دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,469
تعداد مقالات17,958
تعداد مشاهده مقاله58,289,691
تعداد دریافت فایل اصل مقاله19,748,696
مرادی برلیان, مهدی, تنگستانی, محمدقاسم. (1404). از یکپارچگی تا ساختار بنیادین: مواجهۀ عدالت‌محور دورکین و رالز با قانون اساسی در منظومۀ حقوق عمومی تطبیقی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(39), 197-225. doi: 10.22034/law.2025.68181.3508
مهدی مرادی برلیان; محمدقاسم تنگستانی. "از یکپارچگی تا ساختار بنیادین: مواجهۀ عدالت‌محور دورکین و رالز با قانون اساسی در منظومۀ حقوق عمومی تطبیقی". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 39, 1404, 197-225. doi: 10.22034/law.2025.68181.3508
مرادی برلیان, مهدی, تنگستانی, محمدقاسم. (1404). 'از یکپارچگی تا ساختار بنیادین: مواجهۀ عدالت‌محور دورکین و رالز با قانون اساسی در منظومۀ حقوق عمومی تطبیقی', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(39), pp. 197-225. doi: 10.22034/law.2025.68181.3508
مرادی برلیان, مهدی, تنگستانی, محمدقاسم. از یکپارچگی تا ساختار بنیادین: مواجهۀ عدالت‌محور دورکین و رالز با قانون اساسی در منظومۀ حقوق عمومی تطبیقی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(39): 197-225. doi: 10.22034/law.2025.68181.3508

از یکپارچگی تا ساختار بنیادین: مواجهۀ عدالت‌محور دورکین و رالز با قانون اساسی در منظومۀ حقوق عمومی تطبیقی

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 39، شهریور 1404، صفحه 197-225    اصل مقاله (811.77 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2025.68181.3508
نویسندگان
مهدی مرادی برلیان* 1؛ محمدقاسم تنگستانی2
1استادیار گروه حقوق عمومی و بین‌الملل، دانشگاه مازندران، ایران
2دانشیار گروه حقوق بین‌الملل، دانشگاه خوارزمی تهران، ایران
چکیده
نظریه‌های عدالت‌محور رونالد دورکین و جان رالز، علی‌رغم تعلق به سنت لیبرالیسم اخلاقی، دو قرائت متمایز از نسبت میان اخلاق، حقوق و قانون اساسی ارائه می‌دهند. دورکین با ابتنا بر نظریۀ «قانون به‌مثابه یکپارچگی هنجاری»، قانون اساسی را ساختاری زنده و معطوف به اصول اخلاقی عدالت، کرامت انسانی و برابری تلقی می‌کند که تفسیر آن باید در پرتو بهترین توجیه اخلاقی برای کل نظام حقوقی صورت گیرد. در برابر او، رالز با صورت‌بندی نظریۀ «عدالت به‌مثابه انصاف» و تکیه بر مفهوم «ساختار بنیادین»، بر نقش نهادهای سیاسی در تحقق عقلانیت عمومی و تضمین آزادی‌های اساسی در جامعه‌ای کثرت‌گرا تأکید می‌ورزد. نگارندگان مقالۀ حاضر با رویکردی تحلیلی- تطبیقی، ضمن بازخوانی انتقادی آثار بنیادین این دو متفکر و با اتکا به تفاسیر فلسفی و حقوقی معتبر، به بررسی وجوه افتراق و اشتراک آنها در نسبت با تفسیر قانون اساسی می‌پردازند. یافته‌ها نشان می‌دهد که دورکین، تفسیر قانون اساسی را تداوم کنش اخلاقی فردی و مسئولیت‌پذیری هنجاری در قبال اصول عدالت می‌داند، درحالی ‌که رالز، طراحی عقلانی نهادهای منصفانه را بنیان تحقق عدالت اجتماعی تلقی می‌کند. این تقابل مفهومی، افق‌های تازه‌ای برای بازاندیشی در مبانی حقوق عمومی، به‌ویژه در زمینه‌هایی همچون مشروعیت قدرت عمومی، تفسیر اخلاق‌محور قانون و منزلت قانون اساسی به‌مثابه ابزار تحقق کرامت انسانی فراهم می‌آورد. افزون بر این، مقالۀ حاضر با تمرکز بر حقوق اساسی ایران نشان می‌دهد که کاربرد این دو دستگاه نظری در بستر بومی، می‌تواند در تبیین مسائل محوری همچون آزادی اجتماعات (اصل ۲۷)، برابری شهروندان (اصل ۲۰) و نظارت استصوابی (اصل ۹۹) الهام‌بخش باشد و راهکارهایی را برای ارتقای مشروعیت و کارآمدی نظام حقوقی ایران عرضه کند.
کلیدواژه‌ها
تفسیر اخلاقی؛ شورای نگهبان؛ عدالت؛ قانون اساسی؛ یکپارچگی
مراجع
الف) منابع فارسی

