دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,469
تعداد مقالات17,958
تعداد مشاهده مقاله58,287,516
تعداد دریافت فایل اصل مقاله19,747,517
صالحی, نصرالله. (1404). نقش خاندان فروغی در نشر فرهنگِ فرانسه در ایرانِ معاصر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(44), 29-54. doi: 10.22034/jiiph.2025.66585.2566
نصرالله صالحی. "نقش خاندان فروغی در نشر فرهنگِ فرانسه در ایرانِ معاصر". سامانه مدیریت نشریات علمی, 16, 44, 1404, 29-54. doi: 10.22034/jiiph.2025.66585.2566
صالحی, نصرالله. (1404). 'نقش خاندان فروغی در نشر فرهنگِ فرانسه در ایرانِ معاصر', سامانه مدیریت نشریات علمی, 16(44), pp. 29-54. doi: 10.22034/jiiph.2025.66585.2566
صالحی, نصرالله. نقش خاندان فروغی در نشر فرهنگِ فرانسه در ایرانِ معاصر. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 16(44): 29-54. doi: 10.22034/jiiph.2025.66585.2566

نقش خاندان فروغی در نشر فرهنگِ فرانسه در ایرانِ معاصر

فصلنامه تاریخ نامه ایران بعد از اسلام
دوره 16، شماره 44، مهر 1404، صفحه 29-54    اصل مقاله (943.66 K)
نوع مقاله: مقاله پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/jiiph.2025.66585.2566
نویسنده
نصرالله صالحی*
دانشیار گروه آموزشی تاریخ، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران
چکیده
خاندان فروغی از دوران ناصری تا دورۀ محمدرضا شاه، در عرصۀ فرهنگ، دانش و سیاست، جایگاه ممتاز و ماندگاری داشته‌است. ذکاءالملک فروغی با انتشار یک دهه روزنامۀ تربیت، تأثیر زیادی در فراهم شدن مقدمات نهضت مشروطیت ایفا کرد. در این روزنامه، نخستین‎بار نام و آثار متفکران، اندیشمندان و نویسندگان بزرگ فرانسه به ایرانیان معرفی شد. فرزندان فروغی، محمدعلی و ابوالحسن نیز در زمینۀ ترویج دانش و فرهنگ جدید تأثیر بسزایی داشتند. محمدعلی آثار ماندگاری خلق کرد. سیر حکمت در اروپا و برخی آثار دیگر او تحت‎تأثیر اندیشه‎های فیلسوفان فرانسوی شکل گرفت. ابوالحسن با تأسیس دارالمعلمین مرکزی (1297ش.) نقش مؤثری در شکل‎گیری تعلیم و تربیت نوین در ایران داشت. در این نهادِ آموزشی در کنار معلمان ایرانی، معلمان فرانسوی نیز تدریس می‎کردند. فرزندان محمدعلی فروغی، به‌ویژه محسن فروغی، سهم مهمی در نشر و ترویج فرهنگ فرانسه در ایران داشتند. فروغی‎ها با تأمل در عقب‎ماندگی ایران از غافلۀ تمدن جدید، در فکر یافتن راهی برای ترقی و تجدد ایران بودند. آن‌ها به سهم خود کوشیدند تا در نشر فرهنگ و مدینت جدید در ایران اثرگذار باشند. فروغی‎ها چون فرانسه را مهد علم و تمدن جدید می‎دانستند و سخت دل‌بستۀ آن بودند، می‎کوشید از راه‌های مختلف به نشر و گسترش فرهنگ فرانسه در ایران بپردازند. جُستار حاضر می‎کوشد مسئلۀ عقب‎ماندگی ایران از دید خاندان فروغی را تبیین کند و دستاوردهای این خاندان در گسترش فرهنگ و تمدن جدید در ایران را به روش توصیفی‌تحلیلی بررسی کند.
کلیدواژه‌ها
خاندان فروغی؛ محمدحسن فروغی؛ محمدعلی فروغی؛ محسن فروغی؛ فرهنگ فرانسه
سایر فایل های مرتبط با مقاله
مراجع
الف) منابع فارسی

