| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,518 |
| تعداد مقالات | 18,541 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,773,726 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,640,255 |
موسیقی به مثابه ابزار تربیت و درمان روح در نظام تربیتی مولوی | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| دوره 20، شماره 55، تیر 1405، صفحه 79-96 اصل مقاله (924.81 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.70450.4359 | ||
| نویسندگان | ||
| یسنا داداشپور* 1؛ مرتضی شجاری2 | ||
| 1دانشآموخته کارشناسیارشد فلسفه هنر، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| 2استاد گروه فلسفه، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران. | ||
| چکیده | ||
| این پژوهش کوششی برای بازخوانی نقش موسیقی در فرآیند تربیت و پالایش درونی انسان از دیدگاه مولوی است. در این مقاله، موسیقی نه صرفاً تجربهای عرفانی یا آیینی، بلکه راهی برای درمان و بازسازی روان انسان تلقی شده است. مولوی در نظام فکری خویش، تربیت را فرآیندِ بازگرداندن انسان به خویشتنِ اصیل میداند و موسیقی را یکی از مؤثرترین ابزارهای این بازگشت معرفی میکند؛ زیرا نغمه و ریتم از نظر او یادآور نغمههای ازلی و بهشتی است و شنیدن آن، نوعی بیداری و پالایش درونی را در جان آدمی برمیانگیزد. نوآوری این پژوهش در آن است که موسیقی در اندیشه مولوی نه صرفاً بهعنوان «زمینهی وجد و شور عرفانی»، بلکه به مثابه فرآیند خوددرمانی و تربیت احساسی تحلیل شده است؛ بدین معنا که مولوی از طریق تجربهی زیباشناختیِ موسیقی و سماع، نوعی هماهنگی روانی، آرامش درونی و بازسازی وجودی را ممکن میسازد. بر این اساس، میتوان نظام تربیتی مولوی را گونهای «تربیت هنری و زیباشناختی» دانست که در آن، هنر و نغمه نه ابزار تفنن، بلکه زبانِ درمان روح و احیای انسانِ گرفتار در کثرت و فراموشی است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مولوی؛ هنر؛ تعلیم و تربیت؛ موسیقی؛ سماع | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم
پازوکی، شهرام. (1400). «فلسفه فیثاغوری»، فرهنگ فلسفه، به سرپرستی غلامرضا امانی. تهران: انتشارات انجمن حکمت و فلسفه.
دهخدا، علیاکبر. (1377). لغت نامه دهخدا، چاپ پنجم، تهران: موسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
زرینکوب، عبدالحسین. (1377). پله پله تا ملاقات خدا، تهران: علمی.
زرینکوب، عبدالحسین. (1386). سرنی، جلد اول، چاپ یازدهم، تهران: علمی.
زمانی، کریم، (1383)، شرح جامع مثنوی معنوی، جلد چهارم، تهران: اطلاعات.
زیباکلام، فاطمه، حسینی، آسوده و دیگران. (1393). تحلیل و بررسی موسیقی از منظر تئودور ادورنو و دلالتهای آن در تعلیم و تربیت، مجموعه آثار همایش بینالمللی فلسفه تعلیم و تربیت در عمل.
شجاری، مرتضی و مختاری، فریبا. (1391). «حرکت حبی و غایت آن از دیدگاه ابنعربی و ملاصدرا»، پژوهشنامه عرفان، 4(7)، 64-78.
شفیعی کدکنی، محمدرضا. (1388). موسیقی شعر، تهران: نشر آگه.
شیمل، آن ماری. (1387). من بادم و تو آتش، ترجمه فریدون بدرهای، تهران: توس.
شیمل، آن ماری. (1384). ابعاد عرفانی اسلام، ترجمه عبدالرحیم گواهی، چاپ اول تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی.
فروبل. (1940). «تربیت انسان»، مجله هایدلبرگ، مقالات مربوط به تاریخ فلسفه، شماره 35.
قاسمپور راوندی، محسن و مهدوی راد، محمدعلی. (1379). «ظاهر و باطن در تفسیر عرفانی»، مدرس علوم انسانی، 4(2)، 125-141.
مولوی، جلالالدین محمد. (1378). کلیات شمس تبریزی، تصحیح بدیع الزمان فروزانفر، چاپ چهارم، تهران: امیرکبیر.
مولوی، جلالالدین محمد. (1363). مثنوی معنوی، به کوشش نیکلسون، تهران: امیرکبیر.
مولوی، جلالالدین محمد. (1388). غزلیات شمس تبریز، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی کدکنی، چاپ چهارم، تهران: سخن.
میرزابیگی، علی. (1376). نقش هنر درآموزش و پرورش و بهداشت روانی کودکان، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
محمدی، مریم. (1393). تاثیر روانشناسی موسیقی بر آموزش خط فارسی، نخستین همایش آموزش زبان و ادبیات فارسی، دوره اول، 604 - 609.
محمدی،کاظم. (1381). مولانا پیر عشق و سماع، تهران: انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
نصر، سیدحسین. (1389). هنر و معنویت اسلامی، ترجمه رحیم قاسمیان، تهران: انتشارات حکمت.
The Holy Quran. Dehkhoda, A. A. (1998). Dehkhoda Dictionary (5th ed.). University of Tehran Press. (in Persian) Fröbel, F. (1940). The education of man. Heidelberg Journal, (35). (in Persian) Mirzabeigi, A. (1999). The Role of Art in Education and Mental Health of Children. Publications of the Ministry of Culture and Islamic Guidance. (in Persian) Mohammadi, K. (2002). Rummy, the Master of Love and Sama. Publications of the Ministry of Culture and Islamic Guidance. (in Persian) Mohammadi, M. (2014). The impact of music psychology on teaching Persian script. In First Conference on Teaching Persian Language and Literature (pp. 604–609). (in Persian) Nasr, S. H. (2010). Islamic Art and Spirituality (R. Ghasemian, Trans.). Hekmat Publications (in Persian) Pazouki, S. (2021). Philosophy of Culture. G. Emami (Ed.), Tehran: Publications of the Iranian Institute of Philosophy (in Persian) Qasempour Ravandi, M., & Mahdavi Rad, M. A. (2000). The outer and inner in mystical exegesis. Modares Humanities, 2(4), 125–141. Rumi, J. M. (1984). The Spiritual Masnavi (R. A. Nicholson, Ed.). Amirkabir. (in Persian) Rumi, J. M. (1999). The Complete Works of Shams Tabrizi (B. Forouzanfar, Ed., 4th ed.). Amirkabir. (in Persian) Rumi, J. M. (2009). Ghazaliyat-e Shams Tabrizi (M. R. Shafiei Kadkani, Ed. & Annot., 4th ed.). Sokhan. Schimmel, A. (2008a). I am Wind, you are Fire (F. Badrehei, Trans.). Toos. (in Persian) Schimmel, A. (2008b). Mystical Dimensions of Islam (A. Gavahi, Trans., 1st ed.). Daftar-e Nashr-e Farhang-e Eslami. (in Persian) Shafiei Kadkani, M. R. (2009). Poetry and Music, Agah Publication. (in Persian) Shajari, M., & Mokhtari, F. (2012). Loving movement and its goal from the viewpoints of Ibn Arabi and Mulla Sadra. Journal of Mysticism Studies, (7), 64–78. (in Persian) Zamani, K. (2004). Comprehensive Commentary on the Spiritual Masnavi (Vol. 4). Ettela'at. (in Persian) Zarrinkoub, A. (1998). From Where to Meeting with God. Elmi. (in Persian) Zarrinkoub, A. (2007). Sere-e Ney (Vol. 1, 11th ed.). Elmi. (in Persian) Zibakalam, F., Hosseini, A., et al. (2014). Analysis and review of music from the perspective of Theodor Adorno and its implications in education. In Proceedings of the International Conference on Philosophy of Education in Practice. (in Persian) | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 870 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 14 |
||