آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,521 |
| تعداد مقالات | 18,559 |
| تعداد مشاهده مقاله | 60,841,207 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 21,687,740 |
تراژدی یونانی و نقش معرفتی- تربیتی آن، در دستگاه فلسفی افلاطون | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| دوره 20، شماره 55، تیر 1405، صفحه 765-782 اصل مقاله (668.24 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.71251.4425 | ||
| نویسندگان | ||
| سوهاد خضیر کریم1؛ علی اصغر مروت* 2؛ علی سلمانی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری، گروه فلسفه هنر، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران | ||
| 2استادیار گروه فلسفه هنر، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران | ||
| 3دانشیار، گروه فلسفه هنر، دانشگاه بوعلیسینا، همدان، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقاله حاضر دیدگاه انتقادی افلاطون نسبت به تراژدی یونانی و کارکرد آن را بررسی میکند. افلاطون تراژدی را تنها یک هنر یا ژانر هنری خاص نمیداند. از نظر او تراژدی حاوی نوعی جهانبینی خاص است که در میان مردم جاری و حاکم است. درست است که نگاه افلاطون به تراژدی متأثر از نگاه کلی او در مورد هنر است، اما آنچه سبب میشود تراژدی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار باشد، نوعی سبک زندگی است که در آن ترویج شده و مورد ستایش قرار میگیرد. برای بررسی دیدگاه افلاطون در مورد تراژدی و کارکرد آن، ابتدا تلاش شد تا مفهوم «میمسیس» (تقلید/ بازنمایی) در رسالههای افلاطونی مورد بررسی قرار دهیم. با بررسی این مفهوم مشخص شد که تقلید به عنوان ذات هنر، فینفسه امر منفی و سلبی نیست. درست است که افلاطون در برخی از فقرات از نوعی تقلید مذموم و ناپسند صحبت میکند، اما نمیتوان این نوع برخورد را در مورد کل معنای هنر تعمیم داد. نوع تقلید به کاررفته در هنرها، دیدگاه افلاطونی را نسبت به آن مشخص میکند. تقلیدی که به خلق و به عبارت دقیقتر زایش آثار هنری متأثر از حقیقت میشود، نه تنها مذموم نیست که لازم و ضروری نیز میباشد؛ در مقابل، تقلید از اشیا و امور موجود در عالم به واسطه دوری از حقیقت، مذموم و ناپسند است. بعد از مشخص شدن نگاه دوگانۀ افلاطون به هنر، به سراغ بخشهایی از رسالات افلاطونی رفتیم که در آنها بطور ضمنی به تراژدی و کارکردهای معمول آن اشاره شده است. تراژدی معمول با تغذیه و تقویت بخش پایینتر نفس، تأثیر مخرب روانی و اخلاقی بر مخاطب میگذارد، مرگ را بزرگترین شر به تصویر میکشد، سوگواری را تشویق مینماید، و مهمتر از همه، جهانبینی مبتنی بر حاکمیت «مویرا» (سرنوشت) را ترویج میکند، اما در مقابل، افلاطون به نوعی تراژدی آرمانی معتقد است که بازنمایی «زیباترین و بهترین زندگی» (یعنی زندگی وقفشده به خرد و فضیلت) است. این نوع تراژدی نه یک ژانر ادبی موجود، بلکه یک «پروژه» است که باید در قالب زندگی فیلسوفانه (سقراط در فایدون) و قانون اساسی آرمانی (مگنزیا در قوانین) تحقق یابد. مهمترین کارکرد این نوع تراژدی، تطهیر نفس از طریق جدا کردن آن از تعلقات بدنی و هدایت آن به سوی خرد و فضیلت است | ||
| کلیدواژهها | ||
| تراژدی؛ افلاطون؛ جهان ایدهآل؛ معرفتشناسی؛ آموزش | ||
| مراجع | ||
|
افلاطون. (1380). دوره آثار افلاطون (چهار جلدی)، ترجمه محمد حسین لطفی، تهران: نشر خوارزمی.
راس، دیوید. (1400). نظریه مثل افلاطون، ترجمه حسن فتحی، تهران: نشر نی.
صیدی، محمود – دیرباز، عسگر. (1394). بازخوانی هستی شناختی و معرفتشناختی دیدگاه مثل، مطالعات اسلامی: فلسفه و کلام، 47 (95)، 103-134
گاتری، ویلیام کیت چیمبرز. (1378). فلاسفه یونان از افلاطون تا ارسطو ، ترجمه حسن فتحی، تهران: نشر فکر روز.
References
Adam, J. (1902). The Republic of Plato (Vol. 2: Books VI-X and Indexes) (2nd ed., 1963). Cambridge University Press.
Ebrey, D. (2023). The Phaedo as an alternative to tragedy. Classical Philology, 118(2), 153-171.
Esposito, M. (2023). The realm of mimesis in Plato: Orality, writing, and the ontology of the image. Brill.
Fitzpatrick, A. D. (2008). The motif of fate in Greek tragedy. The Classical Outlook, 85(2), 49-55.
Golden, L. (1975). Plato's concept of mimesis. The British Journal of Aesthetics, 15(2), 118-131.
Guthrie, W. & Keith C. (1999). Greek Philosophers from Plato to Aristotle – Translated by H. Fathi, Tehran: Fekr Rooz Publishing House. (in Persian)
Halliwell, S. (1984). Plato and Aristotle on the denial of tragedy. Proceedings of the Cambridge Philological Society, 30(210), 49-71.
Halliwell, S. (2002). The aesthetics of mimesis: Ancient texts and modern problems. Princeton University Press.
Nussbaum, M. C. (1986). The fragility of goodness: Luck and ethics in Greek tragedy and philosophy (2nd ed., 2001). Cambridge University Press.
Palumbo, L. (2008). Mimesis: Rappresentazione, teatro e mondo nei dialoghi di Platone e nella Poetica di Aristotele. Loffredo Editore.
Petraki, Z. (2018). The body of the hero: Death and heroization in Sophocles’ Oedipus at Colonus and Plato’s Phaedo. Ariadne, 22, 127-162.
Plato (2001). Plato's Works (four volumes) – Translated by M.H. Lotfi, Tehran: Kharazmi Publishing House. (in Persian)
Plato. (1) (1997). Apology (G. M. A. Grube, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 399 BCE)
Plato. (10) (1997). Statesman (C. J. Rowe, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360-347 BCE)
Plato. (11) (1997). Symposium (A. Nehamas & P. Woodruff, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 380-370 BCE)
Plato. (12) (1997). Timaeus (D. J. Zeyl, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360 BCE)
Plato. (13) (1997). Gorgias (N. White, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360 BCE)
Plato. (2) (1997). Cratylus (C. D. C. Reeve, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360 BCE)
Plato. (3) (1997). Ion (P. Woodruff, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 380 BCE)
Plato. (4) (1997). Laws (T. J. Saunders, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 350 BCE)
Plato. (5) (1997). Phaedo (G. M. A. Grube, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360 BCE)
Plato. (6) (1997). Phaedrus (A. Nehamas & P. Woodruff, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 370 BCE)
Plato. (7) (1997). Philebus (D. Frede, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360-347 BCE)
Plato. (8) (1997). Republic (G. M. A. Grube, Trans.; C. D. C. Reeve, Rev.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 375 BCE)
Plato. (9) (1997). Sophist (N. White, Trans.). In J. M. Cooper (Ed.), Plato: Complete works. Hackett Publishing. (Original work written c. 360 BCE)
Ross, D. (2021) Plato's Theory of Proverbs – Translated by Hassan Fathi, Nay Publishing House – Tehran (in Persian)
Saidi, M. & Dirbaz, A. (2015). Ontological and Epistemological Rereading of the Proverbs View, Islamic Studies: Philosophy and Theology, 47(95)., 103-134. (in Persian)
Schearer, R. W. (2012). Fate and determinism in Aeschylus and Sophocles. Arethusa, 45(3), 321-345.
Sörbom, G. (1966). Mimesis and art: Studies in the origin and early development of an aesthetic vocabulary. Scandinavian University Books.
Tatarkiewicz, W. (1970). History of aesthetics (Vol. 1: Ancient aesthetics). Mouton. (Original work published 1960)
Trivigno, F. V. (2025). Tragedy and death in the Phaedo. In Plato on comedy and tragedy: The role of drama in the pursuit of happiness (pp. 188-219). Cambridge University Press.
Verdenius, W. J. (1962). Mimesis: Plato's doctrine of artistic imitation and its meaning to us. E. J. Brill.
Vernant, J.-P., & Vidal-Naquet, P. (1988). Myth and tragedy in ancient Greece. Zone Books.
Von Franz, M.-L. (1999). Dreams. Shambhala Publications | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 180 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 18 |
||