بررسی تاثیر آموزش درس "طراحی معماری و شهرسازی" در عملکرد دانش اموختگان رشته مهندسی عمران (نمونه موردی: فارغ التحصیلان دانشگاه تبریز)

نتایج بدست آمده از تحلیل توصیفی نشان می‌دهد که از پاسخدهندگان 4 نفر (44/4 درصد) زن و 86 نفر (55/95 درصد) مرد هستند. نتایج بدست آمده در خصوص سن نشان می‌دهد که 9 نفر (10 درصد) در بازه سنی"30-25"، 51 نفر (66/56 درصد) در بازه سنی "35-31"، 30 نفر (33/33 درصد) در بازه سنی "40-36" می‌باشند. درخصوص میزان تحصیلات، 40 نفر (44/44 درصد) فارغ‌التحصیل مقطع کارشناسی رشته مهندسی عمران، 50 نفر (55/55 درصد) فارغ‌التحصیل مقاطع بالاتر می‌باشند. در خصوص توزیع فراوانی پاسخ‌دهندگان بر حسب متغییر نوع شغل، یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که پاسخ‌دهندگان دارای شغل عمومی، خصوصی، دولتی، عمومی-خصوصی، عمومی-دولتی و خصوصی-دولتی به ترتیب 88/18 درصد، 22/42 درصد، 10درصد، 11/11 درصد، 3.33 درصد، 33/3 درصد و 11/11 درصد از حجم نمونه آماری را به خود اختصاص داده‌اند. مدت انجام شغل حرفه‌ای 5-1 سال، 77/17 درصد، 10-6 سال، 22/42 درصد، 15-11 سال، 88/8 درصد و 20-16 سال 11/31 درصد می‌باشد. برای بررسی میزان نرمال بودن توزیع متغییرات از آزمون کلموگراف-اسمیرنوف استفاده شده است. با توجه به سطوح معنی‌داری به دست آمده نتیجه گرفته می‌شود که تمام متغیرها دارای توزیع نرمال می‌باشند (<5/0) 

پژوهش حاضر به بررسی تاثیر آموزش درس طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد شاغلین مهندسی عمران دانشگاه تبریز، پرداخته است. نتایج توصیفی نشان داد اکثر شاغلین مهندسی عمران مرد هستند و در کار خصوصی اشتغال دارند و دارای سابقه 6-10سال هستند. برای بررسی کلی سوالات از طیف لیکرت استفاده شده است که در سه بازه ضعیف 71-26، متوسط 97-72 و 98-123 خوب امتیاز بندی شده اند که نشان می‌دهد تاثیر اموزش طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش‌آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز 66/26 درصد ضعیف، 66/36 درصد متوسط و 66/36 درصد خوب است. برای بررسی تک تک گویه‌ها از طیف استاندارد بازرگان استفاده شده است که با توجه به این طیف، ضرورت ارائه درس مذکور با میانگین 62/3 درمورد بخش معماری و 3.5 درمورد بخش شهرسازی از امتیاز 5 نشان می‌دهد که اکثریت پاسخ‌دهندگان آگاه به این ضرورت هستند و اکثرا دلیل آن را نیز ارتباط نزدیک رشته عمران با دو رشته معماری و شهرسازی با تاکید بیشتر بر رشته معماری در محیط حرفه‌ای می‌دانند. پاسخ‌دهندگان درمورد موافقت با اصل تاثیرگذاری مباحث بحث شده در کلاس در جامعه حرفه‌ای، در بخش معماری با میانگین 36/3 و در بخش شهرسازی با میانگین 24/3 از امتیاز 5 تردیدی ندارند، اما مباحث بحث شده را اکثرا قدیمی و فاقد مطالب نو و طراحی‌های جدید می‌دانند و با اکتفا بر اصول اولیه معماری و شهرسازی موافق نیستند.

درمورد تاثیرگذاری مدت زمان آموزش مطالب مربوط به طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد شاغلین مهندسی عمران به ترتیب میانگین‌های 06/3 و 97/2 ارائه شده است و اکثر پاسخ‌دهندگان خواستار افزایش مدت زمان ساعات برگزاری کلاس متناسب با حجم مطالب مهم و اصلی می‌دانند و نیز درمورد تاثیرگذاری تعداد جلسات برگذاری این درس بر عملکرد شاغلین نیز با میانگین‌های 93/2 و 91/2 موافق هستند و تعداد نسبتا زیادی خواستار افزایش تعداد جلسات و نیز برگزاری مجزای کلاس‌های مربوط به دو بحث معماری و شهرسازی و نیز بخش نظری و عملی بحث معماری می‌باشند. دانش‌آموختگان رشته عمران یک ترم آموزش طراحی معماری را که نهایتا به آشنایی با اصول اولیه و ابتدایی طراحی معماری می‌انجامد، ناکافی و بدون کاربرد حرفه‌ای می‌دانند. دانش‌آموختگان مقطع کارشناسی رشته عمران بر تاثیرگذاری زمان ارائه (ترم) این درس چه در بخش معماری و چه در بخش شهرسازی به ترتیب با میانگین‌های 4/3 و 3 تاکید دارند اما زمان ارائه درس مورد بحث در ترم سوم را مناسب نمی‌دانند و معتقد هستند بهتر است این درس در ترم‌های بالاتر ارائه شود تا دانشجویان با مطالب اولیه در ترم‌های پایین‌تر آشنا شوند. زیرا در ترم سوم دانشجویان تنها با چند درس پایه رشته عمران آشنا شده‌اند و تنها پیش نیاز این درس، رسم فنی و نقشه‌کشی ساختمان بیان شده است، در حالیکه آشنایی دانشجویان با مطالبی نظیر مصالح و سازه و ... قبل از آموزش درس طراحی و شهرسازی ضروری به نظر می‌رسد.

