دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,513
تعداد مقالات18,465
تعداد مشاهده مقاله60,266,647
تعداد دریافت فایل اصل مقاله21,271,825
مرادخانی, فردین, احمدی, امیر. (1404). مفهوم قانون در مجلس دوم مشروطه. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(44), 121-153. doi: 10.22034/jiiph.2025.67012.2571
فردین مرادخانی; امیر احمدی. "مفهوم قانون در مجلس دوم مشروطه". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 44, 1404, 121-153. doi: 10.22034/jiiph.2025.67012.2571
مرادخانی, فردین, احمدی, امیر. (1404). 'مفهوم قانون در مجلس دوم مشروطه', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(44), pp. 121-153. doi: 10.22034/jiiph.2025.67012.2571
مرادخانی, فردین, احمدی, امیر. مفهوم قانون در مجلس دوم مشروطه. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(44): 121-153. doi: 10.22034/jiiph.2025.67012.2571

مفهوم قانون در مجلس دوم مشروطه

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 16، شماره 44، مهر 1404، صفحه 121-153    اصل مقاله (902.01 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2025.67012.2571
نویسندگان
فردین مرادخانی* 1؛ امیر احمدی2
1دانشیار گروه حقوق، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران
2کارشناس ارشد حقوق عمومی، دانشگاه بوعلی سینا همدان، ایران
چکیده
مفهوم قانون در نزد روشنفکران و مشروطه‌خواهان از اهمیت بالایی برخوردار بود. آن‌ها یکی از راه‌های اصلی اصلاح جامعۀ ایران را قانون می‌دانستند. نمایندگان مجلس دوم مشروطه در جلسات مجلس، در خصوص مفهوم قانون صحبت کرده‌اند و نکات مهمی در مورد آن بیان کرده‌اند. هدف این پژوهش بررسی ویژگی‌های قانون، نحوۀ اجرای قانون و موارد تخطی از قانون، از منظر نمایندگان آن دوره است. این پژوهش با بهره‌گیری از مشروح مذاکرات مجلس و با استفاده از روش توصیفی‌تحلیلی انجام شده‌است. در این مقاله، ویژگی‌های قانون که موردتوجه نمایندگان مجلس دوم بود شناسایی شده‌اند. این ویژگی‌ها را می‌توان به دو دستۀ شکلی و ماهوی تقسیم کرد. همچنین به یکی از مشکلات مهم قانون در ایران، یعنی اجرای آن اشاره شده‌است و اینکه نمایندگان برای رفع آن مشکل، چه راهکاری پیشنهاد می‌دادند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد نمایندگان مجلس آشنایی خوبی با مفهوم قانون داشتند و در مورد ویژگی‌ها و نحوۀ اجرای قانون بسیار تأمل کرده بودند و عدم اجرای قانون دغدغۀ مهمی برای آن‌ها بوده‌است. اما عدم اجرای قانون سبب نگرانی آن‌ها شده بود که علت آن نبود زیرساخت‌های لازم برای اجرای قانون بود.
کلیدواژه‌ها
قانون؛ مشروطه؛ مجلس دوم؛ ویژگی شکلی؛ ویژگی ماهوی
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
الف) منابع فارسی

کتاب‌ها

  • اتحادیه، منصوره (1361). پیدایش و تحول احزاب سیاسی مشروطیت (دوره اول و دوم مجلس شورای ملی)، تهران: گستره.
  • آدمیت، فریدون (1387). ایدئولوژی نهضت مشروطیت، تهران: گستره.
  • اردبیلی، محمدعلی (1395). حقوق جزای عمومی، جلد نخست، تهران: میزان.
  • الگار، حامد (1369). دین و دولت در ایران: نقش علما در دوره قاجار، ترجمۀ ابوالقاسم سری، تهران: توس.
  • بهار، محمدتقی (1379). تاریخ مختصر احزاب سیاسی ایران، تهران: امیرکبیر.
  • بهنام، جمشید (1386). ایرانیان و اندیشه تجدد، تهران: فروزان روز.
  • بی‌نام (1384). آشنایی با تاریخ مجالس قانونگذاری در ایران: دوره اول تا شانزدهم (1328- 1285)، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.
  • تقی‌زاده، سید حسن (1379). تاریخ مجلس شورای ملی ایران، به کوشش: عزیزالله علیزاده، تهران: فردوس.
  • تقی‌زاده، سید حسن (1349). مقالات، تحقیقات و نوشته‌های تاریخی، به کوشش ایرج افشار، بی‌جا: بی‌نا.
  • تیرنی، برایان. (1393). دین، قانون و پیدایش فکر مشروطه، ترجمۀ حسین بادامچی و محمد راسخ، تهران: نگاه معاصر.
  • شمس، عبدالله. (1397). آیین دادرسی مدنی: دوره بنیادین، جلد نخست، تهران: دراک.
  • شیرازی، میرزا صالح. (1362). گزارش سفر میرزا صالح شیرازی، ویراستار: همایون شهیدی، تهران: راه نو.
  • طباطبایی، جواد (1386). تأملی درباره ایران: نظریه حکومت قانون در ایران، جلد دوم، تبریز: ستوده.
  • طباطبایی، جواد (1401). ملت، دولت و حکومت قانون: جستار در بیان نص و سنت، تهران: مینوی خرد.
  • کرمانی، ناظم‌الاسلام (1371). تاریخ بیداری ایرانیان، به کوشش علی‌اکبر سعیدی سیرجانی، تهران: امیرکبیر.
  • کمالی طه، منوچهر (بی‌تا). اندیشه قانون‌‎خواهی در ایران سده نوزده: حکومت قانون، بی‌جا: باشگاه ادبیات.
  • گروسی، پائولو (1397). تاریخ قانون در اروپا، ترجمۀ هنری ملکمی، تهران: آرون.
  • لتوین، شرلی رابین (1403). تاریخ ‌اندیشه قانون، ترجمۀ علیرضا فرشچی‌اندیسی، تهران: نگاه معاصر.
  • مرادخانی، فردین (1396). خوانش حقوقی از انقلاب مشروطه ایران، تهران: میزان.
  • مسکوب، شاهرخ (1394). هویت ایرانی و زبان فارسی، تهران: فرزان روز.
  • میرزا صالح، غلامحسین (کوششگر) (۱۳۸۴). مشروح مذاکرات مجلس اول، تهران: مازیار.
  • میرزا صالح، غلامحسین .(۱۳۷۲). بحران دموکراسی در مجلس اول: خاطرات و نامه‌های خصوصی میرزا فضل علی آقا تبریزی، تهران: طرح نو.
  • نیکوگفتار صفا، حمیدرضا. (۱۳۹۱). مجلس و قانون در نظر و عمل شیخ فضل‌الله نوری، در دین و قانون، تهران: امام صادق (ع).
  • والدرون، جرمی. (۱۳۹۷). قانون‌گذاری (مفاهیم، نظریه‌ها و اصولی)، ترجمۀ حسن وکیلیان، تهران: نگاه معاصر.
  • وستبروک، ریموند. (۱۳۹۳). تاریخ حقوق، نظریه و روش، ترجمۀ حسین بادامچی، تهران: نگاه معاصر.
مقاله‌ها

  • راسخ، محمد و بخشی‌زاده، فاطمه (1393). «مفهوم قانون در عصر مشروطه: نویسندگان متقدم»، تحقیقات حقوقی، 17(68)، 12-1.
  • راسخ، محمد (1385). «ویژگی‌های ذاتی و عرضی قانون»، مجلس و پژوهش، ۱۳(۵۱)، ۱۳-۴۰.
  • سعیدی، ح. (1372). «نقش مراجع نجف در نهضت مشروطیت»، کیهان فرهنگی، ۱۰۱، ۳۹-۴۱.
  • مرادخانی، فردین و احمدی، امیر (1۴02). «مفهوم قانون در اندیشه شیخ ابراهیم زنجانی با تأکید بر مشروح مذاکرات مجلس دوم و سوم»، جستارهای تاریخی، ۱۴(۲)، ۱۹۷-۲۱۸.
  • ظهیری، صمد؛ هوشیار، ابراهیم و نصیری حامد، رضا (1401). «تحلیل نسبت شریعت و قانون از دیدگاه ثقه‌الاسلام تبریزی»، تاریخ‌نامه ایران بعد از اسلام، 13 (30)، 91-114.
Doi: 10.22034/JIIPH.2022.47290.2231

پایان‌نامه

  • درکی، مهسیما (1397). نقش آموزه‌های دینی در نظام قانون‌گذاری مجلس اول دوره مشروطه، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره)، قزوین.
منابع الکترونیکی

  • کتابخانه موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی (1396). مشروح مذاکرات مجلس شورای ملی، بازیابی‌شده در ۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۱، از
 https://www.ical.ir/fa/mashroohmozakerat.

روزنامه‌ها

  • اختر، (130۵ق/1888م). سال چهاردهم، شماره ۱۰.
  • روزنامه مجلس، (دوم ربیع‌الاول 1326ق)، شماره 87.
 

ب) منابع انگلیسی

  • Austin, John (1913). Lectures on Jurisprudence or the Philosophy of Positive Law, London: John Murray.
  • Fuller, Lon (1969). The morality of law (2nd ed.), Yale University Press.
  • Hart, H. L. A. (1994). The Concept of Law (2nd ed.), Oxford: Clarendon Press.
  • Maitland, Frederic William and Pollock, Sir Frederick (2010). The History of English Law before the Time of Edward I, Liberty Fund Inc.
  • Raz, Joseph (1976). The Authority of Law, Oxford: Clarendon Press.
  • Tomlins, Christopher and Grossberg, Michael (2008). The Cambridge History of Law in America, Cambridge University Press.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 193
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 160


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب