«داستان را» در شاهنامه و مترادفات آن در متون فارسی دری

در اینکه عبارت «داستان را»، در هر معنایی که در نظر گرفته شود، جز در شاهنامه دیده نشده، و یا اگر در سایر متون موجود بوده، توسّط کاتبان و یا شاید مصحّحان معدوم شده، این امکان را که بیش از این در خصوص معنای نخستین و تحوّل ­یافتۀ آن کنکاش شود، سلب می ­کند، امّا اگر این تعبیر، خود، برساختۀ فردوسی نبوده باشد، منطقاً، آن گونه که از معنای «داستان» بر می ­آید، بایست در آغاز، معنای «مثلاً، برای مثال/نمونه، از سر کنایه» داشته بوده باشد و سپس از طریق فرایند دستوری­ شدگی، از معنای اصلی فاصله گرفته و معنای «حتّی» یافته باشد. در هر حال، به فرض قبول این احتمال ضعیف که این تعبیر ساختۀ فردوسی باشد، نبودِ آن در آثار پس از شاهنامه، به ­ویژه آثار حماسی که عمدتاً متأثّر از زبان شاهنامه هستند، نکتۀ جالب‌توجّهی است.