کتاب‌ها

  • افشار، ایرج (1354). سخنانی دربارۀ فروغی: خطابه‎های ایرادشده در کتابخانۀ مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران در آذر 1350)، تهران: کتابخانۀ مرکزی دانشگاه تهران.
  • افشار، ایرج و همایون‌پور، هرمز (1389). سیاست‎نامۀ ذکاءالملک (مقاله‎ها، نامه‎ها، و سخنرانی‎های سیاسی)، تهران: کتاب روشن.
  • آدمیت، فریدون (2535). ایدئولوژی نهضت مشروطیت ایران، تهران: پیام.
  • آذری شهررضایی، رضا (1382). نگاهی به روابط فرهنگی ایران و فرانسه، تهران: وزارت امور خارجه.
  • بامداد، مهدی (1357). شرح‌حال رجال ایران، تهران: زوار.
  • بانی مسعود، امیر (1391). معماری معاصر ایران، تهران: هنر معماری قرن.
  • بیانی، خانبابا (1354). فهرست بخشی از اسناد و عهدنامه‎ها و سفرنامه‎ها و رساله‎های دورۀ قاجاریه، نشریۀ شمارۀ 2 مرکز بررسی و تنظیم اسناد وزارت خارجه، تهران: وزارت خارجه.
  • پروین، ناصرالدین (1397). سیرت فروغی، تهران: ماهریس.
  • پهلوان، چنگیز (1382). ریشه‎های تجدد، تهران: قطره.
  • خواجه‌نوری، ابراهیم (1370). میرزا محمدعلی‎خان ذکاءالملک، مندرج در مشاهیر رجال، به کوشش باقر عاقلی، تهران: گفتار.
  • رائین، اسماعیل (1357). فراموشخانه و فراماسونری در ایران، تهران، امیرکبیر.
  • روزنامۀ تربیت (1376/1377). 3 جلد، با مقدمۀ سید فرید قاسمی، تهران: کتابخانۀ ملی و سازمان پژوهش.
  • صدیق، عیسی (1338). یادگار عمر، 2 جلد، تهران: شرکت سهامی طبع کتاب.
  • عاقلی، باقر (1380). شرح‌حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، تهران: گفتار/علم.
  • فروغی، ابوالحسن (1396). عدالت و آزادی (مجموعه مقالات میرزا ابوالحسن فروغی)، به کوشش عباس قدیمی قیداری و علی‌اصغر چاهیان بروجنی، تهران: علم.
  • فروغی، محمدحسین (1321ق.). دستور حکومت (ترجمه عهدنامۀ مالک اشتر)، چاپ سنگی.
  • فروغی، محمدعلی (1396). خاطرات محمدعلی فروغی به همراه یادداشت‎های روزانه از سال‎های 1293 تا 1320، به کوشش محمد افشین‌وفایی و پژمان فیروزبخش، به خواستاری ایرج افشار، تهران: سخن.
  • فروغی، محمدعلی (1387). مقالات فروغی، 2 جلد، تهران: توس.
  • فروغی، محمدعلی (1388). یادداشت‎های روزانه از محمدعلی فروغی، به کوشش ایرج افشار، تهران: مجلس.
  • فروغی، محمدعلی (1394). یادداشت‎های روزانۀ محمدعلی فروغی از سفر کنفرانس صلح پاریس (دسامبر1918-اوت1920)، به کوشش محمد افشین‌وفایی و پژمان فیروزبخش، تهران: سخن.
  • فروغی، محمدعلی (1401). نامه‎های محمدعلی فروغی، به کوشش محمد افشین‎وفایی، مهدی فیروزیان، تهران: بنیاد موقوفات افشار.
  • فروغی، محمود (1387). متن کامل خاطرات محمود فروغی، به کوشش حبیب لاجوردی، تهران: صفحۀ سفید.
  • محبوبی اردکانی، حسین (1370). تاریخ مؤسسات تمدنی جدید در ایران، تهران: دانشگاه تهران.
  • میرزا سراج‌الدین حاجی میرزا عبدالرئوف (1369). سفرنامۀ تحف اهل بخارا، مقدم: محمد اسدیان، تهران: بوعلی.
  • ناطق، هما (1380). کارنامۀ فرهنگی فرنگی در ایران (1921-1837)، تهران: معاصرپژوهان.
  • واردی، احمد (1391). زندگی و زمانۀ محمدعلی فروغی، ترجمۀ عبدالحسین آذرنگ، تهران: نامک.
ب) مقاله‎ها

  • اکبری، محمدعلی و حرآبادی فراهانی، عاطفه (1394). «وضعیت آموزش زبان اقلیت‎های دینی در مدارس آن‌ها در عصر پهلوی دوم (1357-1320ش)»، تاریخ‎نامۀ ایران بعد از اسلام، 6(11)، 19-1.
  • افشار، ایرج (1387). «یادداشت‎های خصوصی محمدعلی فروغی از روزگار بیست‌ و شش‌سالگی»، پیام بهارستان، 2 (1و2)، 39-26.
  • قدیمی قیداری، عباس و شوهانی، اصغر (1401). «تربیت مورخ یا تربیت‌معلم: اعزام دانشجویان رشتۀ تاریخ و جغرافیا به اروپا (1307-1312خ)؛ انگیزه‎ها، سازوکارها و نتایج»، تاریخ ایران، 15 (2)، 111-83.
  • مظفری، پرستو و رحمتی، محسن و ثواقب، جهانبخش (1400). «شکل‎گیری مدارس در سنندج در اواخر عهد قاجار (1310-1331ق)؛ کارکردها و واکنش‎ها»، تاریخ‎نامۀ ایران بعد از اسلام، 12(29)، 153-184.
  • نجم‎آبادی، محمود (1372)، «میرزا ابوالحسن خان فروغی»، آینده، 19، (3-1)، 68-58.
روزنامه‎

  • ی‍وس‍ف‍ی‎ اش‍ک‍وری‎، ح‍س‍ن (1383). «پ‍ی‍ش‍گ‍ام‎ روش‍ن‍ف‍ک‍ری‎ دی‍ن‍ی: ن‍گ‍اه‍ی‎ ب‍ه‎ زن‍دگ‍ی‎ و ان‍دی‍ش‍ۀ زن‍ده‎‎ی‍اد م‍ی‍رزا اب‍وال‍ح‍س‍ن‎خ‍ان‎ ف‍روغ‍ی»، روزنامه ش‍رق‎، ‎(۲۲ دی‎).
  • دهخدا، میرزا علی‌اکبر و صوراسرافیل، میرزا جهانگیرخان (1361). صوراسرافیل (1327-1325ق)، تهران: رودکی.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 71
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 55


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب