دانشگاه تبریز
فهرست نشریات دارای اعتبار وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
پایگاه استنادی علوم جهان اسلام (ISC)

 آمار

تعداد نشریات45
تعداد شماره‌ها1,535
تعداد مقالات18,735
تعداد مشاهده مقاله61,813,497
تعداد دریافت فایل اصل مقاله22,455,108
ریاحی مهر, باقر. (1404). تحلیل انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره خاستگاه بشری قرآن با تأکید بر تعاملات بینامتنی با متون اهل کتاب. سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(3), 1-18. doi: 10.22034/nrr.2025.67449.1479
باقر ریاحی مهر. "تحلیل انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره خاستگاه بشری قرآن با تأکید بر تعاملات بینامتنی با متون اهل کتاب". سامانه مدیریت نشریات علمی, 5, 3, 1404, 1-18. doi: 10.22034/nrr.2025.67449.1479
ریاحی مهر, باقر. (1404). 'تحلیل انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره خاستگاه بشری قرآن با تأکید بر تعاملات بینامتنی با متون اهل کتاب', سامانه مدیریت نشریات علمی, 5(3), pp. 1-18. doi: 10.22034/nrr.2025.67449.1479
ریاحی مهر, باقر. تحلیل انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره خاستگاه بشری قرآن با تأکید بر تعاملات بینامتنی با متون اهل کتاب. سامانه مدیریت نشریات علمی, 1404; 5(3): 1-18. doi: 10.22034/nrr.2025.67449.1479

تحلیل انتقادی دیدگاه خاورشناسان درباره خاستگاه بشری قرآن با تأکید بر تعاملات بینامتنی با متون اهل کتاب

دین پژوهی و کارآمدی
دوره 5، شماره 3 - شماره پیاپی 17، آذر 1404، صفحه 1-18    اصل مقاله (808.05 K)
نوع مقاله: پژوهشی
شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/nrr.2025.67449.1479
نویسنده
باقر ریاحی مهر*
استاد یار گروه قرآن و مستشرقان ،مجتمع آموزش عالی امام خمینی (ره).جامعه المصطفی العالمیه
چکیده
وحی قرآنی، به‌مثابه بنیادی‌ترین تجلّی الهی در تمدن اسلامی، همواره در مرکز توجه شرق‌شناسان و اسلام‌پژوهان واقع شده است. در دهه‌های اخیر، شماری از مستشرقان کوشیده‌اند با برجسته ساختن مشابهت‌های مفهومی، روایی و زبانی میان قرآن و متون یهودی و مسیحی، منشأیی بشری برای قرآن قائل شوند و آن را برگرفته یا متأثر از دانش دینی پیشین معرفی کنند. این دیدگاه بیش و پیش از همه، بر قیاس میان قصص پیامبران، آموزه‌های شرعی و لغات مشترک استوار بوده است؛ حال آن‌که بررسی جامع بستر تاریخی، فرهنگی و زبانی عصر نزول، اشکالات جدی بر پیکره این نظریه وارد می‌سازد. یکی از مهم‌ترین نقدها بر نظریه اقتباس، به مسأله فقدان ترجمه‌های موجود، معتبر و در دسترس از متون مقدس یهودی و مسیحی به زبان عربی در شبه‌جزیره عربستان پیش از اسلام بازمی‌گردد. بر پایه یافته‌های جدید پژوهشگران غربی نظیر سیدنی گریفیت، کهن‌ترین ترجمه‌های عربی عهد جدید و عهد قدیم، مربوط به چند قرن پس از عصر پیامبر(ص) است. همچنین قرائن تاریخی مؤید آن است که پیامبر اسلام(ص) نه تنها به متون مکتوب اهل کتاب دسترسی نداشته، بلکه خود جوامع یهودی و مسیحی شبه‌جزیره، غالباً فاقد آگاهی مستقیم از تمامی کتاب‌های مقدس‌ بودند. در این مقاله، ضمن بازخوانی انتقادی آرای شاخصِ شرق‌شناسانی چون توری، کاش، ونزبرو، کرون و گریفیت، و استناد به تحلیل‌های تاریخی و متنی، نشان داده می‌شود که تشابهات موجود، نه دلایل اقتباس و تأثیرپذیری، بلکه نشانه‌هایی از منشأ واحد ادیان ابراهیمی است که در قالبی نو و مستقل در قرآن جلوه یافته‌اند. بر این اساس، استقلال ساختاری و معنایی قرآن، نقد بر منابع نقدپذیری غربی، و فقدان شواهد معتبرِ دسترسی به متون پیشین، واقعیت وحیانی و اعجاز جاودانه این کتاب آسمانی را تأکید می‌بخشد.
کلیدواژه‌ها
قرآن کریم؛ مستشرقان؛ نظریه اقتباس؛ منابع یهودی مسیحی؛ وحی
مراجع
قرآن کریم

  1. ابن نبی، مالک، (1371)، پدیده قرآنی، ترجمه و حواشی: علی حجتی کرمانی، تهران: نشر مشعر.
  2. پویا، اعظم، (1358)، مواجهه قرآن با فرهنگ مسیحیت، تهران: هستی نما.
  3. درّه حداد، یوسف، (1993م)، القرآن و الکتاب، ج1، بیروت: المکتبة البولسیه
  4. رابینسون، نیل، (1383)، عیسی در قرآن، عیسای تاریخی و اسطوره تجسد، ترجمه محمدکاظم شاکر، هفت آسمان، ش24، صص 147 تا 168.
  5. ریچارد سی، مارتین، (1377)، پیشینه مطالعات اسلامی در غرب، ترجمه سیدحسن اسلامی، دوماهنامه آیینه پژوهش، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، شماره 54.
  1. نولدکه، تئودور، (1919م)، تاریخ القرآن، ج2، چ2، مکتبه دار نشر دیتریش.
 

