| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,175 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,780,653 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,253,095 |
مدل نبرد دانایی (نَدان) در جنگهای شناختی، اطلاعاتی و ترکیبی: تبیین تحول از داده تا معنا در معماری نبردهای اطلاعاتی | ||
| نشریه مطالعات دانش پژوهی | ||
| سخن سردبیر، دوره 5، شماره 1 - شماره پیاپی 15، فروردین 1405، صفحه 1-43 اصل مقاله (967.34 K) | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jkrs.2026.21366 | ||
| نویسنده | ||
| رسول زوارقی* | ||
| استاد، گروه علم اطلاعات و دانششناسی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف: این سخن سردبیر با هدف تبیین تحولات ماهوی جنگهای معاصر و معرفی مدل مفهومی «نبرد دانایی (نَدان)» تدوین شده است. این مدل که همزمان با جنگ دوم تحمیلی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران (از نهم اسفند ۱۴۰۴) صورتبندی شده، نشان میدهد که میدان منازعات امروز از عرصههای صرفاً فیزیکی به معماری چندلایه دانایی، شامل داده، اطلاعات، دانش، شناخت و معنا گسترش یافته است. در این چارچوب، «نَدان» افزون بر آنکه مخفف «نبرد دانایی» است، بهصورت مفهومی نیز به راهبردی اشاره دارد که در آن ابزار و میدان عمل دشمن در ساحت دانایی قرار میگیرد و هدف نهایی آن تولید و گسترش «نادانی» در جامعه هدف است؛ یعنی تضعیف توان تحلیل، اختلال در ادراک جمعی و تحریف معناهای مسلط. روششناسی: این تحلیل با رویکردی نظری–تفسیری و با اتکا به ادبیات مطالعات جنگ شناختی، جنگ اطلاعاتی، جنگ شبکهمحور و جنگ ترکیبی انجام شده است. مقاله با مرور و تلفیق دیدگاههای کلیدی پژوهشگران بینالمللی و تحلیل تحولات مفهومی جنگ در عصر شبکهای، چارچوب نظری مدل ندان را استخراج میکند. در این چارچوب، فرایند منازعه در قالب پیوستاری داناییمحور از داده تا معنا صورتبندی میشود و روابط متقابل میان این لایهها در شکلدهی به برتری راهبردی تحلیل میگردد. یافتهها: یافتههای نظری این پژوهش، نشان میدهد که قدرت در جهان شبکهای امروز بهطور فزایندهای بر کنترل و مدیریت دانایی استوار شده است. تسلط بر جریان دادهها، پردازش اطلاعات، تولید دانش تحلیلی، هدایت ادراکات و مهندسی روایتها، عناصر نوین قدرت در منازعات معاصر را شکل میدهند. این عناصر در مدل ندان در قالب پنج سطح بههمپیوسته تبیین میشوند: 1-نبرد دادهای؛ شامل گردآوری و کنترل دادههای خام؛ 2-نبرد اطلاعاتی؛ شامل سازماندهی و جهتدهی دادهها برای شکلدهی پیامها؛ 3-نبرد دانشی؛ شامل تحلیل و مدلسازی نظاممند اطلاعات برای تصمیمسازی راهبردی؛ 4-نبرد شناختی؛ شامل تأثیرگذاری بر ادراکات و سوگیریهای ذهنی؛ ۵-نبرد معنایی؛ شامل تولید و تثبیت روایتها و چارچوبهای تفسیری. این متن نشان میدهد که دشمن با بهرهگیری از این لایهها میکوشد از مسیر دستکاری دانایی، به هدف راهبردی خود یعنی گسترش نادانی ساختاری در جامعه هدف دست یابد. نتایج: نتیجه اصلی این سخن سردبیر آن است که فهم جنگهای معاصر مستلزم نگاه به «معماری دانایی» بهعنوان میدان اصلی رقابت است. مدل ندان نشان میدهد که پیروزی در جنگهای شناختی و اطلاعاتی نه صرفاً در توان نظامی، بلکه در میزان تسلط بازیگران بر چرخه دانایی (از داده تا معنا) تعیین میشود. از این منظر، امنیت ملی در عصر شبکهای مستلزم تقویت حکمرانی داده، توان تحلیل دانشی، سواد شناختی و مدیریت روایتهای اجتماعی است تا از تبدیل جنگ دانایی به تولید نادانی در جامعه جلوگیری شود. اصالت و ارزش: اصالت مدل ندان در پیوند میان علوم اطلاعات، مطالعات دانایی، علوم شناختی و مطالعات امنیتی نهفته است. این مدل با ارائه چارچوبی چندلایه برای تحلیل رقابتهای دانایی، زبان مفهومی تازهای برای فهم جنگهای اطلاعاتی و شناختی فراهم میآورد. ارزش آن در آن است که نشان میدهد چگونه دانایی میتواند هم ابزار قدرت و هم هدف تخریب در منازعات مدرن باشد. این رویکرد میتواند مبنایی برای توسعه پژوهشهای میانرشتهای و طراحی سیاستهای امنیت دانایی، حکمرانی اطلاعاتی و تقویت تابآوری شناختی جوامع در برابر جنگهای ترکیبی آینده فراهم سازد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مدل نبرد دانایی (نَدان)؛ جنگ اطلاعاتی؛ جنگ شناختی؛ جنگ ترکیبی؛ معماری دانایی؛ اکوسیستم اطلاعاتی؛ روایت و معنا؛ مطالعات دانشپژوهی | ||
|
سایر فایل های مرتبط با مقاله
|
||
| مراجع | ||
|
Alberts, D. S. ; Garstka, J. J., & Stein, F. P (1999). Network centric warfare: Developing and leveraging information superiority. Washington, DC: Command and Control Research Program (CCRP), U.S. Department of Defense. Argyris, C. ., & Schon D.A. (1995). Organizational learning II: Theory, method, and practice. Reading, MA: Addison‑Wesley. Berger, P. L., & Luckmann, T. (1967). The social construction of reality: A treatise in the sociology of knowledge. New York: Vintage. Comfort, L. K.; Boin, A., & Demchak, C. C. (2010). Designing resilience: Preparing for extreme events. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press. Castells, M. (2009). Communication power. Oxford: Oxford University Press. Castells, M. (2010). The rise of the network society (2nd ed.). Oxford: Wiley‑Blackwell. Claverie, B., & Du Cluzel, F. (2022). “Cognitive warfare”: The advent of the concept of “cognitics” In the field of warfare. Cognitive Warfare: the future of cognitive dominance, 2-1-2-7. Davenport, T. H., & Beck, J. C. (2002). The attention economy: Understanding the new currency of business. Boston, MA: Harvard Business School Press. Davenport, T. H., & Prusak, L. (1998). Working knowledge: How organizations manage what they know. Boston, MA: Harvard Business School Press. Entman, R. M. (1993). Framing: Toward clarification of a fractured paradigm. Journal of Communication, 43(4), 51–58. Fairclough, N. (1995). Media discourse. London: Bloomsbury Academic. Floridi, L. (2014). The fourth revolution: How the infosphere is reshaping human reality. Oxford: Oxford University Press. Haas, P. M. (1992). Introduction: Epistemic communities and international policy coordination. International Organization, 46(1), 1–35. Hoffman, F. G. (2007). Conflict in the 21st century: The rise of hybrid wars. Arlington, VA: Potomac Institute for Policy Studies. Hoffman, F. G. (2014). Hybrid warfare and challenges. In Strategic studies (pp. 329-337). Routledge. Kahneman, D. (2011). Thinking, fast and slow. New York: Farrar, Straus and Giroux. Kaldor, M. (2012). New and old wars: Organized violence in a global era (3rd ed.). Stanford, CA: Stanford University Press. Kitchin, R. (2014). The data revolution: Big data, open data, data infrastructures and their consequences. London: Sage. Libicki, M. C. (2007). Conquest in cyberspace: National security and information warfare. Cambridge: Cambridge University Press. Libicki, M. C. (2021). Cyberspace in peace and war (2nd ed.). Annapolis, MD: Naval Institute Press. Mayer‑Schönberger, V., & Cukier, K. (2013). Big data: A revolution that will transform how we live, work, and think. Boston, MA: Houghton Mifflin Harcourt. McCombs, M. E., & Shaw, D. L. (1972). The agenda‑setting function of mass media. Public Opinion Quarterly, 36(2), 176–187. Miskimmon, A., O’Loughlin, B., & Roselle, L. (2014). Strategic narratives: Communication power and the new world order. New York: Routledge. Nonaka, I., & Takeuchi, H. (1995). The knowledge‑creating company: How Japanese companies create the dynamics of innovation. New York: Oxford University Press. Nowotny, H., Scott, P., & Gibbons, M. (2001). Re‑thinking science: Knowledge and the public in an age of uncertainty. Cambridge: Polity Press. Nye, J. S. (2004). Soft power: The means to success in world politics. New York: PublicAffairs. Nye, J. S. (2010). Cyber power. Cambridge, MA: Belfer Center for Science and International Affairs, Harvard Kennedy School. Nye, J. S. (2011). The future of power. New York: PublicAffairs. Rid, T. (2020). Active measures: The secret history of disinformation and political warfare. New York: Farrar, Straus and Giroux. Stehr, N. (1994). Knowledge societies. London: Sage. Toffler, A., & Toffler, H. (1993). War and anti‑war: Survival at the dawn of the 21st century. Boston, MA: Little, Brown and Company. Vraga, E. K., & Tully, M. (2021). News literacy, social media behaviors, and skepticism toward information on social media. Information, Communication & Society, 24(2), 150–166. Wardle, C., & Derakhshan, H. (2017). Information disorder: Toward an interdisciplinary framework for research and policy making. Strasbourg: Council of Europe. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3,097 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 173 |
||