دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,469
تعداد مقالات17,958
تعداد مشاهده مقاله58,287,935
تعداد دریافت فایل اصل مقاله19,747,786
خسروی, علی, ناصری مقدم, حسین, قبولی درافشان, سید محمد هادی. (1404). نسبت‏ سنجی معاملات منهی شرعی با معاملات ممنوع قانونی به لحاظ تکلیفی و وضعی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(39), 1-28. doi: 10.22034/law.2025.65176.3442
علی خسروی; حسین ناصری مقدم; سید محمد هادی قبولی درافشان. "نسبت‏ سنجی معاملات منهی شرعی با معاملات ممنوع قانونی به لحاظ تکلیفی و وضعی". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 39, 1404, 1-28. doi: 10.22034/law.2025.65176.3442
خسروی, علی, ناصری مقدم, حسین, قبولی درافشان, سید محمد هادی. (1404). 'نسبت‏ سنجی معاملات منهی شرعی با معاملات ممنوع قانونی به لحاظ تکلیفی و وضعی', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(39), pp. 1-28. doi: 10.22034/law.2025.65176.3442
خسروی, علی, ناصری مقدم, حسین, قبولی درافشان, سید محمد هادی. نسبت‏ سنجی معاملات منهی شرعی با معاملات ممنوع قانونی به لحاظ تکلیفی و وضعی. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(39): 1-28. doi: 10.22034/law.2025.65176.3442

نسبت‏ سنجی معاملات منهی شرعی با معاملات ممنوع قانونی به لحاظ تکلیفی و وضعی

مطالعات حقوق تطبیقی معاصر
دوره 16، شماره 39، شهریور 1404، صفحه 1-28    اصل مقاله (696.1 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/law.2025.65176.3442
نویسندگان
علی خسروی1؛ حسین ناصری مقدم* 2؛ سید محمد هادی قبولی درافشان3
1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
2استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
3دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
چکیده
بخش مهمی از احکام شرعی در حوزۀ تکلیفیات، نواهی و امور منهیه هستند که مورد منع قانون‌گذار نیز واقع شده‌اند؛ به همین علت، کشف نسبت و رابطۀ نواهی شرعی و ممنوعات قانونی حائز اهمیت است؛ مسئله این است که اگر معامله‌ای انجام شود که مورد نهی شارع یا منع قانون‌گذار قرار گرفته باشد، چه ضمانت اجرایی در انتظار آن خواهد بود؟ نسبت‌سنجی رویکرد شارع به معاملات منهیه با دیدگاه قانون‌گذار نسبت به معاملات منهیه و ممنوعه، هدف و غایت این تحقیق است. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که قانون‌گذار متکفل تأمین نظم عمومی در جامعه است و اگرچه آبشخور آن منابع فقهی است، اما ضمانت‌های اجرایی را در قانون بیان نموده است که پیشینۀ فقهی ندارد. در حکم وضعیِ معاملات منهیه، شاهد تفاوت و اختلاف میان فقه امامیه و حقوق ایران هستیم. حکم تکلیفی معاملات منهیه در دو نوع حرمت و کراهت قابل ‌بررسی است و حکم وضعی این معاملات، به پنج دستۀ بطلان، عدم نفوذ، قابل ‌فسخ، قابل ابطال و غیرقابل ‌استناد در مقابل ثالث تقسیم می‌‌شود. نگارندۀ این پژوهش، احکام تکلیفی و وضعی معاملات منهیه در فقه امامیه و حقوق ایران را به‌صورت توصیفی، تحلیلی و تطبیقی و با استفاده از روش کتابخانه‌ای بررسی و تحلیل کرده‌اند.
کلیدواژه‌ها
حکم تکلیفی؛ حکم وضعی؛ معاملات خلاف قانون؛ ممنوعات قانونی؛ منهیات شرعی
مراجع
الف) منابع فارسی