  1. Shorrosh, Islam Revealed: A Christian Arab's View Of Islam, 1988, Thomas Nelson Publishers: Nashville
  2. I. Katsh, Judaism in Islam, Biblical and Talmudic backgrounds of the Qur'an and its commentaries: SuraII and III, New York Univ Press, 1954
  3. Shepardson," The Biblical element in the Quran", The Old and New Testament Student ,Vol. 10. No. 4 Apr 1890
  4. Dirk Kruisheer&Lucas Van rompay," A Bibliographical Clavi to the Works of Jacob of Edessa", Journal of syriac Studies, Vol. 1, No. 1, Jan 1998
  5. Donner, Fred M., Muhammad and the Believers, At the Origins of Islam (Harvard University Press; 2010
  6. Einboden, Jeffrey, The Early American Qur'an: Islamic Scripture and US Canon, Journal of Qur'anic Studies, Edinburgh University Press, Vol. 11, No. 2 (2009)
  7. Irving, Washington, Mahomet and His Successors, vol. 1, chapter viii: Outlines of the Mahometan Faith
  8. Katsh, Abraham I., Judaism and the Koran, Biblical and Talmudic backgrounds of the Koran and its commentaries, new york, 1962
  9. Khalid al- Khazraj & Others :Constance E Padwick, "al-Ghazali & The Arabic Versions Of The Gospels: An Unsolved Problem", The Moslem World, 1939
  10. Khalid al- Khazraj & Others,"Is The Bible Really The Source Of The Qur'ân?, 1388/7/14 at: http://www.islamic-awareness.org :Ernst Würthwein, The Text Of The Old Testament, Michigan : William B Eerdmans Publishing Company, 1988
  11. M. Barth, An Analysis of Vatican 30, 1973: Monographs of the Hebrew Union College No. 1, Hebrew Union College - Jewish Institute of Religion
  12. S. M. Saifullah, Mansur Ahmed & Elias Karim ," On The Sources Of The Story Of Cain & Abel In The Qur'an", 23/ 3/ 1388, athttp://www.islamic-awareness.org/ Quran/Sources/ BBCandA.html: M. Maher, Targum Pseudo-Jonathan: Genesis, Translated With Introduction And Notes, Collegevill: Liturgical Press, 1992
  13. S. M. Saifullah, Mansur Ahmed & Elias Karim: N. A. Stillman, "The Story Of Cain & Abel In The Qur'an And The Muslim Commentators: Some Observations", Journal Of Semitic Studies, Vol 19, 1974
  14. Mingana, 2002, "Syriac Influence on the Style of the Koran", in Ibn Warraq,(ed), What the Koran Really Says, Amherst: Prometheus Books
  15. Crone, Jewish Christianity and the Qurʾān, Journal of Near Eastern Studies, 2015
  16. Pirke De-Rabbi Eli'ezer" in The Jewish Encyclopedia, Volume, 2012
  17. Bell,"The origin of Islam in its Christian environment" The Gunning Lectures. Edinburgh University Press, 1925
  18. Dvorak, 1884, Ein Beitrag zur Frage uber die Fremdworter im Koran, Munchen
  19. Dvorak, 1885, Uber die Fremdworter im Koran, Wien
  20. Targum" in The Jewish Encyclopedia, Isidore Singer (Managing Editor), USA: Ktav Publishing House inc, 1906 ,Volume, 12
  21. The Qur'an in its historical context,USA: Routledge, 2008
  22. Tisdall William St. Clair, A Word to the Wise: Being a defence of the "Sources of Islam", London and Madras: The Christian Literature Society For India, 1912.
  23. TORREY, CHARLES C., THE COMMERCIAL-THEOLOGICAL TERMS IN THE KORAN, MAY 7th, 1892, LEYDEN - E. J. BRILL, 1892
  24. Uri Rubin, "Iqra bi-smi rabbika" Some notes  on  the  interpretation of Surat al- Allaq", Isarael Oriental Studies, 13,1993
  25. Wansbrough, John, Quranic Studies: Sources and Methods of Scriptural Interpretation (Oxford, 1977)
  26. Wansbrough, John, The Sectarian Milieu: Content and Composition Of Islamic Salvation History (Oxford, 1978)
  27. Wilfred Cantwell Smith, "A not on the Qura'n frome a comparative perspective", Wael B. Hallag(author, Editor), Islamic Studies Presented to Charles J. Adams, Leiden: Brill Academic Publishers, 1999.
آمار
تعداد مشاهده مقاله: 6,854
تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 213


سامانه مدیریت نشریات علمی. قدرت گرفته از سیناوب