پاسخگویان با میانگین بالای 8/3 بر تاثیرگذاری آشنایی اساتید درس مذکور، با نکات فنی تجربی و محیط عملی در انتقال مفاهیم به دانشجویان تاکید دارند و علت آن را آموزش نحوه عملی ساختن مطالب تئوری در جامعه حرفه‌ای می‌دانند. از نظر آنان اساتیدی که فقط در محیط آکادمیک حضور دارند توانایی انتقال مفاهیم به صورت کاربردی را ندارند. پاسخگویان با میانگین 68/3 بر تاثیر کاربردی بودن آموزش‌ها در  عملکرد حرفه‌ای اذعان دارند. دانش‌آموختگان با میانگین 45/3 معتقد هستند که آموزش درس طراحی معماری در افزایش کیفیت طراحی ساختمان‌ها تاثیر دارد و علت عدم کیفیت طراحی‌ها را عدم ارتباط موثر و گام به گام مهندسین دو رشته عمران و معماری در طی نقشه‌کشی و روند طراحی می‌دانند. پاسخ‌دهندگان با میانگین 8/3 بر تاثیر زیاد آشنایی دانشجویان عمران با درس طراحی معماری در ادراک زیبایی‌شناسی اثر معماری و حفظ کیفیت آن در جامعه حرفه‌ای معتقد هستند، زیرا امروزه با افزودن تکنولوژی‌های جدید در عرصه سازه‌های عظیم امکان ساخت بناهای مختلف از نظر فرمی وجود دارد و دانشجویان عمران باید با چنین طرح‌هایی در پروسه درس طراحی معماری آشنا شوند تا بتوانند برای آنها سازه مناسبی چه از لحاظ بارگذاری و تحمل نیروها و چه از لحاظ پایداری و استقامت طراحی کنند. همچنین جهت تصمیم‌گیری مناسب نسبت به شکل سازه‌ای نیاز به دانستن و آشنایی با عملکردها و نقشه‌های معماری دارند. دانش‌آموختگان با میانگین 13/3 معتقد به تاثیرگذاری مشکلات تدریس اعم از عدم بهره‌گیری از اساتید آشنا با جامعه حرفه‌ای و درگیر محیط کار، نبودن امکانات و تسهیلات لازم جهت آموزش درس مذکور و عدم کیفیت مطالب آموزشی و ... هستند و برگزاری کلاس‌های درس طراحی معماری و شهرسازی را در محیطی متناسب با این درس انتظار دارند. رشته معماری جزء و رشته شهرسازی کل می‌باشد زیرا معماری برای طراحی یک بنا کاربرد دارد ولی شهرسازی مجموعه‌ای از بناهای مختلف را کنار هم قرار می‌دهد. با این تعریف رشته عمران نیز می‌تواند جزئی در مقابل شهرسازی باشد پس رشته عمران و شهرسازی با هم ارتباط جزء به کل دارند و دانش‌آموختگان رشته عمران با میانگین 46/3 معتقد به تاثیر بالای آشنایی مهندسین عمران با درس شهرسازی جهت افزایش کیفیت بصری در ساخت و ساز شهری هستند.

از نظر پاسخ‌دهندگان بخش معماری آموزش درس طراحی معماری و شهرسازی، با میانگین 68/3 در حرفه طراحی تاثیر دارد. بخش طراحی رشته معماری و بخش محاسبات رشته عمران تقریبا مکمل یکدیگر هستند و آشنایی دانشجویان هر دو رشته با بخش محاسبات و طراحی با الویت قراردادن بخش مربوط به رشته خود حائز اهمیت است. دانش‌آموختگان رشته عمران با میانگین 97/2 معتقد هستند که آموزش درس مذکور در حرفه مدیریت یا اجرا نیز تاثیر دارد و به همین دلیل خواستار افزودن بخش عملی به سرفصل این درس جهت آشنایی با محیط کار حرفه‌ای و تجربه اجرای پروژه‌های ساختمانی هستند. همچنین با میانگین 26/3 تاثیر آموزش درس مورد بررسی در حرفه نظارت را بیان می‌دارند تا هنگام نظارت بتوانند نکات فنی مربوط به جزئیات معماری را درک نمایند.

از نظر پاسخ‌دهندگان مباحث درس معماری با میانگین 06/3 در نظارت مهندسین عمران تاثیرگذار است، زیرا آشنایی نسبی با ضوابط و مقررات ملی انچه که به معماری کاربردی و بخش کنترل نظارت مربوط است، باعث تصممیم‌گیری درست می‌شود. همچنین مباحث بحث شده در درس معماری با میانگین 11/3 در بخش اجرا مهندسین عمران تاثیرگذار است زیرا آشنایی با مسائل اجرایی به خصوص دیتیل‌های اجرایی نقشه‌های ترسیمی برای هماهنگی بیشتر مهندسین عمران و معماری ضروری است. در بخش طراحی نیز پاسخ‌دهندگان با میانگین 59/3 معتقد به تاثیرگذاری مباحث درس معماری در طراحی مهندسین عمران هستند. در کل آموزش درس طراح معماری و شهرسازی برای دانش‌آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز 26/67 درصد در بخش معماری و 74/32 درصد در بخش شهرسازی در عملکرد شاغلین تاثیر دارد. در کل جهت بهبود تاثیر آموزش درس طراحی معماری و شهرسازی در تربیت فارغ‌التحصیلان متناسب با نیازهای واقعی جامعه حرفه‌ای، در درجه اول بهتر است با توجه به گستردگی موضوعات و سرفصل، درس مذکور در غالب دو درس مجزای 2 واحدی با عنوان‌های اصول معماری و اصول شهرسازی، برای دانشجویان رشته عمران در نظر گرفته شود و در نهایت پیشنهاداتی جهت افزایش تاثیر آموزش درس طراحی‌ معماری و شهرسازی در عملکرد دانش‌آموختگان رشته عمران دانشگاه تبریز ارائه شده است.

رشته عمران و معماری در بخش ساخت و ساز مکمل یکدیگر هستند. سرفصل مشترک آنها در دانشگاه درس طراحی معماری است. این پژوهش به بررسی تاثیر آموزش درس طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش‌آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز در جامعه حرفه‌ای می‌پردازد. شیوه پژوهش، ترکیبی- تحلیلی است که با استفاده از مطالعه‌ موردی انجام شده است. در روش کیفی، جهت بررسی وضعیت هر یک از گویه‌های مورد پژوهش، از طیف استاندارد ارزیابی بازرگان و در روش کمی، برای مقایسه تاثیر آموزش مولفه‌های اصول و مبانی معماری و اصول و مبانی شهرسازی در عملکرد شاغلین عمران دانشگاه تبریز، از تکنیک پیمایش (مشاهده و پرسشنامه) استفاده شده است. مقدار ضریب الفای کرونباخ 94 درصد بدست آمد که نشان‌دهنده این مطلب است که پرسشنامه از پایایی قابل‌قبولی برخوردار است. برای بررسی نرمال بودن توزیع متغییرات از آزمون کلموگروف-اسمیرنوف استفاده شده است. با توجه به سطوح معنی‌داری به دست آمده نتیجه گرفته می‌شود که هر دو مولفه اصلی اصول و مبانی معماری و اصول و مبانی شهرسازی دارای توزیع نرمال می‌باشند. جهت بررسی وضعیت هر یک از گویه‌های مورد پژوهش، از طیف استاندارد ارزیابی بازرگان استفاده شده است که هستند. نتایج در بخش کیفی نشان می‌دهد در هر سه مورد "وضعیت تاثیر آموزش درس طراحی معماری در پیشبرد و درک جایگاه طراحی معماری در امور مهندسی عمران"، "وضعیت تاثیر آموزش درس طراحی معماری در پیشبرد جایگاه طراحی معماری در امور نظارت و اجرا" و "وضعیت تاثیر آموزش درس اصول و مبانی شهرسازی در عملکرد دانش‌آموختگان مهندسی عمران" گویه‌ها، اکثرا نسبتا مطلوب هستند و در بخش کمی نیز، تاثیر آموزش طراحی معماری و شهرسازی در عملکرد دانش‌آموختگان رشته مهندسی عمران دانشگاه تبریز 66/26 درصد ضعیف، 66/36 درصد متوسط و 66/36 درصد خوب است. برای مقایسه تاثیر آموزش مولفه‌های اصول و مبانی معماری و اصول و مبانی شهرسازی در عملکرد شاغلین عمران دانشگاه تبریز از آزمون T استفاده شده است که به ترتیب 26/67 درصد و 74/32 درصد است.