آمار
| تعداد نشریات | 45 |
| تعداد شمارهها | 1,469 |
| تعداد مقالات | 17,959 |
| تعداد مشاهده مقاله | 58,293,367 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 19,750,601 |
شناخت و تحلیل انواع اتوپیا در منظومهها و رمانهای فارسی | ||
| زبان و ادب فارسی (نشریه سابق دانشکده ادبیات دانشگاه تبریز) | ||
| مقاله 10، دوره 78، شماره 252، دی 1404، صفحه 230-211 اصل مقاله (1.69 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/perlit.2025.66181.3778 | ||
| نویسنده | ||
| سلیمان هاشم بیگی* | ||
| دانشجوی مقطع دکتری زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران | ||
| چکیده | ||
| مقالۀ حاضر به شناسایی و تحلیل انواع اتوپیا در ادب فارسی میپردازد و تلاش دارد تا این مفهوم را در قالب متون نظم و نثر فارسی تبیین کند. اتوپیا بهعنوان جهانی ایدهآل و بینقص، ابتدا در متون فلسفی و سپس در متون ادبی ظهور یافت و در زبان فارسی به شکلی گسترده و در قالبهای مختلف طرح و ترسیم شدهاست. شاعران و نویسندگان هریک با توجه به زمینههای فرهنگی، اجتماعی و تاریخی خاص خود، به تصویر و تبیین انواع اتوپیا پرداختهاند. این پژوهش در حیطۀ گونهشناسی ادبیات است و به روش توصیفی-تحلیلی و تطبیقی و با استفاده از منابع کتابخانهای به طبقهبندی و تحلیل گونههای اتوپیا در ادبیات فارسی پرداختهاست. همچنین مقاله به تطبیق ویژگیهای مشترک و تفاوتهای این ژانر در آثار کلاسیک فارسی چون شاهنامه، اسکندرنامه و خردنامه اسکندری و نیز رمانهای فارسی عصر مشروطه و پس از آن پرداختهاست و در تحلیل موضوع، آثاری بررسی شده که در آنها طرحی کلی از یک جامعۀ اتوپیایی ارائه میشود. مسئلۀ اصلی پژوهش تحلیل اتوپیاهای فارسی و دستهبندی آنها براساس ویژگیها و هدف غایی آن آثار است و نتایج تحقیق نشان میدهد که در متون نظم و نثر فارسی، انواع مختلفی از اتوپیا (آرمانشهر) وجود دارد و نویسندگان از این مفهوم هم برای بازنمایی آرزوهای جمعی و فردی و هم برای نقد وضعیت اجتماعی و سیاسی زمانۀ خود، استفاده کردهاند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| اتوپیا؛ ژانر؛ ادبیات فارسی؛ منظومه؛ رمان | ||
| مراجع | ||
|
آرین پور، یحیی. (1387)، از صبا تا نیما، جلد 1و2، تهران: زوار.
اصیل، حجتالله. (1393)، آرمانشهر در اندیشۀ ایرانی، ویراست سوم، تهران : نشر نی.
افلاطون. (1392)، جمهوری، مترجم: فؤاد روحانی، تهران: علمیفرهنگی.
تویسرکانی، مهرداد. (1376)، «درآمدی بر سیر داستانهای آرمانشهری»، نشریه ادبیات داستانی، شماره ۴3، ص6-11.
توکلی، حمیدرضا. (1398)، «اندیشۀ دور و دراز پیش گام روایت پیش گویانه علمی در ایران»، مجله تاریخ ادبیات، شماره 3/78، ص۵1-8۴.
جامی، عبدالرحمن بن احمد. (138۵)، هفت اورنگ، به تصحیح و مقدمه مرتضی مدرس گیلانی، تهران: اهورا.
جهاندیده، سینا. (1386)، «ساختار و ساخت آفرینی تخیل»، ادبپژوهی، شماره ۴، ص1۴1-166.
حسنی، محمدباقر. (1389)، «مدینه فاضله در اندیشۀ سیاسی فارابی و افلاطون»، فصلنامۀ علمی-پژوهشی کوثر معارف، سال ششم، شماره 1۴.
حیدری، فاطمه. (1387)، چشم انداز آرمانشهر در شعر فارسی، تهران: دانش نگار.
زرینکوب، عبدالحسین. (1372)، پیر گنجه در جستجوی ناکجاآباد،(دربارۀ زندگی و آثار و اندیشۀ نظامی)، تهران: سخن.
سارجنت، تاور لایمن. (1399)، اتوپیانیسم، ترجمۀ محمد نصراوی، تهران: افکار جدید.
سردادور، حمزه. (1332)، چشمۀ آب حیات، بیجا: مؤسسه مطالعاتی امیر کبیر.
سهروردی، شهابالدین یحیی. (13۴8)، مجموعۀ آثار فارسی شیخ اشراق، تصحیح، تحشیه و مقدمۀ سیدحسن نصر و مقدمۀ هانری کربن، تهران: [بینا].
