکننده ناهمگنی است. تنوع در نتایج همگنی و نقاط شکست بین ایستگاههای مختلف، تأثیر قوی شرایط محلی و ناهمگونی مکانی را بر سریهای زمانی اقلیمی نشان میدهد و بر لزوم توجه به این عوامل در مطالعات آینده و مدلسازیهای تغییر اقلیم تأکید میکند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آزمونهای همگنی؛ روند؛ پیش سفید کردن؛ نقاط شکست؛ کلاس بندی؛ ایران | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 59 |
||