- کتاب‌ها

  1. امامی، حسن (1383). حقوق مدنی. تهران: اسلامیه.
  2. انصاری، مسعود و طاهری، محمدعلی (1384). دانشنامه حقوق خصوصی. تهران: محراب فکر.
  3. بیات، فرهاد و بیات، شیرین (1400). شرح جامع قانون مدنی. تهران: ارشد.
  4. جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1392). مبسوط در ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
  5. خمینى، روح‌الله (1393). رساله توضیح‌المسائل. تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امام خمینی.
  6. شهیدی، مهدی (1383). حقوق مدنی (اصول قراردادها و تعهدات). تهران: مجد.
  7. شهیدی، مهدی (1386). حقوق مدنی (تشکیل قراردادها و تعهدات). تهران: مجد.
  8. صفایی، سید حسین (1384). دورۀ مقدماتی حقوق مدنی (قواعد عمومی قراردادها). تهران: میزان.
  9. فاضل موحدی لنکرانی، محمد (1381). اصول فقه شیعه. قم: مرکز فقهی ائمه اطهار (ع) .
  10. کاتوزیان، ناصر (1388). حقوق مدنی قواعد عمومی قراردادها. تهران: بهنشر.
  11. کاتوزیان، ناصر (1388). عقود معین. تهران: گنج دانش.
  12. محقق داماد، مصطفی (1381). قواعد فقه (بخش مدنی 2). تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
  13. مظفر، محمدرضا (1388). اصول الفقه. ترجمه عباس زراعت و حمید مسجدسرایی. تهران: جنگل.
- مقالات

  1. ایزانلو، محسن و شریعتی‌نسب، صادق (1391). مطالعۀ تطبیقی عدم قابلیت استناد در حقوق ایران و فرانسه. حقوق خصوصی، 9(2)، 35-66. Doi:22059/jolt.2013.35159
  2. پارساپور، محمدباقر (1399). کفایت رضایت باطنی مالک در نفوذ معامله به مال غیر. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 11(21)، 47-66.   Doi: 22034/law.2020.12630
  3. شیخی نصرآبادی، مجیدرضا و محمدمهدی یزدانی (1394). جستاری در روش‌شناسی حرمت تکلیفی معاملات ممنوعه از دیدگاه امام خمینی. فقه و اصول، 47(3)، 89-108.
Doi: 10.22067/fiqh.v47i22.33257

  1. علیشاهی قلعه‌جوقی، ابوالفضل و حمیدی، معصومه (1396). بررسی تأثیر جهت نامشروع در صحت و فساد معاملات. فقه و اصول، 49(4)، 69-88.
Doi: 10.22067/jfu.v49i4.24467

  1. قبولی درافشان، سید محمد‌هادی؛ فخلعی، محمدتقی و حائری، محمدحسن (1395). ضمانت اجرای قرارداد با جهت نامشروع در حمایت از نظم عمومی سنتی و اقتصادی. دانشنامۀ حقوق اقتصادی، 23 (9)، 1-29. Doi: 22067/le.v23i10.33593
  2. قنواتی، جلیل و صفری، اسفندیار (1399). نسبت اصل صحت و فساد با مادۀ 10 قانون مدنی و اصل آزادی قراردادی. جستارهای فقهی و اصولی، 6(18)، 181-206.
Doi: 10.22034/jrj.2020.51273.1445

  1. محمدی میرعزیزی، پیام و صالحی مازندرانی، محمد (1399). نسبت میان عقد استنادناپذیر و عقد غیرنافذ مراعی. مطالعات حقوقی، 12(4) 205-234.
Doi: 10.22099/jls.2020.37588.3951

  1. نیک‌نژاد، جواد (1399). وضعیت فقهی- حقوقی معاملۀ معارض با شرط فاسخ. مطالعات حقوق تطبیقی معاصر، 13(27)، 237-264. Doi: 22034/law.2021.39210.2575
ب) منابع عربی

