| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,958 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,287,945 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,747,789 |
بررسی تقویت ماندگاری صادرات از طریق مشارکت در زنجیره ارزش جهانی: مورد مطالعه صنایع لبنی ایران | ||
| نشریه علمی پژوهشی مدیریت کسب و کارهای بین المللی | ||
| دوره 8، شماره 3، آذر 1404، صفحه 217-234 اصل مقاله (1.08 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiba.2026.70258.2392 | ||
| نویسندگان | ||
| هاشم آقازاده* 1؛ آریا خردمند2؛ احسان سلطانیفر3؛ الهام رازقندی4 | ||
| 1دانشیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت کسبوکار، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 2کارشناسی ارشد، گروه تجارت بینالملل، دانشکده تجارت و بازرگانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 3استادیار، گروه تجارت بینالملل، دانشکده تجارت و بازرگانی، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| 4استادیار ، گروه تجارت بینالملل، دانشکده تجارت و بازرگانی ، دانشکدگان مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| در سالهای اخیر، پدیده جهانیشدن و شکلگیری زنجیرههای ارزش جهانی ساختار تجارت بینالملل را دگرگون کرده و نقش کشورها را از صادرکنندگان صرف کالاهای نهایی به مشارکتکنندگان در فرآیند جهانی تولید تغییر داده است. در این چارچوب، ماندگاری صادرات بهعنوان شاخصی کلیدی برای سنجش موفقیت صادرات پایدار، اهمیت فزایندهای برای کشورها یافته است. با توجه به اهمیت صنعت لبنیات در صادرات غیرنفتی ایران و بروز چالشهایی همچون ناپایداری بازارهای مورد نظر، هدف این پژوهش بررسی تأثیر مشارکت در زنجیرههای ارزش جهانی بر ماندگاری صادرات شرکتهای لبنی ایرانی است. در این راستا، تحلیل نقش متغیرهای میانجی چون کیفیت محصول، دسترسی به فناوری و سرمایه، تنوعبخشی جغرافیایی و عضویت در توافقنامههای تجاری، و همچنین متغیرهای تعدیلگر مانند پیچیدگی محصول، عمودی بودن صنعت و نهایی بودن کالا نیز مورد توجه قرار گرفتهاند. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر شیوه اجرا، تحلیلی با رویکرد کمّی است. بهمنظور آزمون فرضیهها، از روش معادلات ساختاری مبتنی بر حداقل مربعات جزئی استفاده شده است. ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه محققساختهای بود که با استفاده از پیشینه پژوهش و مطالعات نظری تدوین شده و همچنین روایی محتوایی این پرسشنامه با استفاده از نظر تعدادی از خبرگان سنجیده شد. جامعه آماری شرکتهای لبنی ایران و نمونه آماری شامل 12 شرکت فعال در این صنعت میباشد و دادهها از مدیران، کارشناسان این شرکتها (در مجموع 96 پاسخدهنده) گردآوری شده است. همچنین در این پژوهش تحلیل دادهها با استفاده از نرمافزار SmartPLS انجام شده است. نتایج تحلیل معادلات ساختاری نشان داد که مشارکت در زنجیرههای ارزش جهانی تأثیر مثبت و معناداری بر ماندگاری صادرات دارد. همچنین مشخص شد که برخی متغیرهای میانجی مانند دسترسی به فناوری و سرمایه، کیفیت محصول و تنوعبخشی جغرافیایی در انتقال این اثر نقش معناداری ایفا میکنند. همچنین عضویت در توافقنامههای تجاری نیز بهعنوان متغیر میانجی (واسط)، مسیر اثرگذاری GVC را بر ماندگاری صادرات تقویت میکند. از سوی دیگر، متغیرهای تعدیلگری چون پیچیدگی محصول، عمودی بودن صنعت و نهایی بودن کالا، اثرگذاری معناداری بر رابطه بین مشارکت در GVC و ماندگاری صادرات نداشتند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که مشارکت در زنجیرههای ارزش جهانی، بهویژه از مسیر بهبود کیفیت محصول، افزایش دسترسی به فناوری و توسعه بازارهای صادراتی، میتواند نقشی کلیدی در پایداری صادرات صنایع لبنی ایران ایفا کند. در عین حال، عدم معناداری برخی متغیرهای تعدیلگر نظیر پیچیدگی محصول و عمودی بودن صنعت بیانگر آن است که ساختار زنجیره تأمین و ویژگیهای تکنولوژیکی محصولات لبنی در ایران نیازمند بازنگری و ارتقاء هستند. بر این اساس، تدوین راهبردهای صادراتی مبتنی بر ارتقاء مشارکت در GVC ها، توسعه زیرساختهای فناوری و ارتقاء استانداردهای کیفی میتواند در تقویت موقعیت ایران در بازارهای صادراتی مؤثر واقع شود | ||
| کلیدواژهها | ||
| زنجیره ارزش جهانی؛ صنایع لبنی؛ ماندگاری صادرات | ||
| مراجع | ||
|
انجمن صنایع فرآوردههای لبنی ایران. (۱۴۰۲). گزارش عملکرد صادراتی صنعت لبنیات ایران.
خبرگزاری مهر. (۱۴۰۲). ایران در رتبه نخست صادرات محصولات لبنی آسیا قرار گرفت. بازیابی شده از: https://www.mehrnews.com
رضایی، م.، و یعقوبی منظری، ز. (۱۳۹۶). بررسی تطبیقی مشارکت ایران و ترکیه در زنجیرههای ارزش جهانی. فصلنامه اقتصاد توسعه صادرات، ۱۲(۳)، ۲۹–۴۸.
