آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,489 |
| تعداد مقالات | 18,178 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,798,839 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 20,284,140 |
امکان مسئولیت اخلاقی در هوش مصنوعی:تبیین فلسفی شکاف مسئولیت | ||
| مجله پژوهش های فلسفی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 دی 1404 | ||
| نوع مقاله: مقاله علمی- پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jpiut.2026.70724.4376 | ||
| نویسندگان | ||
| ساجده فیروزبخت* 1؛ سید مصطفی شهرآیینی2 | ||
| 1فارغ التحصیل رشته فلسفه دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز، ایران | ||
| 2استاد تمام پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی | ||
| چکیده | ||
| در سالهای اخیر، ظهور و گسترش سامانههای هوش مصنوعی پرسشی بنیادی را پیشروی فلسفه اخلاق و فلسفه فناوری نهاده است: چگونه میتوان از مسئولیت اخلاقی در بستری سخن گفت که در آن، تصمیمگیری و کنش از سوی موجوداتی غیرانسانی انجام میشود؟ در سنت فلسفی کلاسیک، مسئولیت اخلاقی همواره با فاعلیت انسانی، قصد، آگاهی و آزادی اراده پیوند داشته، اما ورود فناوریهای هوشمند این پیوند سنتی را به چالش کشیده است. مقاله حاضر با هدف بازتعریف مسئولیت اخلاقی در نسبت با هوش مصنوعی، میکوشد در جهت تبیین فلسفی چالشهای پیرامون آن یا بهاصطلاح «شکاف مسئولیتی» قدم بردارد. روش پژوهش در این مقاله، تحلیلی-تفسیری و مبتنی بر فلسفه فناوری و اخلاق هوش مصنوعی است. یافتههای مقاله نشان میدهد که در شبکههای تعاملی انسان ـ ماشین، مدلهای کلاسیک مسئولیت، دیگر کفایت نداشته و در عوض، میبایست آن را در بستر رابطه میانذاتی و توزیعشده میان فاعلان انسانی و غیرانسانی فهمید. در مرحله بعد، با تحلیل دو نمونه کاربردی، مصادیق واقعی شکاف مسئولیتی بررسی شده و در نهایت، مدل سهسطحی مسئولیت اخلاقی طراحی، سازمانی و نهادی پیشنهاد میگردد. این پژوهش در پی آن است نشان دهد که در مواجهه با فناوریهای نوین، پرسش از فاعل منفرد جای خود را به پرسش از شبکهای از روابط، اثرگذاریها و پاسخگوییهای متقابل میدهد. در خاتمه، مقاله چنین استنتاج میکند که امکان مسئولیت اخلاقی در هوش مصنوعی تنها در صورتی قابل دفاع است که از رویکرد فردمحور کلاسیک فاصله گرفته و مسئولیت بهعنوان سازوکاری نهادی، مشارکتی و در بستر تمامی عوامل انسانی و غیرانسانی بازتعریف گردد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| پاسخگویی الگوریتمی؛ فاعلیت مشارکتی؛ مسئولیت اخلاقی؛ میانجیگری اخلاقی؛ هوش مصنوعی | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 114 |
||