- مقالات

  1. راسخ، محمد و رفیعی، محمدرضا (1389). نسبت حکومت با زندگی مطلوب؛ نگرشی به رویکرد بی‌طرفی. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، (1)، 109-131.
  2. محمودی، سید علی (1396). فلسفۀ هم‌آوایی آزادی و برابری در نظریۀ عدالت جان رالز. پژوهشنامۀ علوم سیاسی، 12 (2)، 57-85.
 Doi: 20.1001.1.1735790.1396.12.2.3.0

  1. مرادخانی، فردین (1399). مفهوم قانون اساسی در اندیشۀ جان رالز. مطالعات حقوقی، 12 (1)، 247-273.   Doi: 10.22099/jls.2020.34710.3583
  2. مهرآرام، پرهام (1401). بررسی انتقادی جدایی حقوق از اخلاق در نظریۀ الزام حقوقی هانس کلسن، مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، (27)، 202.
Doi: 10.22034/LAW.2022.47537.2982

  1. واعظی، احمد و مهری، هژیر (1389). چالش اخلاقی نظریۀ عدالت جان رالز. پژوهش‌های اخلاقی، 1 (2)، 101-121.
ب) منابع انگلیسی

Books

  1. Cohen, G. A. (2008). Rescuing Justice and Equality. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  2. Dworkin, R. (2011). Justice for Hedgehogs. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  3. Dworkin, R. (1986). Law's Empire. Cambridge. MA: Harvard University Press.
  4. Fleming, J. E. (2015). Fidelity to Our Imperfect Constitution: For Moral Readings and Against Originalisms. Oxford: Oxford University Press.
  5. Freeman, S. (2007). Rawls. London: Routledge.
  6. Guest, S. (2012). Ronald Dworkin. 3rd ed, Oxford: Oxford University Press.
  7. Habermas, J. (1996). Between Facts and Norms: Contributions to a Discourse Theory of Law and Democracy. Cambridge, MA: MIT Press.
  8. Kavanagh, A. (2009). Constitutional Review under the UK Human Rights Act. Cambridge: Cambridge University Press.
  9. Korsgaard, C. M. (1996). The Sources of Normativity. Cambridge: Cambridge University Press.
  10. Loughlin, M. (2010). Foundations of Public Law. Oxford: Oxford University Press.
  11. MacInnis, L. (2015). The Kantian Core of Law as Integrity. Jurisprudence, 6 (1), 45-65. Doi:10.5235/20403313.6.1.45
  12. McCaffery, E. J. (1997). Ronald Dworkin, Inside-Out. California Law Review, 85 (4), 1533-1560. Doi: 10.15779/Z38SX4V
  13. Postema, G. J. (2001). Law as Practical Reason. The American Journal of Jurisprudence, (46), 111-132.
  14. Rawls, J. (1980). Kantian Constructivism in Moral Theory. The Journal of Philosophy, 77 (9), 515-572. Doi: 10.2307/2025790
  15. Rawls, J. (1993). Political Liberalism. New York: Columbia University Press.
  16. Rawls, J. (1999). A Theory of Justice (Revised Edition). Cambridge, MA: Harvard University Press.
  17. Ripstein, A. (2017). Law and Justice. In S. Hershovitz (Ed.), Exploring Law's Empire: The Jurisprudence of Ronald Dworkin (p. 195-212). Oxford: Oxford University Press.
  18. Judith N. & Shklar, N. (1986). Legalism: Law, Morals, and Political Trials. 2nd ed. Cambridge, MA: Harvard University Press.
  19. Waldron, J. (1999). Law and Disagreement. Oxford: Oxford University Press.
  20. Waluchow, W. J. (2007). A Common Law Theory of Judicial Review: The Living Tree. Cambridge: Cambridge University Press.
Articles

  1. Greenberg, M. (2004). How Facts Make Law. Legal Theory, (10),1-21.
  2. Rawls, J. (1985). Justice as fairness: Political not metaphysical. Philosophy & Public Affairs, 14 (3), 223-251.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 44
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 62


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب