آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,480 |
| تعداد مقالات | 18,080 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,503,105 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,866,831 |
چرا الگوی مهندسی، معیار نابسندهای برای کارآمدی علوم انسانی است؟ | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 بهمن 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.71253.4426 | ||
| نویسنده | ||
| علیرضا منجمی* | ||
| گروه فلسفه علم و فناوری- پژوهشگاه علوم انسانی | ||
| چکیده | ||
| علوم انسانی کاربردی نیست و باید در راستای حل مسائل جامعه کاربردی شود، ادعایی است که این روزها بسیار تکرار میشود. این ادعا را بیشتر مدیران و سیاستگذارانی مطرح میکنند که الگوی مهندسی در ذهنشان غالب است. پیامد چنین نگاهی سیاستگذاریها و توصیههایی است که به دلیل عدم فهم سرشت علوم انسانی نه تنها مشکلی را حل نمیکنند بلکه به پژوهشهای بیفایده و بیکیفیت میانجامند. این مقاله میکوشد بر پایۀ تحلیلی علمشناختی نشان دهد که این انگاره از علوم انسانی بر پایۀ مدلی ایدهآل از علم است. در این الگو رابطۀ ایدهآل میان علوم پایه و علوم مهندسی برقرار است و چون علوم انسانی با این الگو سازگار نیست پس کاربردی نیست. در این مقاله میکوشم نشان دهم که فرافکنی الگوی مهندسی بر علوم انسانی سبب شده است که علوم انسانی ناکارآمد تصور شود. در اینجا در تحلیلی فلسفی با بهره گرفتن از موردکاوی نشان داده شده است که چگونه میتوان به الگوهای جایگزین اندیشید که همزمان با نقد الگوی مهندسی راه متفاوتی برای فهم نسبت علوم انسانی و کاربرد گشودهاند. دو الگویی که در این مقاله مورد مداقه قرار خواهند گرفت دو راه متفاوت را برگزیدهاند. اولی «علوم اجتماعی فرونتیک» فلایبرگ است که میکوشد با نقد مهندسی اجتماعی راه متفاوتی برای اثرگذاری علوم اجتماعی نشان دهد. دومی «سنجۀ تناسب با پرکتیس یا عمل» هنسون است که میکوشد با نقد طبقهبندی رایج علوم طبیعی و انسانی و نقد کاربردیسازی علوم انسانی با پیش کشیدن سنجهای جدید افقی نو بگشاید. هر دو کوشیده بودند با پیش کشیدن یک مفهوم فلسفی افقی جدید برای فهم نسبت کاربرد و علومانسانی بگشایند. علوماجتماعی فرونتیک با تکیه بر مفهوم فرونسیس ارسطویی سعی در احیای نوعی عقلانیت گفتگویی- مفاهمهای دارد. سنجه تناسب با عمل با نقد فلسفۀ علم کلاسیک که صرفاً علوم محض را موجه میداند، پیشنهاد جدیدی برای طبقهبندی علوم پیش رو مینهد و تناسب با عمل را بهعنوان یک سنجۀ طیفی مطرح میکند. هر دو مدل کوشیده بودند رهیافتهایی عملی برای پژوهش پیشنهاد دهند. در این میان علوماجتماعی فرونتیک بیشتر بر مبنای میدانی بیشتری تکیه دارد، ولی سنجۀ تناسب با عمل هم بیاعتنا به روش پژوهش نیست. | ||
| کلیدواژهها | ||
| علوم انسانی؛ علوم طبیعی؛ الگوی مهندسی؛ کاربرد؛ فرونسیس | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 34 |
||