صنعتیزاده کرمانی، عبدالحسین. (1) (139۵)، رستم در قرن بیست و دوم، ویرایش مهدی گنجوی و مهرناز منصوری، تهران: نفیر.
صنعتیزاده کرمانی، عبدالحسین. (۵) (139۵)، روزگاری که گذشت، کرمان: مرکز کرمانشناسی.
صنعتیزاده کرمانی، عبدالحسین. (3) (1396)، عالم ابدی، ویرایش مهدی گنجوی و مهرناز منصوری، کرمان: مانیا هنر.
صنعتیزاده کرمانی، عبدالحسین. (۴ ) (1396)، فرشتۀ صلح یا فتانه اصفهانی، ویرایش مهدی گنجوی و مهرناز منصوری، کرمان: مانیا هنر.
صنعتیزاده کرمانی، عبدالحسین. (2) (1396)، مجمع دیوانگان، ویرایش مهدی گنجوی و مهرناز منصوری، کرمان: مانیا هنر.
طالبوف تبریزی، عبدالرحیم. (1396)، مسالکالمحسنین، تهران: امید فردا.
طوسی، خواجهنصیرالدین. (13۵6)، اخلاق ناصری، تصحیح و توضیح مجتبی مینوی و علیرضا حیدری، تهران: انتشارات خوارزمی.
فردوسی، ابوالقاسم. (1386)، شاهنامه، به کوشش جلال خالقی مطلق، تهران: مرکز دایرةالمعارف بزرگ اسلامی.
فروغی، محمدعلی. (1306)، اندیشۀ دور و دراز، استانبول: آمدی مطبعهسی .
فارابی، ابونصر. (13۵۴)، اندیشههای اهل مدینه فاصله، ترجمۀ سید جعفر سجادی، تهران: مرکز مطالعات و هماهنگی فرهنگی.
قائمی، فرزاد. (1386)، «ادبیات پلید شهری و داستان معاصر فارسی »، فصلنامه تخصصی ادبیات فارسی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد، (صص122-13۴).
کافی، غلامرضا و ندا حاتمی. (1۴01)، « ادبیات فرجام گرا یا آخرالزمانی(آپوکالیپسی) در شعر معاصر و انقلاب اسلامی»، نامۀ فرهنگستان، دورۀ 21، شمارۀ ۴، شماره پیاپی 8۴، ص67-82.
کامپانلا، توماسو. (1۴00)، شهر آفتاب، ترجمۀ آریا سلگی، تهران: روزآمد.
کلایس، گریگوری. (1۴03)، ادبیات آرامانشهری (اتوپیا)، مترجم: محمود ایرانیفرد، چاپ اول،تهران: خوب.
گودن، کریستان. (1383)، آیا باید از اتوپیا اعادۀ حیثیت کرد؟، ترجمۀ سوسن شریعتی، تهران: قصیده سرا.
مانهایم، کارل. (1380)، ایدئولوژی و اتوپیا: مقدمهای بر جامعهشناسی شناخت، ترجمۀ فریبرز مجیدی، تهران: سمت.
محرمی، زهرا. (1396)، آرمانشهر در آثار برجستۀ نویسندگان معاصر ایران بین سالهای 1320 تا 1332، پایاننامۀ ارشد، راهنما دکتر مهدی محبتی، دانشگاه زنجان.
مراغهای، زینالعابدین. (1383)، سیاحتنامه ابراهیم بیگ یا بلای تعصب او، به کوشش م.ع. سپانلو، چاپ دوم، تهران: آگه.
مور، سر توماس. (1393)، آرمانشهر (اتوپیا)، ترجمۀ نسرین مجیدی ، تهران: روزگار نو.
میرعابدینی، حسن. (1392)، تاریخ ادبیات داستانی ایران، تهران : سخن.
نثری همدانی، موسی. (1306)، افسانۀ طی زمان، بیجا: مؤسسۀ خاور.
نظامی گنجوی، الیاس بن یوسف. (1381)،کلیات خمسۀ حکیم نظامی گنجهای، چاپ هشتم، تهران: امیرکبیر.
ولز، اچ. جی. (1383)، «یوتوپیاها»، مترجم: فخر یاسری، ع، ارغنون، شماره 2۵، ص13۵-1۴2.
هاکسلی، آلدوس (1378)، دنیای قشنگ نو، مترجم: سعید محمدیان، تهران: نیلوفر.
هدایت، صادق (13۴۴)، زنده به گور(قصۀ آب زندگانی)، تهران: امیرکبیر.
Cuddon, J.A.( 1991), A dictionary of literary terms, uk: penguin books. Madhasudanv, P.N (2018), Utopian and Dystopian literature: a comparative study , IJCRT, volume6 , issue4. Mohajeri, faezeh (2021), Iranian utopia : suhrawardi and the concept of , No – where in "the chant of Gabriels wings " and the crimson intellect, the journal of Iranian study, vol 4, no:2, pp.455-478. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 40 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 53 |
||