آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شماره‌ها | 1,551 |
| تعداد مقالات | 18,922 |
| تعداد مشاهده مقاله | 63,440,767 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 23,159,234 |
عروسک‌های نی و آیین زار در بوشهر: بازنمایی عناصر هستی و باورهای محافظتی | ||
| تاریخ فرهنگ ایران | ||
| دوره 3، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 132-149 اصل مقاله (1016.18 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی Released under (CC BY-NC 4.0) license I Open Access I | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/ihc.2026.69839.1114 | ||
| نویسنده | ||
| ناهید جعفری دهکردی* | ||
| استادیار گروه صنایع دستی دانشکده هنر و علوم انسانی؛ دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران | ||
| چکیده | ||
| در فرهنگ عامه بوشهر، عروسک‌هایی از ساقه‌های نی ساخته می‌شدند که افزون بر کارکرد سرگرمی، نقش بلاگردان دخترکان را نیز ایفا می‌کردند. این مطالعه بر پایه مردم‌نگاری بوده و گردآوری داده‌ها از طریق مطالعات میدانی و اسنادی، به‌صورت توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است. جامعه آماری پژوهش شامل عروسک‌های بلاگردان در فرهنگ‌های عامه ایران بوده و از میان آن‌ها یک نمونه ساخته‌شده از نی در فرهنگ مردمان بوشهر بررسی شده است. هدف پژوهش، تبیین عناصر چهارگانه هستی در عروسک‌های نی بوشهر و تحلیل کارکرد آیینی آن‌هاست. پرسش اصلی این‌گونه مطرح می‌شود که بازنمایی عناصر هستی در این عروسک‌ها چه نسبتی با باورهای محافظتی آیین زار داشته است؟ در باور مردمان این منطقه، نیروهای ماورایی یا «اهل هوا» می‌توانستند دخترکان را دچار بیماری و آسیب کنند و در چنین شرایطی، عروسک به‌مثابه جانشین کودک عمل کرده و بلا به آن منتقل می‌شد. سرنوشت نهایی این عروسک، سوزانده شدن توسط مامازار یا یکی از زنان متأهل بود؛ عملی که نماد دفع بلا و بازگرداندن تعادل به زندگی فرد و جامعه تلقی می‌شد. نتایج نشان داده‌اند که این فرآیند همچنین بازتابی از چرخه عناصر چهارگانه هستی بوده است: نی به‌عنوان گیاهی برخاسته از خاک و پرورده در آب رشد می‌کرده، در معرض باد قرار می‌گرفته و سرانجام با آتش به خاکستر بدل می‌شده است. بدین‌ترتیب، ترکیب (آب + باد + آتش → خاک) در کالبد عروسک بازنمایی می‌شده است؛ چرخه‌ای که بیانگر تبدیل نیروهای ناآرام به انرژی قابل کنترل و پاسداشت نظم کیهانی در باورهای آیینی مردم بوشهر توسط زنان بوده است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| فرهنگ عامه بوشهر؛ عناصر چهارگانه هستی؛ اهل هوا؛ بلاگردانی؛ عروسک‌های نی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 344 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 300 |
||