ملکاخلاق، ع.، آیاخ، م.، و فرخنده، ر. (۱۳۹۱). مدلهای حاکمیت در زنجیرههای ارزش جهانی. فصلنامه سیاستهای صنعتی و تجاری، ۳(۲)، ۸۷–۱۰۵.
هروارنی، م.، ساقب، ف.، و عزیزنژاد، ن. (۱۴۰۱). تحلیل پایداری صادرات در شرایط نوسانی تجارت خارجی ایران. فصلنامه مطالعات بازرگانی بینالملل، ۲۸(۲)، ۸۹–۱۱۰.
الهی، م.، رحمانی، م.، و صادقی، ع. (۱۳۹۶). بررسی ماندگاری صادرات صنایع لاستیک و پلاستیک ایران. فصلنامه سیاستگذاری تجاری ایران، ۹(۱)، ۶۵–۸۴.
یعقوبی منظری، ز. و همکاران. (1401). تحلیل عوامل مؤثر بر ماندگاری صادرات در صنعت لبنیات ایران. فصلنامه مطالعات بازرگانی بینالملل، 28(2)، 89–110.
Abate, G. T., Rashid, S., Borzaga, C., & Getnet, K. (2021). The impact of global value chains on firm performance: Evidence from Sub-Saharan Africa. World Development, 145, 105533. Albornoz, F., Fanelli, S., Hallak, J. C., & Carlos, A. (2016). Export survival and the role of integration agreements. Journal of International Economics, 102, 262–282. Bizan, S., & Persson, T. (2006). Export Duration and Firm Characteristics. Journal of Development Economics, 81(2), 465–480. Biznesed, S., & Persson, T. (2006). Export dynamics and the duration of trade. Journal of International Economics, 70(2), 297–316. Dunn, R., & Lee, H. (2023). Global Value Chains and Resilience in Export Markets. International Trade Journal, 37(1), 45–63. Elahi, M., Rahmani, M., & Sadeghi, A. (2017). An analysis of export persistence in Iran’s rubber and plastic industries. Iranian Journal of Trade Policy, 9(1), 65–84. (In Persian) Felbermayr, G., & Kohler, W. (2006). Exploring the intensive and extensive margins of world trade. Review of World Economics, 142(4), 642–674. Feng, Y., Wei, Y., Zhang, Y., & Xi, L. (2023). Global value chains and export quality: A U-shaped relationship. Economic Modelling, 122, 105874. Gerefii, G., & Fernandez-Stark, K. (2019). The Smile Curve: Value Creation and Value Capture in Global Value Chains. Durham: Duke University, Center on Globalization, Governance & Competitiveness (CGGC). González, R., Teruel, M., & Triguero, Á. (2022). Innovation persistence and export behavior: Evidence from European SMEs. Small Business Economics, 59(1), 47–65. Haraguchi, N., & Ritter, J. (2023). Leveraging GVCs for Structural Transformation in Agro-processing Sectors. UNIDO Industrial Development Report. Harvani, M., Sagheb, F., & Aziznejad, N. (2022). Analysis of export sustainability under fluctuations in Iran’s foreign trade. Journal of International Business Studies, 28(2), 89–110. (In Persian) Iranian Dairy Products Industries Association. (2023). Export performance report of Iran’s dairy industry. (In Persian) Johnson, A., & Lee, D. (2022). Export as a driver of sustainable growth: New perspectives from global trade. World Development Perspectives, 25, 100409. Korcyl, M., Diaz-Mora, C., & Gandoy, R. (2012). Export survival and geographical diversification: Evidence from the EU. International Review of Applied Economics, 26(5), 563–584. Kowalski, P., & Patel, S. (2021). Product complexity, GVC integration, and trade policy in developing countries. OECD Trade Policy Papers, No. 251. Kurekova, L., & Strauss, J. (2017). Export survival in emerging markets: The role of regional trade experience. Journal of Development Studies, 53(5), 702–719. Leonidou, L. C., & Katsikeas, C. S. (1996). The export development process: An integrative review of empirical models. Journal of International Business Studies, 27(3), 517–551. Liu, Y., Tang, Y., & Yang, X. (2021). Participation in global value chains and the upgrading of export structure. Journal of Asian Economics, 77, 101386. Malek Akhlagh, A., Ayakh, M., & Farrokhandeh, R. (2012). Governance models in global value chains. Journal of Industrial and Trade Policies, 3(2), 87–105. (In Persian) Mehr News Agency. (2023). Iran ranks first in dairy products exports in Asia. Retrieved from https://www.mehrnews.com (In Persian) Nguyen, T., & Danby, C. (2021). Backward GVC participation and export diversification. Journal of Economic Integration, 36(3), 489–514. Rezaei, M., & Yaghoubi Manzari, Z. (2017). A comparative study of Iran’s and Turkey’s participation in global value chains. Journal of Export Development Economics, 12(3), 29–48. (In Persian) Smith, J., & Dou, R. (2023). Trade liberalization and global integration: A decade of transformation. International Economic Review, 64(1), 1–24. UNCTAD. (2024). World Investment Report 2024: Investment in Sustainable Value Chains. United Nations. Venables, A. J., & Evenett, S. J. (2002). Export growth in developing countries: Market entry and market penetration. World Bank Economic Review, 16(3), 415–440. Yaghoubi Manzari, Z., et al. (2022). Analysis of factors affecting export persistence in Iran’s dairy industry. Journal of International Business Studies, 28(2), 89–110. (In Persian) Yaghoubi-Manzari, Z., Khosravinejad, M., Amini, S., & Ghazi-Noori, B. (1401). Product complexity and participation in global value chains: Evidence from OIC countries. Journal of Economic Development Strategies, 18(1), 55–72.
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 157 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||