- کتاب‌ها

  1. قرآن کریم
  2. آخوند خراسانى، محمدکاظم‌بن حسین (1409ق). کفایة الأصول. قم: طبع آل‌البیت،
  3. آشتیانى، محمدحسن‌بن جعفر (1429ق). بحرالفوائد فى شرح الفرائد. بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
  4. آل کاشف الغطاء، محمدحسین‌بن على‌بن محمدرضا (1359ق). تحریر المجلة. نجف اشرف: المکتبة المرتضویة
  5. انصارى، مرتضى بن محمدامین (1428ق). فرائد الأصول. قم: مجمع‌الفکر الاسلامی.
  6. انصارى، مرتضى بن محمدامین (1392). کتاب المکاسب: المحرمه (جلد 1). ویراستاری احمد پایانی. قم: دارالحکمه.
  7. ایروانى، على (1370). نهایة النهایة فی شرح الکفایة. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزۀ علمیۀ قم.
  8. بحرانى، آل عصفور، یوسف‌بن احمد‌بن ابراهیم (1405ق). الحدائق الناضرة فی أحکام العترة الطاهرة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  9. بروجردى، حسین (1415ق). نهایة الأصول. تهران: تفکر
  10. بحر‌العلوم، محمد‌بن محمدتقى (1403ق). بلغة الفقیه. تهران: منشورات مکتبة الصادق
  11. جُزیری، عبدالرحمن (2005م). الفقه علی المذاهب الاربعة. بیروت: دارالکتاب العربی.
  12. حائرى، سید على‌بن محمد طباطبایى (1409ق). الشرح الصغیر فی شرح المختصر النافع - حدیقة المؤمنین. قم: کتابخانۀ آیت‌الله مرعشى نجفى قدس‌سره.
  13. حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح بن علی (1417ق). العناوین الفقهیة. قم: دفتر انتشارات اسلامی وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  14. حسینی عاملى، سید جواد‌بن محمد (1419ق). مفتاح الکرامة فی شرح قواعد العلاّمة. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  15. خوئى، سید ابوالقاسم موسوى (1417ق). مصباح‌الفقاهة (المکاسب). قم: انصاریان.
  16. السُبکی، تاج‌الدین (1991م). الاشباه و النظائر. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  17. شهرکانی، ابراهیم اسماعیل (1430ق). معجم المصطلحات الفقهیه. قم: ذوی القربی.
  18. شهید اول، محمد‌بن مکى عاملی (1419ق). ذکرى الشیعة فی أحکام الشریعة. قم: مؤسسۀ آل‌البیت علیهم‌السلام.
  19. شهید اول، محمد‌بن مکى عاملی (1400ق). القواعد و الفوائد. قم: کتاب‌فروشی مفید.
  20. شهید ثانى، زین‌الدین‌بن على‌بن احمد عاملی جبعی (1386). الروضه البهیه فی شرح اللمعه الدمشقیه. قم: مجمع الفکر الاسلامی.
  21. شهید ثانى، زین‌الدین‌بن على‌بن احمد عاملی جبعی (1413ق). مسالک الأفهام إلى تنقیح شرائع الإسلام. قم: مؤسسة المعارف الإسلامیة.
  22. شیرازی، میرزا محمدتقی (1412ق). حاشیة المکاسب. قم: منشورات شریف الرضی.
  23. صاحب جواهر، محمدحسن (1388). جواهر الکلام فی شرح شرایع الاسلام. لبنان، بیروت: دارالتراث العربی.
  24. صدر، محمدباقر (1418ق). دروس فی علم الأصول. قم: اسلامى.
  25. طوسى، ابوجعفر، محمد‌بن حسن (1407ق). الخلاف. قم: دفتر انتشارات اسلامى وابسته به جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
  26. طوسى، ابوجعفر، محمد‌بن حسن (1387ق). المبسوط فی فقه الإمامیة. تهران: المکتبة المرتضویة لإحیاء الآثار الجعفریة.
  27. عراقى، ضیاءالدین (1417ق). نهایة الأفکار. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  28. علامه حلی، حسن‌بن یوسف‌بن مطهر اسدی (1420ق). تحریر الاحکام الشریعة علی مذهب الامامیه. قم: مؤسسۀ امام صادق علیه‌السلام.
  29. غدیری، عبدالله عیسی ابراهیم (1418ق). القاموس الجامع للمصطلحات الفقهیة. بیروت: دار الرسول الاکرم صلی‌الله علیه و آله و سلم.
  30. محقق کرکى (ثانی)، علی‌بن حسین (1414ق). جامع المقاصد فی شرح القواعد. قم: مؤسسۀ آل‌البیت علیهم‌السلام.
  31. مشکینى اردبیلى، على (1374). اصطلاحات الأصول و معظم أبحاثها. قم: الهادی.
  32. منتظری، حسینعلى (1415ق). دراسات فی المکاسب المحرمة. قم: تفکر.
  33. نائینى، محمدحسین (1352). أجود التقریرات. قم: مطبة العرفان.
  34. نائینى، محمدحسین (1413ق). المکاسب و البیع. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
  35. وحید بهبهانى، محمدباقر بن محمد اکمل (1419ق). الرسائل الفقهیة (للوحید البهبهانی). قم: مؤسسۀ علامه وحید بهبهانى.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 69
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 106


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب