دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,513
تعداد مقالات18,471
تعداد مشاهده مقاله60,337,957
تعداد دریافت فایل اصل مقاله21,326,353
پورخسروانی, محسن, غضنفرپور, حسین, کرمیان, فاطمه. (1405). ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه تنگوئیه با استفاده از پارامترهای مورفومتری و مدل‌های آماری. سامانه مدیریت نشریات علمی, 13(47), 79-60. doi: 10.22034/hyd.2025.68487.1807
محسن پورخسروانی; حسین غضنفرپور; فاطمه کرمیان. "ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه تنگوئیه با استفاده از پارامترهای مورفومتری و مدل‌های آماری". سامانه مدیریت نشریات علمی, 13, 47, 1405, 79-60. doi: 10.22034/hyd.2025.68487.1807
پورخسروانی, محسن, غضنفرپور, حسین, کرمیان, فاطمه. (1405). 'ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه تنگوئیه با استفاده از پارامترهای مورفومتری و مدل‌های آماری', سامانه مدیریت نشریات علمی, 13(47), pp. 79-60. doi: 10.22034/hyd.2025.68487.1807
پورخسروانی, محسن, غضنفرپور, حسین, کرمیان, فاطمه. ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه تنگوئیه با استفاده از پارامترهای مورفومتری و مدل‌های آماری. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1405; 13(47): 79-60. doi: 10.22034/hyd.2025.68487.1807

ارزیابی پتانسیل سیل‌خیزی حوضه تنگوئیه با استفاده از پارامترهای مورفومتری و مدل‌های آماری

هیدروژئومورفولوژی
مقاله 4، دوره 13، شماره 47، تیر 1405، صفحه 79-60    اصل مقاله (1.31 M)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/hyd.2025.68487.1807
نویسندگان
محسن پورخسروانی* 1؛ حسین غضنفرپور2؛ فاطمه کرمیان3
1استاد بخش جغرافیای دانشگاه شهید باهنر کرمان
2استاد بخش جغرافیای دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران
3دانشجوی کارشناسی ارشد بخش جغرافیای دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
چکیده
پارامترهای مورفومتری ضمن توصیف ویژگی‌های فیزیکی حوضه، پارامترهای کمّی سیلاب مانند، دبی، زمان وقوع، زمان تمرکز، زمان تأخیر و هیدروگراف سیل را کنترل می‌نمایند، پژوهش حاضر سعی دارد پتانسیل سیلخیزی زیرحوضههای مختلف حوضه تنگوئیه را با استفاده از پارامترهای مورفومتری ارزیابی نماید. بدین منظور بعد از تعیین زیرحوضه‌های مختلف، 15 پارامتر مورفومتری برای آنها محاسبه گردید. سپس ارتباط بین پارامترهای مورفومتری و تعیین وزن تاثیر هر یک از آنها با استفاده از آزمون همبستگی پیرسون و آنالیز مجموع وزنی WSA تحلیل شد. در مرحله بعد برای اولویت بندی زیرحوضه‌ها به منظور انجام عملیات آبخیزداری و کنترل سیلاب از شاخص اولویت بندی زیرحوضه‌ها (SWPI) استفاده شد که این شاخص بر اساس روش ترکیب خطی وزنی (WLS) محاسبه شد. در نهایت جهت گروه‌بندی زیرحوضه‌ها از آزمون آنالیز واریانس و آزمون آماری مقایسه میانگین‌ها استفاده شد. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که، بر اساس شاخص SWPI زیرحوضه شماره 1 (31/724) اولویت اول، زیرحوضه شماره2 (8/617) اولویت دوم و زیرحوضه شماره 3 (196/570) اولویت سوم را برای انجام فعایت‌های کنترل سیلاب به خود اختصاص داده‌اند. همچنین براساس شاخص CV، زیرحوضه شماره1 با میانگین امتیاز 13/2 بیشترین پتانسیل سیل‌خیزی را دارد. بعد از آن زیرحوضه شماره 3 با میانگین امتیاز 07/2 و زیرحوضه شماره 2 با میانگین امتیاز 8/1 در رده‌های بعدی قرار می-گیرند. نتایج آزمون مقایسه میانگین‌های دانکن نشان می‌دهد که اگر چه ارزیابی پارامترهای مورفومتری در ظاهر تفاوت‌هایی را بین زیرحوضه‌ها نشان می‌دهد اما از نظر آماری بین سه زیرحوضه اختاف معناداری وجود ندارد و هر سه در یک گروه قرار می‌گیرند.
کلیدواژه‌ها
سیل‌خیزی؛ مدل آماری؛ مورفومتری؛ حوضه تنگوئیه
مراجع
  • Abdelgawad, A. G., Helal, E., Sobeih, M. F., & Elsayed, H. (2024). Flood hazard mapping using a GIS-based morphometric analysis approach in arid regions: A case study in the Red Sea Region, Egypt. Applied Water Science, 14(81). https://doi.org/10.1007/s13201-024-02130-5.
  • Ali, R., Sajjad, H., Rahaman, M. H., Saha, T. K., Masroor, M., Roshani, & Sharma, A. (2025). A systematic review on climate change-induced flood susceptibility, vulnerability and risk: Future research perspective. Environmental Monitoring and Assessment, 197(1127). https://doi.org/10.1007/s10661-025-14541-1.
  • AlRifai, M. H., Al Kafy, A., & Altuwaijri, H. A. (2025). Quantitative assessment of flood risk through multi-parameter morphometric analysis and GeoAI: A GIS-based study of Wadi Ranuna Basin in Saudi Arabia. Water, 17(14), 2108. https://doi.org/10.3390/w17142108.
  • Altaf, S., Meraj, G., & Romshoo, S. (2014). Morphometry and land cover based multicriteria analysis for assessing the soil erosion susceptibility of the western Himalayan watershed. Environmental Monitoring and Assessment, 86(12), 8391-8412. https://doi.org/10.1007/s10661-014-4012-2.
  • Attia, A., Mohamed, M., & Abdelrahman, M. (2022). Flood susceptibility assessment using morphometric parameters and machine learning: A case study of Wadi Thi, Egypt. Arabian Journal of Geosciences, 15, 533. https://doi.org/10.1007/s12517-022-08205-3.
  • Bashir, B., & Alsalman, A. (2024). Morphometric characterization and dual analysis for flash flood hazard assessment of Wadi Al-Lith watershed, Saudi Arabia. Water, 16(22), 333. https://doi.org/10.3390/w16223333.
  • Centre for Research on the Epidemiology of Disasters (CRED) & UNDRR. (2024). Disaster in numbers: 2004–2023 global trends. EM-DAT. DOI: N/A. https://www.emdat.be .
  • De Almeida, G. A. M., Haddad, I., & Salamon, P. (2021). Influence of catchment area and urbanization on flood peaks: A comparative study. Water, 13(9), Article 1273. https://doi.org/10.3390/w13091273.
  • Devia, G. K., Timbe, E., & Sajikumar, V. (2015). A review on hydromorphometric analysis for flood vulnerability mapping. Journal of Hydrology, 523, 282–291.

 https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2015.01.042.

  • Fidler, K. (2024). Flooding and vulnerable communities: Working toward proper preparation and protection via RS and GIS developments. Science-Policy Brief for the UN SDGs Forum. Retrieved from, 1-8 https://sdgs.un.org/sites/default/files/2024-05/Fidler_Flooding %20 and% 20 Vulnerable %20 pdf.
  • Fernando, C., & Chappel, J. (2012). Evaluation of time-of-concentration formulas for small agricultural watersheds. Journal of Hydrologic Engineering, 17(10), 902–910.

https://doi.org/10.1061/(ASCE)HE.1943-5584.0000523.

  • Ghadimi, M., Hajihasani, N., Malekian, A. and Moghimi, E. (2022). Flood potential assessment of the Kan basin using morphometric pharameters. Journal of Range and Watershed Managment, 75(4), 539-551. doi: 10.22059/jrwm.2021.311132.1537 (In Persian).
  • Hajam, R. A., Hamid, A., & Bhat, S. (2013). Application of morphometric analysis for geo-hydrological studies using geo-spatial technology–a case study of Vishav Drainage Basin. Hydrology: Current Research, 4(3), Article 157. https://doi.org/10.4172/2157-7587.1000157.
  • Kalantar, B., Ueda, N., Saeidi, V., Janizadeh, S., Shabani, F., Ahmadi, K., & Shabani, F. (2019). A comparative assessment of flood susceptibility modeling using multi-criteria decision-making analysis and machine learning methods. Journal of Hydrology, 573, 311–323. https://doi.org/10.1016/j.jhydrol.2019.03.073. (In Persian).
  • Karandish, F., Ebrahimi, K., & Porhemmat, J. (2014). Considering the flood intensity of Karoun’s sub-basins and effective parameters on it in lumped and semi-distributed management simulation of flood hydrograph. Journal of Water and Irrigation Management, 3(2), 1–12. https://doi.org/10.22059/jwim.2014.50038 (In Persian).
  • Kaya, C. M., & Derin, L. (2023). Parameters and methods used in flood susceptibility mapping: A review. Journal of Water and Climate Change, 14(6), 1935–1960. https://doi.org/10.2166/wcc.2023.035.
  • Lawson, K. S., Underwood, K. L., Diehl, R. M., & Rizzo, D. M. (2025). A duration‐over‐threshold model for flood frequency and flow regime characterization. Water Resources Research, 61(3), e2023WR037022, 1-20. https://doi.org/10.1029/2023WR037022 .
  • Maou, A., Souadnia, S., Faqeih, K., AlAmri, A., Hadji, R., Moshrif Alamri, S., Harizi, K., Alamery, E., Sonia, G., Leila, B., & Altwaiher, J. (2025). Assessing flash flood occurrences and hazard zones along the Mediterranean coasts: A GIS and mapping techniques approach in the Wadi Saf Saf Basin, Northeast Algeria. Frontiers in Earth Science, 13. https://doi.org/10.3389/feart.2025.1594364.
  • Menbari, F., maleki, A. and nayyeri, H. (2023). Factor Analysis of the morphometric indices and Flood modeling: A Case Study of Watersheds in Kurdistan Province. Quantitative Geomorphological Research, 12(1), 224-240. doi: 10.22034/gmpj.2023.381703.1405. (In Persian).
  • Mousavi, S. H. (2025). Evaluation of hydrogeomorphometric parameters of Bastam watershed with emphasis on flooding. Journal of Hydrogeomorphology, 12(42), 59-38.
  • doi: 10.22034/hyd.2024.62271.1745.  (In Persian).
  • National Crisis Management Organization. (2021). National Report on Natural Hazards: Flood Data 2000–2020. Tehran: Ministry of Interior. (In Persian).
  • Oliveira, D. S., & Vieira, A. (2014). Assessment of flood hazard based on morphometric analysis in the Rio Grande watershed, Brazil. Journal of Hydrology: Regional Studies, 2, 42–59.

  https://doi.org/10.1016/j.ejrh.2014.09.002.

  • Padala, R. S., & Mathew, A. (2024). Morphometric analysis of watersheds: A comprehensive review of data sources, quality, and geospatial techniques. Watershed Ecology and the Environment, 6, 13–25. https://doi.org/10.1016/j.wsee.2024.01.002.
  • Rai, P. K., Chandel, R. S., Mishra, V. N., Singh, P. 2018. Hydrological inferences through morphometric analysis of lower Kosi river basin of India for water resource management based on remote sensing data. Applied Water Science, 8(1), 15. DOI: 10.1007/s13201-018-0660-7.
  • Rajabi, M., Roostaei, S. and Barzkar, M. (2022). Evaluation of flood potential under basins based on morphometric parameters and correlation test (Case: Zab catchment to Mirabad). Journal of Geography and Planning, 26(79), 139-127. doi: 10.22034/gp.2022.10788 (In Persian).
  • Rajpoot, P. S., Kumar, A., Goyal, S., Trivedi, R. K. 2015. Morphometric analysis and hydrogeomorphological implication of Paisuni river basin Chitrakoot, Madhya Pradesh, India. Journal of Biology and Earth Sciences, 5(1), 68-73.
  • Rezaee-Moghadam, M., Hejazi, A., Valizadeh-Kamran, K., & Rahimpour, T. (2020). Flood susceptibility analysis of sub-basins based on the WASPAS model: A case study of the Alandchai watershed, northwest Iran. Hydrogeomorphology, 7(24), 83–106.

https://doi.org/10.22034/hyd.2020.39815.1534 (In Persian).

  • Rezaee-Moghadam, M. H., & Rahimpour, T. (2024). Flood hazard potential mapping using frequency ratio and statistical index methods: A case study of the Ajichay watershed. Journal of Hydrogeomorphology, 14(27), 1–14. https://doi.org/10.22059/jhsci.2024.369163.803 (In Persian).
  • Rezaee-Moghadam, M., Hejazi, A., Valizadeh-Kamran, K., & Rahimpour, T. (2020). Flood susceptibility analysis of sub-basins based on the WASPAS model: A case study of the Alandchai watershed, northwest Iran. Hydrogeomorphology, 7(24), 83–106.

 https://doi.org/10.22034/hyd.2020.39815.1534 (In Persian).

  • Sarkar, P., Mondal, M., Roy, K., Seal Sarma, U., & Gayen, S. K. (2022). Morphometric analysis to prioritize for flood risk of sub-watersheds of Teesta through Hazard Degree and PCA-WSA. In Fluvial Systems in the Anthropocene (pp. 237–264). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-11181-5_13.
  • Strahler, A. N. (1957). Quantitative analysis of watershed geomorphology. Eos, Transactions American Geophysical Union, 38(6), 913–920. https://doi.org/10.1029/TR038i006p00913.
  • Schumm, S. A. (1956). Evolution of drainage systems and slopes in badlands at Perth Amboy, New Jersey. Geological Society of America Bulletin, 67(5), 597–646. https://doi.org/10.1130/0016-7606(1956)67[597:EODSSA]2.0.CO;2.
  • United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR). (2024). Global assessment report 2024 (GAR2024): Risk landscapes. DOI: N/A. https://www.undrr.org.
  • World Meteorological Organization (WMO). (2024). State of climate services 2024: Water. DOI: N/A. https://library.wmo.int .

 

آمار
تعداد مشاهده مقاله: 112
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 34


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب